Τι προβλέπει το προσχέδιο της συμφωνίας ΗΠΑ – Ιράν: Ξεπάγωμα του 50% των ιρανικών κεφαλαίων, άνοιγμα Ορμούζ και άρση κυρώσεων στο ιρανικό πετρέλαιο

Το προσχέδιο μνημονίου κατανόησης μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ φέρεται να προβλέπει δέσμευση της Ουάσιγκτον για άρση των κυρώσεων στο ιρανικό πετρέλαιο, ενώ το Ιράν από την πλευρά του δεσμεύεται να επαναλειτουργήσει τα Στενά του Ορμούζ, σύμφωνα με ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης την Παρασκευή.

Όπως μεταδίδει το πρακτορείο Mehr News Agency, το 14-σημείων έγγραφο ορίζει ότι οι τελικές διαπραγματεύσεις δεν θα ξεκινήσουν πριν από την απελευθέρωση του 50% των δεσμευμένων ιρανικών κεφαλαίων, την αναστολή των πετρελαϊκών κυρώσεων και την άρση του ναυτικού αποκλεισμού.

Ο Ντόναλντ Τραμπ είχε δηλώσει την Πέμπτη ότι οι ΗΠΑ «έκλεισαν μια μεγάλη συμφωνία για τον πόλεμο με το Ιράν», διευκρινίζοντας ωστόσο ότι απομένει η «οριστικοποίηση των εγγράφων». Ο ίδιος ανέφερε από το Οβάλ Γραφείο ότι τα Στενά του Ορμούζ θα επαναλειτουργήσουν μόλις υπογραφεί η συμφωνία.

Οι διεθνείς αγορές αντέδρασαν θετικά την Παρασκευή, με τις μετοχές να σημειώνουν άνοδο λόγω προσδοκιών για ειρηνευτική συμφωνία. Την ίδια ώρα, οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν, με τα συμβόλαια αργού πετρελαίου Ιουλίου στις ΗΠΑ να καταγράφουν πτώση 1,61%, ενώ το Brent Αυγούστου υποχώρησε κατά 1,75%.

Τι προβλέπει αναλυτικά η συμφωνία

Σύμφωνα με το Axios, η συμφωνία που –κατά τον Τραμπ– βρίσκεται προ των πυλών προβλέπει την άμεση επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ χωρίς την επιβολή διοδίων, καθώς και σταδιακή ελάφρυνση των κυρώσεων προς το Ιράν, υπό την προϋπόθεση συμμόρφωσης της Τεχεράνης. Πληροφορίες από διπλωμάτη διαμεσολαβήτριας χώρας και Αμερικανό αξιωματούχο αναφέρουν ότι το σχετικό κείμενο έχει συμφωνηθεί, αν και εκκρεμεί η τελική έγκριση.

Η προτεινόμενη συμφωνία προβλέπει παράταση της εκεχειρίας για 60 ημέρες, περιλαμβάνοντας και τον Λίβανο, με στόχο να διεξαχθούν στο διάστημα αυτό ουσιαστικές διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Το πλαίσιο περιλαμβάνει ρυθμίσεις για το απόθεμα εμπλουτισμένου ουρανίου, ωστόσο κάθε ουσιαστικό βήμα θα εξαρτηθεί από μια δεύτερη, πιο εξειδικευμένη συμφωνία.

Μέχρι το βράδυ της Πέμπτης, το κείμενο φέρεται να είχε λάβει έγκριση από ανώτερα κλιμάκια στην ιρανική πλευρά, όχι όμως –κατά πληροφορίες– από τον Ανώτατο Ηγέτη Μοτζτάμπα Χαμενεΐ. Ο Τραμπ δήλωσε ότι προσδοκά τελετή υπογραφής εντός του Σαββατοκύριακου, ενώ η Τεχεράνη απαντά πως «δεν έχει ληφθεί τελική απόφαση».

Ο Λευκός Οίκος είχε επανειλημμένα εκτιμήσει τους τελευταίους μήνες ότι μια συμφωνία ήταν κοντά, ωστόσο οι συνομιλίες κατέρρεαν. Αυτή τη φορά, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, επικρατεί συγκρατημένη αισιοδοξία ότι το κείμενο θα διατηρηθεί.

Την ίδια ώρα, τέσσερα μεταγωγικά C-17 της αμερικανικής Πολεμικής Αεροπορίας αναχώρησαν για την Ευρώπη, μεταφέροντας εξοπλισμό ενόψει ενδεχόμενης μετάβασης του αντιπροέδρου Βανς στη Γενεύη για την υπογραφή.

Η προσωρινή συμφωνία φέρεται να διαμορφώθηκε έπειτα από πολύωρες διαπραγματεύσεις στην Τεχεράνη μεταξύ του Καταριανού διαμεσολαβητή Αλί αλ-Θαουάντι και του Ιρανού ΥΠΕΞ Αμπάς Αραγτσί. Κατά τη διάρκεια των επαφών, ο αλ-Θαουάντι επικοινώνησε επανειλημμένα με τους απεσταλμένους του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ.

Αιφνιδιασμός Νετανιάχου

Η ανακοίνωση Τραμπ περί οριστικοποίησης συμφωνίας φέρεται να αιφνιδίασε τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου. Σύμφωνα με αμερικανική πηγή με γνώση των εξελίξεων, ο Νετανιάχου δεν είχε πλήρη ενημέρωση και αναζητούσε πληροφορίες μέσω επαφών με πρόσωπα προσκείμενα στην αμερικανική κυβέρνηση.

Οι πυρηνικές δεσμεύσεις και ο ρόλος του ΟΗΕ

Το Ιράν αναμένεται να αναλάβει ρητές δεσμεύσεις ότι δεν θα αποκτήσει πυρηνικό όπλο και ότι θα επιλύσει το ζήτημα του εμπλουτισμένου ουρανίου. Ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος ανέφερε ότι μία πιθανή λύση θα μπορούσε να είναι η μείωση του βαθμού εμπλουτισμού εντός ιρανικού εδάφους, υπό την εποπτεία επιθεωρητών του ΟΗΕ.

Ωστόσο, οποιαδήποτε πρακτική εφαρμογή θα εξαρτηθεί από την επίτευξη δεύτερης συμφωνίας, κάτι που παραμένει αβέβαιο, δεδομένων των δυσκολιών που αντιμετώπισαν ακόμη και οι λιγότερο τεχνικές πτυχές των διαπραγματεύσεων. Διπλωματική πηγή επιμένει ότι το κείμενο καλύπτει «όλα τα πυρηνικά ζητήματα» και ανταποκρίνεται στις αμερικανικές απαιτήσεις.

Στενά του Ορμούζ και σταδιακή άρση κυρώσεων

Κεντρικό σημείο της συμφωνίας αποτελεί η άμεση επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ χωρίς διόδια, με στόχο την επαναφορά της ναυσιπλοΐας στα προπολεμικά επίπεδα εντός 30 ημερών. Σε αντάλλαγμα προβλέπεται άρση του αμερικανικού αποκλεισμού.

Παράλληλα, το Ιράν αναμένεται να λάβει προσωρινές εξαιρέσεις από τις κυρώσεις για 60 ημέρες, ώστε να μπορεί να εξάγει πετρέλαιο, ενισχύοντας τα κρατικά του έσοδα. Η περαιτέρω ελάφρυνση θα συνδέεται με τον βαθμό συμμόρφωσης και την «καλή πίστη» στις επόμενες διαπραγματεύσεις. «Δεν υπάρχει προκαθορισμένο χρονοδιάγραμμα για την πλήρη άρση των κυρώσεων», σημειώνει διπλωματική πηγή.

Θολό τοπίο για τα παγωμένα κεφάλαια

Αδιευκρίνιστο παραμένει τι θα ισχύσει για τα δισεκατομμύρια δολάρια ιρανικών κεφαλαίων που παραμένουν δεσμευμένα στο εξωτερικό. Η Τεχεράνη ζητεί άμεση αποδέσμευση μέρους των ποσών με την υπογραφή της αρχικής συμφωνίας, ενώ οι ΗΠΑ προκρίνουν σταδιακή εκταμίευση, ανάλογα με τη συμμόρφωση.

Πληροφορίες αναφέρουν ότι εξετάζεται μηχανισμός μέσω του οποίου το Ιράν θα αποκτήσει πρόσβαση σε τμήμα των δεσμευμένων κεφαλαίων του στο Κατάρ για την προμήθεια ανθρωπιστικών αγαθών. Υπάρχουν, ωστόσο, ανησυχίες για ενδεχόμενη παράλληλη, μη δημοσιοποιημένη ρύθμιση – σενάριο που Αμερικανός αξιωματούχος έχει απορρίψει.

Η συμφωνία, που διαμορφώθηκε με τη συνδρομή Κατάρ και Πακιστάν, αναμένεται να φέρει την ονομασία «Συμφωνία του Ισλαμαμπάντ», εφόσον τελικά εγκριθεί και υπογραφεί από τις δύο πλευρές.

«Βρισκόμαστε στη φάση οριστικοποίησης των τελευταίων λεπτομερειών και του καθορισμού ημερομηνίας για την τελετή υπογραφής», δήλωσε διπλωμάτης διαμεσολαβήτριας χώρας, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο καθοριστικών εξελίξεων τις επόμενες ημέρες.

 

Διαβάστε επίσης 

10+1 ερωτήσεις και απαντήσεις για το νέο Σύμφωνο για το Άσυλο και τη Μετανάστευση που ισχύει από σήμερα

Τσίπρας σε Μητσοτάκη: Εγώ ήξερα ότι το δίπλωμα στο παίρνουν όταν παραβιάζεις τον ΚΟΚ και όχι όταν χάνεις τις εκλογές

Στενά του Ορμούζ: Άλμα 50% στις ροές πετρελαίου εκτός Ιράν παρά τις νέες εντάσεις