array(0) {
}
2171212
O CBAM επιβάλλει ισοδύναμο κόστος άνθρακα στις εισαγωγές προϊόντων υψηλής έντασης εκπομπών
Ενίσχυση της ζήτησης και των περιθωρίων κέρδους των μεταποιητικών προϊόντων των ευρωπαϊκών βιομηχανιών θα φέρει από το 2027 η επέκταση του Μηχανισμού Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM).
Δηλαδή καθώς δρομολογείται η επέκταση του περιορισμού φθηνών προϊόντων τρίτων χωρών στην ευρώπαική αγορά και όχι μόνο των πρώτων υλών, θα αυξηθούν οι τιμές των προϊόντων στην ευρωπαϊκή αγορά και τα περιθώρια κέρδους της ευρωπαϊκή βιομηχανίας.
Ειδικότερα μετά τη χθεσινή συμφωνία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου θα ξεκινήσουν οι διαπραγματεύσεις μεταξύ της προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, και ακολούθως το Κοινοβούλιο θα υιοθετήσει τη δική του θέση, με στόχο να επιτευχθεί συμφωνία πριν από το τέλος του έτους.
Τα οφέλη θα φανούν και στις ελληνικές εξαγωγικές βιομηχανίες μεταποίησης αλουμινίου και χάλυβα, καλωδίων και σωλήνων από το 2027. Οι βιομηχανίες του ομίλου Βιοχάλκο, όπως Elval και Cenergy ( Ελληνικά Καλώδια και Σωληνουργεία Κορίνθου), αλλά και άλλες εξαωγικές μεταποιητικές βιομηχανίες όπως η Αλουμύλ θα είναι στους άμεσα ωφελημένους της επέκτασης του μέτρου από το 2027, αφού δεν θα αντιμετωπίζουν ανταγωνισμό από τρίτες χώρες στην Ευρώπη.
Κι αυτό γιατί οι ελληνικές βιομηχανίες, όπως και οι υπόλοιπες ευρωπαϊκές παράγουν ( καλώδια, σωλήνες, ή φύλλα και προϊόντα έλασης αλουμινίου), με υψηλότερο κόστος παραγωγής ( πληρώνοντας υψηλότερο ενεργειακό κόστος, κόστος ETS, κόστος επενδύσεων απανθρακοποίησης) από τους ανταγωνιστές τους σε τρίτες χώρες. Σήμερα, μετά την εφαρμογή του CBAM από 1/1/2026 ένας παραγωγός εκτός ΕΕ ακόμη κι αν δεν μπορεί να εξάγει στην Ευρώπη (αν δεν έχει πιστοποιητικά βιωσιμότητας) μπορεί να αγοράσει αλουμίνιο, να το μεταποιήσει σε φύλλα ή άλλα προϊόντα και να τα εξάγει στην Ευρώπη χωρίς να επιβαρύνεται με αντίστοιχο κόστος άνθρακα. Αυτό δημιοργούσε τον κίνδυνο για διαρροή άνθρακα, δηλαδή να δούμε τις ευρωπαϊκές βιομηχανίες να μετακομίζουν εκτός Ευρώπης για να έχουν ανταγωνιστικότερα προϊόντα.
Η βασική ανησυχία της Κομισιόν που πρότεινε την επέκταση του CBAM στα προϊόντα μεταποίησης, ήταν ότι , ενώ ο CBAM καλύπτει ήδη προϊόντα όπως ο χάλυβας, το αλουμίνιο, το τσιμέντο, τα λιπάσματα, η ηλεκτρική ενέργεια και το υδρογόνο, παραμένουν «παράθυρα» για τη μεταφορά της παραγωγής εκτός ΕΕ.
Ένα παράδειγμα είναι η μεταποίηση χάλυβα ή αλουμινίου σε πιο σύνθετα μεταποιητικά προϊόντα σε τρίτες χώρες, πριν από την εξαγωγή τους στην ευρωπαϊκή αγορά. Με αυτόν τον τρόπο, οι εισαγωγές μπορούν να αποφεύγουν μέρος της επιβάρυνσης που επιβάλλει ο CBAM στα βασικά υλικά.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι αυτό δημιουργεί αυξανόμενο κίνδυνο «downstream carbon leakage», δηλαδή μεταφοράς της παραγωγής σε τρίτες χώρες με χαμηλότερο περιβαλλοντικό κόστος, γεγονός που υπονομεύει τόσο την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας όσο και την αποτελεσματικότητα της κλιματικής πολιτικής της ΕΕ.
Με την επέκταση του CBAM στα downstream προϊόντα, οι εισαγωγές αυτών των μεταποιημένων προϊόντων θα επιβαρύνονται επίσης με κόστος άνθρακα. Έτσι περιορίζεται το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα των παραγωγών εκτός ΕΕ αλλά και ο κίνδυνος για«διαρροή άνθρακα», με τη δια σφάλιση ίσων όρων ανταγωνισμού μεταξύ των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων και των εισαγωγών από τρίτες χώρες.
Η συμφωνία του Συμβουλίου κινείται ακόμη πιο επιθετικά από την αρχική πρόταση της Κομισιόν. Τα κράτη-μέλη συμφώνησαν να επεκτείνουν τον μηχανισμό σε σχεδόν 400 νέες κατηγορίες προϊόντων χάλυβα και αλουμινίου, έναντι περίπου 180 που προέβλεπε η αρχική πρόταση της Επιτροπής.
Στη λίστα περιλαμβάνονται βιομηχανικά εξαρτήματα, μηχανήματα, καλώδια, μεταλλικά προϊόντα, αλλά και ορισμένα τελικά καταναλωτικά αγαθά. Η επέκταση εκτιμάται ότι θα επηρεάσει εισαγωγές αξίας περίπου 160 δισ. ευρώ ετησίως.
Παρά το γεγονός ότι ο CBAM βρίσκεται σε πλήρη εφαρμογή από την 1η Ιανουαρίου 2026, και είναι ακόμη νωρίς για οριστικά συμπεράσματα, οι πρώτες πληροφορίες από ελληνικές βιομηχανίες χάλυβα είναι ότι έχει ενισχύσει ήδη τις πωλήσεις και τη ζήτηση των προϊόντων τους με άμεση επίπτωση και στα περιθώρια κέρδους.
Οι πρώτοι μήνες λειτουργίας δείχνουν ότι ο μηχανισμός λειτούργησε τεχνικά χωρίς σοβαρά προβλήματα, με τη δημιουργία του συστήματος εγγραφής εισαγωγέων, των διαδικασιών παρακολούθησης και της συλλογής στοιχείων για τις ενσωματωμένες εκπομπές των εισαγόμενων προϊόντων.
Η ίδια η Κομισιόν, στην αποτίμηση της μεταβατικής περιόδου, αναγνώρισε ότι ο μηχανισμός πέτυχε να δημιουργήσει ένα ενιαίο σύστημα παρακολούθησης των εκπομπών στις εισαγωγές, αλλά ταυτόχρονα εντόπισε τρία βασικά προβλήματα:
Παράλληλα με την ενίσχυση του CBAM, η Επιτροπή προωθεί και τη δημιουργία ενός προσωρινού Ταμείου Απανθρακοποίησης (Temporary Decarbonisation Fund), το οποίο θα στηρίζει ευρωπαϊκές βιομηχανίες που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν υψηλό κίνδυνο διαρροής άνθρακα.
Η χρηματοδότηση του ταμείου θα προέρχεται από μέρος των εσόδων των πιστοποιητικών CBAM. Σύμφωνα με τις προτάσεις που έχουν παρουσιαστεί, το 25% των σχετικών εσόδων κατά τα πρώτα χρόνια λειτουργίας του μηχανισμού θα μπορούσε να κατευθύνεται στη χρηματοδότηση επενδύσεων απανθρακοποίησης και στην αντιστάθμιση του κόστους για τις ενεργοβόρες βιομηχανίες.
Για κλάδους όπως ο χάλυβας, το αλουμίνιο, τα καλώδια, οι μεταλλικές κατασκευές και γενικότερα οι ενεργοβόρες βιομηχανίες, η επέκταση του CBAM θεωρείται θετική εξέλιξη, καθώς περιορίζει το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα εισαγωγών από χώρες με χαμηλότερο περιβαλλοντικό κόστος.
Ταυτόχρονα, όμως, ενισχύει και το επιχείρημα της βιομηχανίας ότι απαιτούνται συμπληρωματικά μέτρα στήριξης, όπως μεγαλύτερες αντισταθμίσεις του κόστους ETS και πρόσθετα εργαλεία χρηματοδότησης της πράσινης μετάβασης.
Η συζήτηση αυτή βρίσκεται ήδη στο επίκεντρο των επαφών της κυβέρνησης με τη βιομηχανία, καθώς η σταδιακή κατάργηση των δωρεάν δικαιωμάτων εκπομπών αυξάνει το κόστος παραγωγής και καθιστά ακόμη πιο κρίσιμη την αποτελεσματική λειτουργία του CBAM ως μηχανισμού προστασίας της ευρωπαϊκής παραγωγής.
Οι ευρωπαϊκές βιομηχανίες υποχρεώνονται να αγοράζουν δικαιώματα εκπομπών CO₂ μέσω του ETS. Οι παραγωγοί εκτός ΕΕ, όμως, δεν υπόκεινται στους ίδιους κανόνες. Αυτό δημιουργεί κίνητρο μεταφοράς παραγωγής σε χώρες με πιο χαλαρή κλιματική πολιτική — το λεγόμενο carbon leakage.
Ο CBAM δημιουργήθηκε ακριβώς για να αντιμετωπίσει αυτό το φαινόμενο, επιβάλλοντας ισοδύναμο κόστος άνθρακα στις εισαγωγές προϊόντων υψηλής έντασης εκπομπών. Ο κανονισμός υιοθετήθηκε επίσημα το 2023, ενώ από την 1η Ιανουαρίου 2026 βρίσκεται σε πλήρη εφαρμογή.
Τον Σεπτέμβριο του 2025 η ΕΕ ενέκρινε πρόσθετες απλουστεύσεις στο πλαίσιο του πακέτου Omnibus I, με στόχο τη μείωση της γραφειοκρατίας και τη διευκόλυνση της εφαρμογής του μηχανισμού.
Μοιραστείτε την άποψή σας
ΣχόλιαΓια να σχολιάσετε χρησιμοποιήστε ένα ψευδώνυμο. Παρακαλούμε σχολιάζετε με σεβασμό. Χρησιμοποιείτε κατανοητή γλώσσα και αποφύγετε διατυπώσεις που θα μπορούσαν να παρερμηνευτούν ή να θεωρηθούν προσβλητικές. Με την ανάρτηση σχολίου, συμφωνείτε να τηρείτε τους Όρους του ιστότοπου contact Δημιουργήστε το account σας εδώ, για να κάνετε like, dislike ή report ακατάλληλα/προσβλητικά σχόλια.