Μουντιάλ 2026: Η επιχείρηση των 41 δισ. δολαρίων και η μάχη για τα κέρδη

Το πρώτο σφύριγμα στο στάδιο Αζτέκα της Πόλης του Μεξικού στις 11 Ιουνίου θα σηματοδοτήσει την έναρξη του μεγαλύτερου Μουντιάλ στην ιστορία.

Για πρώτη φορά θα συμμετάσχουν 48 εθνικές ομάδες, οι αγώνες θα αυξηθούν από 64 σε 104 και η διοργάνωση θα απλωθεί σε τρεις χώρες και δεκάδες πόλεις της Βόρειας Αμερικής. Πέρα όμως από το αγωνιστικό σκέλος, η FIFA και οι εμπορικοί της συνεργάτες βλέπουν το τουρνουά ως μια οικονομική μηχανή άνευ προηγουμένου.

Σύμφωνα με την κοινωνικοοικονομική μελέτη που πραγματοποίησαν η FIFA και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου σε συνεργασία με την OpenEconomics, το Μουντιάλ 2026 μπορεί να δημιουργήσει παγκόσμια οικονομική επίδραση 40,9 δισ. δολαρίων και συνολική οικονομική δραστηριότητα 80,1 δισ. δολαρίων.

Οι αριθμοί αυτοί αποτελούν ήδη το βασικό εμπορικό αφήγημα της FIFA. Ωστόσο, πολλοί οικονομολόγοι επισημαίνουν ότι υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα στη συνολική οικονομική δραστηριότητα και στο πραγματικό καθαρό όφελος που θα μείνει στις τοπικές οικονομίες όταν ολοκληρωθεί το τουρνουά.

Οι μεγάλοι νικητές πριν καν αρχίσει η διοργάνωση

Η πρώτη κατηγορία επιχειρήσεων που περιμένει να εισπράξει σημαντικά οφέλη είναι ο κλάδος της φιλοξενίας και των μεταφορών. Περισσότεροι αγώνες σημαίνουν περισσότερους φιλάθλους. Περισσότεροι φίλαθλοι σημαίνουν περισσότερα αεροπορικά εισιτήρια, περισσότερες κρατήσεις ξενοδοχείων, περισσότερες μετακινήσεις, περισσότερες επισκέψεις σε εστιατόρια και αυξημένη κατανάλωση σχεδόν σε κάθε τομέα που σχετίζεται με τον τουρισμό.

Οι εκτιμήσεις της αγοράς κάνουν λόγο για περίπου 13,1 εκατομμύρια επισκέπτες στις διοργανώτριες πόλεις, είτε ως κάτοχοι εισιτηρίων είτε ως επισκέπτες των επίσημων fan zones. Η κίνηση αυτή αναμένεται να δημιουργήσει περίπου 21,3 εκατομμύρια διανυκτερεύσεις σε ξενοδοχεία κατά τη διάρκεια της διοργάνωσης.

Η αγορά ήδη προετοιμάζεται για αυτές τις συνθήκες. Σε αρκετές πόλεις που φιλοξενούν αγώνες, οι τιμές των ξενοδοχείων εκτοξεύθηκαν πάνω από τα 850 ευρώ ανά διανυκτέρευση για την εβδομάδα της πρεμιέρας, όταν πριν από την ανακοίνωση του προγράμματος οι αντίστοιχες τιμές κινούνταν κάτω από τα 255 ευρώ.

Η εικόνα αυτή αποτυπώνει με σαφήνεια το μέγεθος της ζήτησης που αναμένεται να δημιουργήσει το τουρνουά σε μια γεωγραφική περιοχή που εκτείνεται από το Βανκούβερ έως την Πόλη του Μεξικού και από το Λος Άντζελες μέχρι τη Νέα Υόρκη.

Η έκρηξη των εισιτηρίων και το νέο μοντέλο της FIFA

Το Μουντιάλ 2026 είναι ήδη το ακριβότερο στην ιστορία του θεσμού.

Η FIFA εφαρμόζει δυναμική τιμολόγηση, προσαρμόζοντας τις τιμές ανάλογα με τη ζήτηση της αγοράς. Παρότι διατέθηκε ένας περιορισμένος αριθμός εισιτηρίων χαμηλού κόστους περίπου 51 ευρώ για όλους τους αγώνες της διοργάνωσης, οι περισσότερες τιμές βρίσκονται σε πολύ υψηλότερα επίπεδα. Στη φάση των ομίλων, η μέση τιμή εισόδου προσεγγίζει τα 470 ευρώ, ενώ οι κορυφαίες θέσεις κατηγορίας 1 φτάνουν έως και τα 845 ευρώ.

Οι τιμές απογειώνονται όσο προχωρά η διοργάνωση. Για τον εναρκτήριο αγώνα των Ηνωμένων Πολιτειών καταγράφηκαν εισιτήρια που έφτασαν τα 3.500 ευρώ, ενώ για τον τελικό στο στάδιο MetLife του Νιου Τζέρσεϊ οι ακριβότερες θέσεις άγγιξαν τα 28.000 ευρώ.

Πρόκειται για επίπεδα τιμών που μετατρέπουν το Μουντιάλ από ένα αμιγώς αθλητικό γεγονός σε προϊόν υψηλής εμπορικής αξίας, με τη FIFA να επιχειρεί να μεγιστοποιήσει τα έσοδά της μέσα από τη ζήτηση των φιλάθλων.

Η τηλεόραση, οι χορηγοί και η αγορά της διαφήμισης

Αν οι ξενοδοχειακές επιχειρήσεις περιμένουν να κερδίσουν από τη φυσική παρουσία των φιλάθλων, οι τηλεοπτικοί οργανισμοί και οι χορηγοί περιμένουν να κερδίσουν από τα δισεκατομμύρια των τηλεθεατών. Η αύξηση των αγώνων από 64 σε 104 δημιουργεί αυτόματα περισσότερες ώρες μετάδοσης, περισσότερο διαφημιστικό χρόνο και περισσότερα εμπορικά πακέτα προς πώληση.

Οι πολυεθνικές εταιρείες αναψυκτικών, οι ζυθοποιίες, οι αλυσίδες γρήγορης εστίασης και οι εταιρείες αθλητικού εξοπλισμού παραδοσιακά καταγράφουν σημαντική αύξηση πωλήσεων κατά τη διάρκεια ενός Μουντιάλ. Το 2026 οι προσδοκίες είναι ακόμη μεγαλύτερες, καθώς η διάρκεια της διοργάνωσης θα φτάσει σχεδόν τις έξι εβδομάδες. Παράλληλα, οι αθλητικές εταιρείες προετοιμάζονται για νέο κύκλο πωλήσεων εμφανίσεων, συλλεκτικών προϊόντων και εξοπλισμού, προσπαθώντας να μετατρέψουν την επιτυχία των εθνικών ομάδων σε εμπορικό κέρδος.

Στον τομέα των τηλεοπτικών δικαιωμάτων, τα ποσά παραμένουν εντυπωσιακά. Η Zee Entertainment εξασφάλισε τα δικαιώματα της FIFA στην Ινδία μέσω συμφωνίας οκτώ ετών που εκτιμάται μεταξύ 30 και 34 εκατ. ευρώ. Την ίδια στιγμή, το Μπανγκλαντές χρειάστηκε να διαθέσει περίπου 4,4 εκατ. ευρώ για να εξασφαλίσει την τηλεοπτική κάλυψη της διοργάνωσης λίγες εβδομάδες πριν από τη σέντρα.

Η FIFA περιμένει έσοδα-ρεκόρ

Ο οργανισμός που βρίσκεται στο επίκεντρο όλου του οικονομικού οικοσυστήματος είναι φυσικά η FIFA. Η παγκόσμια ομοσπονδία εκτιμά ότι ο εμπορικός κύκλος 2023-2026 θα αποφέρει συνολικά έσοδα μεταξύ 9,4 και 11,1 δισ. ευρώ, επίπεδα σημαντικά υψηλότερα από τα περίπου 6,4 δισ. ευρώ που παρήγαγε ο κύκλος του Μουντιάλ 2022 στο Κατάρ.

Η εξίσωση είναι απλή. Περισσότεροι αγώνες σημαίνουν περισσότερα τηλεοπτικά δικαιώματα. Περισσότεροι αγώνες σημαίνουν περισσότερα χορηγικά πακέτα. Περισσότεροι αγώνες σημαίνουν περισσότερα εταιρικά προγράμματα φιλοξενίας και περισσότερα εισιτήρια. Το σημαντικότερο όμως είναι ότι η FIFA δεν επιβαρύνεται στον ίδιο βαθμό με τα κόστη που αναλαμβάνουν οι τοπικές αρχές.

Οι πόλεις που αναλαμβάνουν το ρίσκο

Εδώ ακριβώς βρίσκεται και η μεγαλύτερη οικονομική συζήτηση γύρω από το Μουντιάλ. Οι διοργανώτριες πόλεις καλούνται να επενδύσουν τεράστια ποσά σε ασφάλεια, συγκοινωνίες, διαχείριση πλήθους, υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης και δημόσιες υποδομές.

Οι υποστηρικτές της διοργάνωσης υποστηρίζουν ότι οι επενδύσεις αυτές αφήνουν μόνιμη παρακαταθήκη στις πόλεις και ενισχύουν τη διεθνή προβολή τους. Οι επικριτές απαντούν ότι πολλές από τις μελέτες οικονομικής επίδρασης μετρούν τη συνολική διακίνηση χρήματος και όχι το πραγματικό καθαρό όφελος. Υπάρχει επίσης το φαινόμενο της «μετατόπισης ζήτησης». Πολλοί συνηθισμένοι τουρίστες ή επαγγελματικά συνέδρια αποφεύγουν τις πόλεις που φιλοξενούν μεγάλες διοργανώσεις λόγω αυξημένων τιμών, κυκλοφοριακής συμφόρησης και περιορισμένης διαθεσιμότητας καταλυμάτων. Έτσι, μέρος των εσόδων που φέρνουν οι φίλαθλοι αντισταθμίζεται από επισκέπτες που τελικά δεν ταξιδεύουν.

Ακόμη και αναλύσεις μεγάλων επενδυτικών οίκων επισημαίνουν ότι, παρά τα σημαντικά οφέλη για τον τουρισμό, τη φιλοξενία και το λιανεμπόριο, η συνολική επίδραση στο ΑΕΠ των Ηνωμένων Πολιτειών, του Καναδά και του Μεξικού παραμένει σχετικά περιορισμένη σε σχέση με το μέγεθος αυτών των οικονομιών.

Το μόνο βέβαιο είναι ότι το Μουντιάλ 2026 θα σπάσει κάθε προηγούμενο οικονομικό ρεκόρ. Το ερώτημα που θα απαντηθεί όταν ολοκληρωθεί η διοργάνωση δεν είναι πόσα χρήματα θα κινηθούν στην αγορά. Αυτό θεωρείται ήδη δεδομένο. Το ερώτημα είναι ποιοι θα κρατήσουν το μεγαλύτερο κομμάτι από μια πίτα δεκάδων δισεκατομμυρίων ευρώ και αν οι τοπικές κοινωνίες θα βγουν πραγματικά κερδισμένες από το μεγαλύτερο αθλητικό γεγονός του πλανήτη.