Ο Γιάννης Παναγόπουλος συγκαταλέγεται στα πιο μακρόβια και αναγνωρίσιμα πρόσωπα του ελληνικού συνδικαλιστικού κινήματος.

Από το 2006 βρίσκεται αδιάλειπτα στην προεδρία της Γενική Συνομοσπονδία Εργατών Ελλάδας, ενώ παράλληλα είναι και πρόεδρος του Ινστιτούτου Εργασίας (ΙΝΕ/ΓΣΕΕ), του ερευνητικού και επιμορφωτικού βραχίονα της Συνομοσπονδίας. Η διαδρομή του, που εκτείνεται σε περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες, ταυτίζεται σε μεγάλο βαθμό με τη μεταπολιτευτική ιστορία των συνδικάτων και με τη στενή τους σύνδεση με τον χώρο της κεντροαριστεράς.

1

Η συνδικαλιστική του πορεία ξεκινά αμέσως μετά την πτώση της δικτατορίας. Το 1974, σε ηλικία μόλις 21 ετών, εκλέγεται στη διοίκηση του Συλλόγου Υπαλλήλων της Εθνικής Τράπεζας (ΣΥΕΤΕ) και της Ομοσπονδίας Τραπεζοϋπαλληλικών Οργανώσεων Ελλάδας (ΟΤΟΕ). Εκείνη την περίοδο, η ένταξή του στο συνδικαλιστικό κίνημα συνοδεύεται από το αφήγημα της «αντιστασιακής» δράσης και της ενεργού συμμετοχής στην αποκατάσταση της δημοκρατίας, στοιχείο που θα τον ακολουθεί διαχρονικά ως μέρος της πολιτικής του ταυτότητας.

Από τον τραπεζοϋπαλληλικό συνδικαλισμό περνά σταδιακά στα ανώτερα κλιμάκια της ΓΣΕΕ, αναλαμβάνοντας θέσεις ευθύνης, όπως στη Γραμματεία Οργανωτικού και στη Γραμματεία Τύπου και Δημοσίων Σχέσεων. Οι θέσεις αυτές του προσφέρουν πλήρη γνώση του μηχανισμού της Συνομοσπονδίας και των εσωτερικών ισορροπιών. Το 2006 εκλέγεται πρόεδρος της ΓΣΕΕ, σε μια περίοδο που προηγήθηκε της μεγάλης οικονομικής κρίσης, αλλά ήδη διαγραφόταν ένα περιβάλλον εντεινόμενων αλλαγών στην αγορά εργασίας.

Η θητεία του Παναγόπουλου σφραγίζεται από τη δεκαετία των μνημονίων. Υπό την ηγεσία του, η ΓΣΕΕ βρέθηκε στο επίκεντρο μαζικών κινητοποιήσεων, αλλά και έντονης κοινωνικής κριτικής για τον ρόλο και την αποτελεσματικότητα του συνδικαλιστικού κινήματος. Παράλληλα, η Συνομοσπονδία επέλεξε τη στρατηγική των θεσμικών παρεμβάσεων, με προσφυγές και παρεμβάσεις σε ευρωπαϊκά και διεθνή όργανα, καταγγέλλοντας την απορρύθμιση των συλλογικών διαπραγματεύσεων και των εργασιακών δικαιωμάτων.

Καθοριστικό ρόλο στη διαδρομή του έπαιξε και η παράλληλη ιδιότητά του ως προέδρου του ΙΝΕ/ΓΣΕΕ. Το Ινστιτούτο ανέλαβε την υλοποίηση προγραμμάτων έρευνας, κατάρτισης και επιμόρφωσης εργαζομένων και ανέργων, πολλά από τα οποία χρηματοδοτήθηκαν από κοινοτικούς πόρους. Στην επίσημη ιστοσελίδα της ΓΣΕΕ, η δράση αυτή περιγράφεται ως προσπάθεια ενίσχυσης της δια βίου μάθησης, της αντιμετώπισης της αδήλωτης εργασίας και της προσαρμογής στις απαιτήσεις του ψηφιακού μετασχηματισμού.

Σε πολιτικό επίπεδο, ο Γιάννης Παναγόπουλος συνδέθηκε διαχρονικά με την ΠΑΣΚΕ, την παράταξη που αποτέλεσε για δεκαετίες την ισχυρότερη δύναμη στις εκλογές των εργαζομένων και στους συσχετισμούς της ΓΣΕΕ. Η παρουσία του στον χώρο του ΠΑΣΟΚ υπήρξε συνεχής, με ενεργό ρόλο στα συνέδρια του κόμματος, ενώ κατά καιρούς διατήρησε ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας με την εκάστοτε ηγεσία του. Στις τελευταίες εσωκομματικές διεργασίες, κινήθηκε με χαμηλούς τόνους, χωρίς δημόσιες τοποθετήσεις υπέρ συγκεκριμένου υποψηφίου στον πρώτο γύρο, ενώ στον δεύτερο γύρο στήριξε την επανεκλογή του Νίκου Ανδρουλάκη.

Στις πιο πρόσφατες εκλογές της ΓΣΕΕ, η ΠΑΣΚΕ αναδείχθηκε και πάλι πρώτη δύναμη, εξασφαλίζοντας την πλειοψηφία των εδρών των αντιπροσώπων. Το αποτέλεσμα αυτό οδήγησε στη συγκρότηση πλειοψηφικού προεδρείου και στην εκ νέου εκλογή του Γιάννη Παναγόπουλου στην προεδρία, σε ένα συνέδριο που πραγματοποιήθηκε σε κλίμα έντονων αντιπαραθέσεων μεταξύ των παρατάξεων.

Η σημερινή συγκυρία, ωστόσο, διαφοροποιείται ριζικά από τις προηγούμενες. Ο πρόεδρος της ΓΣΕΕ ελέγχεται πλέον για υπόθεση υπεξαίρεσης κονδυλίων ύψους περίπου 2,1 εκατ. ευρώ, που σχετίζονται με προγράμματα επιμόρφωσης εργαζομένων, τα οποία διαχειρίστηκε το ΙΝΕ/ΓΣΕΕ μέσω κοινοτικών χρηματοδοτήσεων. Στο πλαίσιο της έρευνας, η Αρχή για το Ξέπλυμα Μαύρου Χρήματος προχώρησε σε δέσμευση περιουσιακών του στοιχείων.

Στην πρώτη δημόσια ανακοίνωσή του, ο Γιάννης Παναγόπουλος δηλώνει ότι δεν έχει να κρύψει τίποτα και ότι βρίσκεται στη διάθεση της Δικαιοσύνης, επισημαίνοντας πως μέχρι στιγμής δεν του έχει επιδοθεί επίσημο εισαγγελικό πόρισμα. Υποστηρίζει ότι πρόκειται για συκοφαντικές επιθέσεις που πλήττουν όχι μόνο το πρόσωπό του αλλά και τα συνδικάτα συνολικά, ενώ τονίζει ότι με «καθαρή τη συνείδησή του» θα συνεχίσει τον αγώνα για την τιμή και την αξιοπρέπειά του και θα οδηγήσει την παράταξή του σε ένα ακόμη συνέδριο της ΓΣΕΕ.

Η υπόθεση αυτή ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο στη μακρά διαδρομή του Γιάννη Παναγόπουλου, σε μια στιγμή που ο ίδιος παραμένει στο επίκεντρο του συνδικαλιστικού και πολιτικού ενδιαφέροντος, με το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον της ΓΣΕΕ να διασταυρώνονται με τρόπο πρωτόγνωρο για τη Συνομοσπονδία.

Ο συνδικαλισμός σε κρίση αξιοπιστίας

Πέρα από το πρόσωπο και τη συγκεκριμένη υπόθεση, η συγκυρία αυτή έρχεται να αναδείξει με τον πιο ωμό τρόπο τη βαθιά κρίση αξιοπιστίας που διαπερνά σήμερα το συνδικαλιστικό κίνημα στην Ελλάδα. Εδώ και χρόνια, ο συνδικαλισμός εμφανίζεται απαξιωμένος στα μάτια της κοινωνίας, με τη μεγάλη πλειοψηφία των εργαζομένων να δηλώνει είτε αδιάφορη είτε καχύποπτη απέναντι στα συνδικάτα και τη δυνατότητά τους να εκπροσωπήσουν ουσιαστικά τα συμφέροντά της. Τα ποσοστά συμμετοχής στις συλλογικές διαδικασίες παραμένουν χαμηλά, ενώ η εικόνα των συνδικαλιστικών οργανώσεων συχνά ταυτίζεται με κλειστούς μηχανισμούς, εσωτερικές ισορροπίες και πρόσωπα που παραμένουν επί δεκαετίες στις ίδιες θέσεις.

Σε αυτό το ήδη επιβαρυμένο περιβάλλον, η υπόθεση που αφορά τον πρόεδρο της Γενική Συνομοσπονδία Εργατών Ελλάδας λειτουργεί ως καταλύτης. Ανεξάρτητα από τη δικαστική της κατάληξη, το πλήγμα είναι ισχυρό και αγγίζει τον πυρήνα της αξιοπιστίας του θεσμού. Για πολλούς εργαζόμενους, ενισχύεται η αίσθηση ότι ο συνδικαλισμός έχει απομακρυνθεί από την καθημερινότητα της εργασίας και έχει εγκλωβιστεί σε έναν κόσμο διαχείρισης, προγραμμάτων και θεσμικών ρόλων, που δύσκολα συνδέονται με τις πραγματικές αγωνίες για μισθούς, ωράρια και ασφάλεια στην εργασία.

Το timing καθιστά την κρίση ακόμη πιο οξεία. Την ίδια περίοδο, έχει υπογραφεί και εισέρχεται προς κύρωση στη Βουλή των Ελλήνων η συμφωνία των κοινωνικών εταίρων για τη διαμόρφωση των κλαδικών μισθών, με την υπογραφή της ΓΣΕΕ και των υπόλοιπων εκπροσώπων εργαζομένων και εργοδοτών. Πρόκειται για μια θεσμική εξέλιξη με ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς επαναφέρει στο προσκήνιο τον ρόλο των συλλογικών διαπραγματεύσεων σε μια αγορά εργασίας που δοκιμάστηκε σκληρά την προηγούμενη δεκαετία.

Ωστόσο, η σκιά που πέφτει πάνω στη ΓΣΕΕ απειλεί να υπονομεύσει το ίδιο το πολιτικό και κοινωνικό κεφάλαιο αυτής της συμφωνίας. Σε μια στιγμή που τα συνδικάτα καλούνται να αποδείξουν ότι μπορούν να ξαναγίνουν αξιόπιστοι συνομιλητές και πραγματικοί εκπρόσωποι των εργαζομένων, το πλήγμα στην εικόνα τους μοιάζει για πολλούς σχεδόν τελειωτικό. Το ερώτημα που ανακύπτει δεν αφορά πλέον μόνο πρόσωπα, αλλά το αν ο συνδικαλισμός μπορεί –και πώς– να ανακτήσει την εμπιστοσύνη μιας κοινωνίας που εδώ και καιρό δείχνει να τον έχει αφήσει πίσω.

Διαβάστε επίσης

Γιάννης Παναγόπουλος: Δεσμεύονται οι τραπεζικοί λογαριασμοί του προέδρου της ΓΣΕΕ με εντολή Βουρλιώτη

Παναγόπουλος στη Βουλή για δέσμευση των λογαριασμών του: Θα διαχειριστώ με εντιμότητα τη δύσκολη κατάσταση

Παναγόπουλος για δέσμευση λογαριασμών του: Συκοφαντίες και αβάσιμες κατηγορίες – Άλλη μία «στημένη» υπόθεση