Η φύση, η αγάπη, η ζωή – Το τρίπτυχο του σπουδαίου ζωγράφου Ντέιβιντ Χόκνεϊ που πέθανε σε ηλικία 88 ετών

Όταν ο Ντέιβιντ Χόκνεϊ πέθανε στο σπίτι του την Πέμπτη σε ηλικία 88 ετών ήταν ίσως ο διασημότερος καλλιτέχνης στον κόσμο.

Πρωτοπόρος των νέων εικαστικών κινημάτων, λαμπερός και ευφυής απόλαυσε εξαιρετική επιτυχία στη ζωή του και όχι μόνον, γιατί την είχε θέσει στην υπηρεσία της ζωγραφικής αλλά και χάρις στην τόλμη του, που ενέπνευσε πολλούς ανθρώπους, οι οποίοι διαφορετικά θα εύρισκαν τη σύγχρονη τέχνη απόμακρη και απρόσιτη.

Η αναγνωρισιμότητά του μάλιστα, ήταν ακόμη πιο σημαντική λαμβάνοντας υπ’ όψιν την καταγωγή του από μια καθαρά εμπορική πόλη, το Μπράντφορντ στο Δυτικό Γιορκσάιρ και μεγαλώνοντας σε μία εργατική οικογένεια με δύσκολα οικονομικά αλλά με πατέρα που μπορεί να ήταν ένας απλός εργάτης, παράλληλα όμως και ένας ένθερμος διεθνιστής, λάτρης της όπερας και αντιρρησίας συνείδησης .

Ο άνθρωπος, που ο Λούσιαν Φρόιντ αποκαλούσε «Ο Δάσκαλος του Γιορκσάιρ» δεν προοριζόταν εξάλλου, για καλλιτέχνης. «Όταν πήγα στη Σχολή Καλών Τεχνών», όπως θυμόταν αργότερα ο Χόκνεϊ, ένας γείτονας είπε: ‘‘Μερικοί άνθρωποι που πηγαίνουν στη Σχολή Καλών Τεχνών απλώς είναι ανεπάγγελτοι και τεμπέληδες’’. Κι εγώ απάντησα: ‘‘Ω, θα δουλέψω, μην ανησυχείτε’’. Και το έκανα».

Στην βρετανική πρωτοπορία

Πράγματι, αφού δούλεψε σκληρά επί τέσσερα χρόνια στη Σχολή Καλών Τεχνών του Μπράντφορντ κουβαλώντας τα υλικά του ζωγράφου σε ένα από τα καροτσάκια, που έφτιαχνε κάποια στιγμή ο πατέρας του, ο Χόκνεϊ αφουγκράστηκε το μακρινό βουητό του Λονδίνου, που τον προσκαλούσε. Από τις προτάσεις που του έγιναν, η μία από τη Σχολή Καλών Τεχνών Slade και η άλλη από το Βασιλικό Κολλέγιο Καλών Τεχνών (RCA) επέλεξε το δεύτερο, λόγω της πιο πρωτοποριακής του στάσης στην τέχνη και αυτή η απόφασή του σύντομα δικαιώθηκε. Συγκεκριμένα, αμέσως μετά την εγγραφή του στη σχολή, τον Σεπτέμβριο του 1959, ο Χόκνεϊ πήρε μέρος στη θρυλική έκθεση «New Contemporaries» του 1961, ένα γεγονός, που σηματοδότησε την αφετηρία της βρετανικής ποπ αρτ.

Σύντομα εξάλλου, θα γινόταν φίλος με τον Φρόιντ, τον Φράνσις Μπέικον, τον Ρ. Μπ. Κιτάζ, την Πάουλα Ρέγκο και σχεδόν όλους τους άλλους, που δημιουργούσαν στην καρδιά της λονδρέζικης καλλιτεχνικής σκηνής, που, για μια σύντομη στιγμή ήταν το κέντρο του κόσμου. Εξήντα τέσσερα χρόνια μετά από εκείνη την έκθεση ο καλλιτέχνης θα ήταν το πρόσωπο της έκθεσης «David Hockney 25» στο Ίδρυμα Louis Vuitton στο Παρίσι, της μεγαλύτερης που έκανε ποτέ, καθώς περιελάμβανε πάνω από 400 έργα του, με παλαιότερο, ένα πορτρέτο του πατέρα του από το 1955.

Οι εμπειρίες μια ζωής

Η δήλωσή του ότι είναι ομοφυλόφιλος έγινε επίσης νωρίς ενώ ήταν ακόμα στο RCA. Ο τίτλος του πρώτου σημαντικού έργου του «We Two Boys Together Clinging» (1961), προήλθε μάλιστα από ένα ποίημα του έπους «Leaves of Grass» του μεγάλου αμερικανού ποιητή Γουόλτ Γουίτμαν. Πρόκειται για μία σκηνή στην οποία δύο νεαροί άνδρες αγκαλιάζονται με απλότητα και αφέλεια ενώ χρησιμοποιώντας τον αλφαβητικό κώδικα του Γουίτμαν για να χαρακτηρίσει τον εαυτό του και τους φίλους του και αφήνοντας μερικές λέξεις κρυμμένες (όπως, θα μπορούσαμε… μαντέψτε, «queer» και «αγόρι»), ο Χόκνεϊ κατέδειξε το γεγονός, ότι επρόκειτο για αναπαράσταση μιας παράνομης πράξης. Και αυτό, χρόνια πριν η ομοφυλοφιλία αποποινικοποιηθεί με τον Νόμο περί Σεξουαλικών Αδικημάτων του 1967.

Την ίδια χρονιά ο Χόκνεϊ πέρασε το καλοκαίρι στη Νέα Υόρκη κάνοντας παρέα με τον Άντι Γουόρχολ και τον Ντένις Χόπερ σηματοδοτώντας την αρχή μιας δια βίου ερωτικής σχέσης με την Αμερική. Το «The Rake’s Progress» (1961), μια ενότητα δεκαέξι πλακών ήταν μια σύγχρονη και αυτοβιογραφική αφήγηση της ηθικής ιστορίας του ζωγράφου του 18ου αιώνα Ουίλιαμ Χόγκαρθ για έναν σπάταλο γιο, που ξόδεψε όλα του τα χρήματά σε ξέφρενη ζωή, σεξ και τζόγο. Αν και το πιθανότερο είναι, ότι αυτό δεν ήταν τόσο ένας φόρος τιμής στον Χόγκαρθ, όσο στους μοντερνιστές ήρωές του, τον Ιγκόρ Στραβίνσκι, τον Ουίνστον Όντεν και τον Τσέστερ Κάλμαν.

Έκτοτε ο Χόκνεϊ θα συνέχιζε να παράγει εκτυπώσεις για το υπόλοιπο της καριέρας του. Αλλά δεν ήταν στη Νέα Υόρκη, από όπου θα έπαιρνε την μεγαλύτερη εμπειρία. Αυτό συνέβη στη Δυτική Ακτή κατά την πρώτη του επίσκεψη στο Σαν Μπερναντίνο, τον Ιανουάριο του 1964.

Στην αναζήτηση της κίνησης του νερού

«Όταν πήγα στο Λος Άντζελες», είχε πει ο Χόκνεϊ: «ήταν πραγματικά τρεις φορές καλύτερα από ό,τι νόμιζα ότι θα ήταν». Το Λος Άντζελες πράγματι προσέφερε μια εξωστρεφή γκέι σκηνή με επίκεντρο το Ρεντ Ρέιβεν στη Λεωφόρο Μέλροουζ, τη γραφική αναψυχή, τύπου Μεσογείου και τις απολαύσεις της διάσημης καλιφορνέζικης ζωής, που γοήτευσε τον τυπικό κατά τα άλλα, Άγγλο. Ανάμεσα σε άλλα, προσκαλούνταν σε λαμπερά πάρτι στο Μπέβερλι Χιλς και κολυμπούσε σε πισίνες διασημοτήτων που λειτουργούσαν όλο το χρόνο. Και έτσι οι πισίνες έγιναν το θέμα πολλών έργων του, μεταξύ του 1964 και 1971, καθώς προσπαθούσε να βρει μια λύση στο πρόβλημα της αποτύπωσης της κίνησης του νερού.

Το πιο γνωστό έργο του καλλιτέχνη, το «A Bigger Splash» του 1967 προέρχεται από αυτήν την εποχή. Απεικονίζει ένα σπίτι σε χρώμα ροζ παστέλ πλαισιωμένο από φοίνικες και με μια άδεια καρέκλα σκηνοθέτη ενώ μια απίστευτα ακίνητη μπλε πισίνα διαταράσσεται από έναν πίδακα νερού, προφανώς από τη βουτιά ενός ανθρώπου. Χρειάστηκαν δύο εβδομάδες για να ζωγραφίσει ο Χόκνεϊ αυτόν τον πίδακα χρησιμοποιώντας πολύ λεπτά πινέλα με το αποτέλεσμα να λειτουργεί, όπως θεωρείται ως προειδοποιητική ιστορία για το τι μπορεί να συμβεί, όταν η ζωή γίνει πολύ καλή…

Ο Χόκνεϊ θεωρείται εξάλλου ως ο καλύτερος πιθανώς, «διπλός» πορτρετίστας, που είχε ποτέ αναδείξει η Βρετανία, χάρις στην ικανότητά του να αποτυπώνει την τρυφερή οικειότητα αλλά και τη σιωπηλή αποσύνδεση μεταξύ ζευγαριών. Το έργο του «Κύριος και η κυρία Κλαρκ και Πέρσι» (1970-71) αποτελεί έτσι, μια τέλεια μελέτη για το τι σημαίνει να είσαι (ή να φαίνεσαι) χαλαρός και μποέμ ενώ με το έργο «Οι γονείς μου (1977) μεταμορφώνει το μουντό σαλόνι της Λόρα και του Κένεθ, όπως ήταν α ονόματά τους σε έναν πολυχρωματικό παράδεισο.

Η αποτύπωση του τοπίου

Ο Χόκνεϊ άλλωστε δεν σταμάτησε ποτέ να επιστρέφει στο Γιορκσάιρ, ειδικά για τα Χριστούγεννα. Όπως έλεγε, ως μοναχογιός δεν είχε άλλη επιλογή αλλά το καλοκαίρι του 2004 σηματοδότησε την έναρξη μιας παρατεταμένης επιστροφής, που τον έφερε στην παραθαλάσσια πόλη Μπρίντλινγκτον, όπου εγκαταστάθηκε στο μικρό προαστιακό σπίτι της αδερφής του. Ήταν κατά τη διάρκεια αυτής της δεκαετίας, που ο Χόκνεϊ δημιούργησε έργα, όπως το «Bigger Trees Near Warter» (2007), τον μεγαλύτερο πίνακά του, για τον οποίο χρησιμοποίησε τεχνολογία υπολογιστών και 50 πάνελ, προκειμένου να απεικονίσει έναν μεγάλο πλάτανο στην στιγμή της πρώτης αρχής της άνοιξης.

Η αλλαγή των εποχών ήταν κεντρικό θέμα του για αυτήν την περίοδο, όπως φαίνεται και στο αξιοσημείωτο πανόραμα «Woldgate Woods» (2010) με την δημιουργική επανεφεύρεση του Χόκνεϊ ως καλλιτέχνη βίντεο, καθώς προσπαθούσε να αποτυπώσει ένα τοπίο αλλά από πολλαπλές οπτικές γωνίες ταυτόχρονα.

Η φύση συνέχισε να απασχολεί τον ανήσυχο καλλιτέχνη και στα χρόνια που ακολούθησαν είτε ζούσε στο Λονδίνο, είτε στην Καλιφόρνια ή στο Μπρίντλινγκτον αλλά και όταν μετακόμισε στη Νορμανδία κατά τη διάρκεια του πρώτου κύματος της πανδημίας Covid-19. «Αν με ρωτήσετε πού μένω, θα έλεγα πάντα, ότι είναι όπου κι αν βρίσκομαι», έλεγε. «Είμαι ένας Άγγλος του Λος Άντζελες, που τώρα κατοικεί στη Γαλλία… Θα δείξω στους Γάλλους πώς να ζωγραφίζουν τη Νορμανδία». Προσθέτοντας: «Έχουμε χάσει την επαφή με τη φύση, μάλλον ανόητα, καθώς είμαστε μέρος της, όχι έξω από αυτήν. Αυτή [η πανδημία] με τον καιρό θα τελειώσει και μετά τι; Τι έχουμε μάθει;… Τα μόνα αληθινά πράγματα στη ζωή είναι το φαγητό και η αγάπη, με αυτή τη σειρά… και η πηγή της τέχνης είναι η αγάπη. Αγαπώ τη ζωή».

Διαβάστε επίσης

Ντέιβιντ Χόκνεϊ: Γράφει την παιδική Ιστορία της Τέχνης ενώ έργο του στους Christie’s θα «σώσει» τη Βασιλική Όπερα του Λονδίνου

Ο Συγγρός, ο Τσίλερ και το υπουργείο Εξωτερικών – Πλήρης ανακαίνιση του διατηρητέου κτηρίου

Χαρτογραφώντας την ιστορία της Κωνσταντινούπολης-΄Εκθεση στο Λονδίνο