Από τις υπερβολές που ακούστηκαν στην Σύνοδο Κορυφής στην Αίγυπτο, ξεχωρίζω τα συγκεκριμένα λόγια του Τραμπ: «…αυτή είναι πιθανώς η μεγαλύτερη συνάθροιση χωρών όσον αφορά τον πλούτο και τη δύναμη που έχει γίνει ποτέ…., χρειάστηκε 3.000 χρόνια, το πιστεύετε; Και θα αντέξει. Αυτή είναι μια απίστευτη μέρα για τον κόσμο», τόνισε ο Πρόεδρος. Δεν γνωρίζω αν χρειάστηκαν 3000 χρόνια, ούτε αν αυτή είναι η μεγαλύτερη παγκόσμια συγκέντρωση ισχύος και πλούτου, αλλά σίγουρα είναι η ημέρα που εγκαινιάστηκε επίσημα μία νέα παγκόσμια τάξη.

Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, ιδρύθηκε μία παγκόσμια τάξη με τέσσερις πυλώνες: τους ΟΗΕ, ΝΑΤΟ, ΟΟΣΑ και ΓΚΑΤΤ (σήμερα ΠΟΕ). Οι κανόνες λειτουργίας ήταν αυτοί του διεθνούς δικαίου – πρωταρχικά της ισοτιμίας και της ειρηνικής επίλυσης των διαφορών. Η οικονομία βασιζόταν στο ελεύθερο εμπόριο και τις ανοιχτές αγορές. Ο ρόλος των ΗΠΑ ήταν κυρίως ότι διασφάλιζε την προβλεψημότητα μέσω της προσήλωσης τους στους κανόνες και της θέσης της ως εγγυήτρια της ακεραιότητας του συστήματος.

Κανένας δεν θα ισχυριστεί ότι το σύστημα ήταν άψογο, πάντα δίκαιο, χωρίς εκτροπές. Ούτε πως οι ΗΠΑ έπαιξαν πάντα με βάση το κοινό συμφέρον. Ούτε πως το σύστημα δεν επιβλήθηκε εκ των πραγμάτων σε κράτη που δεν το πίστευαν, δεν το ήθελαν, δεν το θεωρούσαν αδιάβλητο. Παρέμεινε, όμως, ένα σύστημα που παρά τα πολλά ελαττώματα του λειτούργησε σε όφελος πολλών. Η είσοδος της Κίνας στον ΠΟΕ και οι εξελίξεις που ακολούθησαν αποτελεί τρανή απόδειξη για την λειτουργικότητα του και (έστω ασθμαίνουσα) αποδοχή του.

Ότι το σύστημα ήταν θνησιγενές αποδεικνύεται από την ίδια την σταδιακή κατάρρευση του. Και επειδή η Φύση απεχθάνεται το κενό, ένα νέο σύστημα έκανε την εμφάνιση του. Δειλά-δειλά στην αρχή αλλά με όλες τις ειδωλολατρικές φανφάρες τώρα, στην Αίγυπτο, αφορμής δοθείσης από το σχέδιο ειρήνης που οι πάντες επαινούν. Το πόσο θα βαστήξει είναι άλλο θέμα – οι αμφιβολίες είναι πολλές κι ας έχουν σιγήσει προς το παρόν. Το κρίσιμο γεγονός είναι ότι το σύστημα παγκόσμιας διακυβέρνησης που κατασκευάστηκε το 1945/6 εξέπνευσε. Και το νεογέννητο έκανε την εμφάνιση του στο Σαρμ-Ελ-Σεϊκ.

Πηγή νομιμοποίησης του δεν είναι οι θεσμοί και οι κανόνες αλλά η ισχύς και το αποτέλεσμα. Αν ακούγεται Μακιαβελικό είναι – αν και ο μεγάλος Λορέντζο ποτέ δεν εννοούσε ότι όποιο μέσο είναι θεμιτό για όποιο σκοπό. Η ασφάλεια των μελών του συστήματος δεν είναι πλέον οι προ- δεσμεύσεις και εγγυήσεις αλλά δίνεται υπό όρους και βάση τιμοκαταλόγου. Η οικονομία δεν βασίζεται πλέον στις ανοιχτές αγορές, στις ελεύθερες εφοδιαστικές αλυσίδες, στις πολυμερείς συμφωνίες, αλλά στον οικονομικό εθνικισμό, στους δασμούς, στις διμερείς συμφωνίες. Η διπλωματία δεν ασκείται πλέον σε συγκεκριμένο και γενικά αποδεκτό πλαίσιο, αλλά με την λογική «νέα συμφωνία σήμερα, νέα συμφωνία αύριο».

Το παλιό σύστημα στηριζόταν σε μία μορφή αρχιτεκτονικής – ουσιαστικά σε πολυμερείς συμφωνίες, την ειρηνική επίλυση των διαφορών, την αποδοχή των βασικών αρχών της φιλελεύθερης δημοκρατίας. Αρχιτεκτονική σήμερα δεν υπάρχει—απλά έχουμε πληθώρα διμερών συμφωνιών. Η αστάθεια αντικαθιστά την ισορροπία, η συναλλαγή τον θεσμό, ο τιμοκατάλογος τον κανόνα. Η ειρήνη στην επίλυση διαφορών έρχεται μέσα από την φοβέρα ή την άσκηση ισχύος, οι προσωπικές (και εθνικές) διαφορές και συμφέροντα έχουν την προτεραιότητα. Οι αποφάσεις λαμβάνονται με ταχύτητα και έχουν πραγματικό κόστος – σαφήνεια κόστους και οφέλους. Οι ΗΠΑ δεν προσφέρουν πλέον δωρεάν ασφάλεια, η realpolitik έχει πάρει την θέση του θεσμικού πλαισίου.

Το Σαρμ-Ελ-Σεϊκ είναι γνωστό ως ένας ειδυλλιακός τόπος για διακοπές. Τώρα πλέον θα είναι γνωστό και ως ο τόπος τερατογένεσης.