Αν και προοπτικές είναι θετικές σε ότι αφορά την ανθεκτικότητα, την κερδοφορία και την κεφαλαιακή βάση των τραπεζών, ωστόσο η γεωπολιτική αβεβαιότητα με τον πόλεμο στην Μέση Ανατολή αποτελεί παράγοντα κινδύνου για το κόστος χρηματοδότησης, την ποιότητα του δανειακού χαρτοφυλακίου και τη δυναμική της πιστωτικής επέκτασης, υπογράμμισε χθες ο Διοικητής της Τράπεζας Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας μιλώντας στην γενική συνέλευση της ΤτΕ.

Στην Έκθεση Διοικητή για το 2025 υπογραμμίζεται πως οι τράπεζες θα συνεχίσουν την χρηματοδότηση νοικοκυριών και επιχειρήσεων, με την στεγαστική πίστη να έχει περάσει σε θετικό έδαφος, ενώ τα ευρωπαϊκά χρηματοδοτούμενα προγράμματα θα στηρίξουν τις ανάγκες ειδικά των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Όμως και εδώ η αβεβαιότητα ενδέχεται να επηρεάσει την δυναμική αυτή. Ανοδική προβλέπεται και η πορεία των καταθέσεων, αν και τα χαμηλά επιτόκια  στρέφουν αρκετούς παραδοσιακούς καταθέτες σε εναλλακτικές μορφές αποταμίευσης.

1

Δάνεια Ταμείου Ανάκαμψης

Το 2025 τα δάνεια του Ταμείου Ανάκαμψης, και τα προγράμματα της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ) και της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας (ΕΑΤ) αποτέλεσαν τον μοχλό αύξησης των δανείων προς τις επιχειρήσεις.

Μέσω του RRF εκταμιεύθηκαν επιχειρηματικά δάνεια συνολικού ύψους 3,5 δισεκ. ευρώ (από  2,6 δισεκ. ευρώ το 2024) εκ των τα περίπου 2 δισεκ. ευρώ αφορούσαν πόρους του RRF.  Σε σωρευτική βάση, έως το τέλος του 2025 οι εκταμιεύσεις δανείων υπερέβησαν το 50% της συνολικής αξίας των υπογεγραμμένων δανειακών συμβάσεων (από περίπου 40% στο τέλος του 2024 και 22% στο τέλος του 2023).

Να σημειωθεί ότι από τον Ιούνιο του 2022, όταν υπεγράφη η πρώτη δανειακή σύμβαση, έως τον Φεβρουάριο του 2026, ο αριθμός των υπογεγραμμένων δανειακών συμβάσεων προς επιχειρήσεις ανήλθε σε 601, συνολικής αξίας 16,4 δισεκ. ευρώ. Είναι χαρακτηριστικό ότι πάνω από το 50% των  συμβάσεων αφορούσε μικρομεσαίες επιχειρήσεις, στις οποίες κατευθύνθηκε σχεδόν το 1/6 της συνολικής αξίας των δανείων του RRF. Το μεσοσταθμικό επιτόκιο των δανείων του RRF διαμορφώθηκε σε 1,72%, επίπεδο σημαντικά χαμηλότερο από το αντίστοιχο μέσο ετήσιο επιτόκιο των κοινών τραπεζικών επιχειρηματικών δανείων, που για την περίοδο 2023-2025 διαμορφώθηκε σε 5,06%.

Η ζήτηση για δάνεια του RRF παρέμεινε ισχυρή πέρυσι, ωστόσο η μέση αξία δανείου στις νέες αιτήσεις μειώθηκε αισθητά το 2025 σε σύγκριση με το 2024, εξέλιξη που συνιστά ένδειξη κορεσμού της ζήτησης για επενδυτικά έργα μεγάλης κλίμακας. Να σημειωθεί ότι αν και η διαδικασία συμβασιοποίησης των δανείων του RRF αναμένεται να  ολοκληρωθεί εντός του 2026, η επίδρασή τους στη ρευστότητα των επιχειρήσεων εκτιμάται ότι θα εκτείνεται πέραν του εν λόγω χρονικού ορίζοντα, δεδομένου ότι η εκταμιευτική δραστηριότητα προβλέπεται να συνεχιστεί έως και το 2029.

Χρηματοδότηση επιχειρήσεων

Η χρηματοδότηση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και των ελεύθερων επαγγελματιών από την ΕΤΕπ και την ΕΑΤ ανήλθαν σε 4 δισ ευρώ (από 3,7 δισ ευρώ το 2024). Να σημειωθεί ότι μόνο στο πλαίσιο του ΤΕΠΙΧ ΙΙΙ άνω του 90% των δανείων κατευθύνθηκε προς επιχειρήσεις με κύκλο εργασιών χαμηλότερο από 10 εκατ. ευρώ και λιγότερους από 50 εργαζομένους

Η εξέλιξη αυτή επιβεβαιώνει τον καίριο ρόλο των χρηματοδοτικών εργαλείων στη βελτίωση της πρόσβασης των μικρότερων επιχειρήσεων σε τραπεζική χρηματοδότηση, οι οποίες ως επί το πλείστον λειτουργούν σε ένα περιβάλλον υψηλότερων επιτοκίων δανεισμού και αυστηρότερων κριτηρίων πιστοδότησης.

Πέρυσι ο ετήσιος ρυθμός ανόδου της χρηματοδότησης προς τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις διαμορφώθηκε στο 11,3% καταγράφοντας ήπια επιβράδυνση σε σχέση με το 13,8% στο τέλος του 2024. Πράγματι, το 2025 η μέση μηνιαία καθαρή ροή τραπεζικής χρηματοδότησης προς τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις υποχώρησε σε 698 εκατ. ευρώ από 774 εκατ. ευρώ το 2024.

Την μεγαλύτερη συμμετοχή στην πίτα της συνολικής χρηματοδότησης το 2025 (όπως και το 2024) το έχουν πέντε  κλάδοι και συγκεκριμένα: Βιομηχανία, Ενέργεια, Εμπόριο, Τουρισμός, Μεταφορές- αποθήκευση.

Ειδικότερα, το υπόλοιπο πιστώσεων προς τον κλάδο της βιομηχανίας ήταν 15,2 δισεκ. ευρώ (αντιστοιχεί στο 18,9% του συνολικού υπολοίπου δανείων προς τις επιχειρήσεις), τα δάνεια προς τον κλάδο της ενέργειας ανήλθαν σε 14,8 δισεκ. ευρώ (18,5%), προς τις εμπορικές επιχειρήσεις σε 12 δισεκ. ευρώ (15%), προς τον τουρισμό σε  10,4 δισεκ. ευρώ (13%) και, τέλος, των μεταφορών-αποθήκευσης σε 7,9 δισεκ. ευρώ (9,8%).

Οι ίδιοι κλάδοι εμφανίζονται υψηλότερα στην κατάταξη όσον αφορά τα δάνεια προς τις μεγάλες επιχειρήσεις – με τον κλάδο των μεταφορών-αποθήκευσης να προηγείται εκείνου του τουρισμού– ενώ όσον αφορά τις χορηγήσεις προς τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις οι πιο σημαντικοί κλάδοι ήταν, κατά σειρά, οι εξής: ενέργεια, τουρισμός, εμπόριο, βιομηχανία και μεταφορές-αποθήκευση.

Δάνεια προς τα νοικοκυριά

Σε θετικό έδαφος επανήλθαν το 2025 οι χρηματοδοτήσεις προς τα νοικοκυριά (+2,2% πέρυσι από -0,5% το 2024), ύστερα από 15 χρόνια αρνητικής πιστωτικής επέκτασης, με την στεγαστική πίστη να κινείται ανοδικά.

Στην Έκθεση της ΤτΕ επισημαίνεται πως η μέση μηνιαία καθαρή ροή των στεγαστικών δανείων το  διαμορφώθηκε στα 15 εκατ ευρώ (συνολικά 180 εκατ ευρώ καθαρή πιστωτική επέκταση). Το 2024 η καθαρή ροή στεγαστικών δανείων ήταν αρνητική κατά 61 εκατ ευρώ το μήνα. Αντίστοιχα στα καταναλωτικά δάνεια η μηνιαία καθαρή ροή ήταν 50 εκατ ευρώ (από 44 εκατ ευρώ το 2024).

Η άνοδος στις τιμές των ακινήτων από τη μία και η μείωση των επιτοκίων από την άλλη συνέβαλαν στην άνοδο της ζήτησης για στεγαστικά δάνεια. Ενώ κομβικό ήταν και ο ρόλος του προγράμματος «Σπίτι μου ΙΙ», προϋπολογισμού  1 δισεκ. ευρώ.

Όπως επισημαίνεται στην Έκθεση του Διοικητή: τα ποσά των δανείων που εκταμιεύθηκαν μέσω το «Σπίτι μου ΙΙ» ήταν υπερδιπλάσια σε σχέση με τις εκταμιεύσεις στεγαστικών, γεγονός που δείχνει ότι η συνολική ετήσια καθαρή ροή στεγαστικών δανείων χωρίς τη συμβολή του εν λόγω προγράμματος θα είχε παραμείνει αρνητική.

Η ΤτΕ προβλέπει ότι δυναμικά θα κινηθεί και το 2026 η λιανική πίστη με ηπιότερους ωστόσο ρυθμούς ανόδου. Ενώ αύξηση των επιτοκίων από την ΕΚΤ ενδέχεται να επιδράσει αρνητικά στην εξέλιξη της τραπεζικής πίστης προς τα νοικοκυριά.

Καταθέσεις

Το 2025 οι καταθέσεις των νοικοκυριών αυξήθηκαν κατά 5,3 δισεκ. ευρώ (από αύξηση 3,5 δισ ευρώ το 2024). Η αύξηση, όπως αναφέρεται στην Έκθεση Διοικητή, συνδέεται με την άνοδο της οικονομικής δραστηριότητας και τις ευνοϊκές εξελίξεις στην αγορά εργασίας. Υποστηρίχθηκε επίσης από τα κυβερνητικά μέτρα οικονομικής στήριξης του εισοδήματος των νοικοκυριών, αλλά και από την εξέλιξη των τραπεζικών δανείων προς τα νοικοκυριά, καθώς το 2025 τερματίστηκε η πολυετής απομόχλευση στον τομέα αυτό και καταγράφηκε, για πρώτη φορά από το 2010 και μετά, θετική καθαρή ροή δανείων.

Οι επιχειρηματικές καταθέσεις αυξήθηκαν κατά 5,4 δισεκ. ευρώ το 2025 (από 5 δισεκ. ευρώ το 2024), εξέλιξη που συνάδει με τον αξιόλογο ρυθμό οικονομικής ανάπτυξης, την αύξηση του κύκλου εργασιών των επιχειρήσεων και την εύρωστη πιστωτική επέκταση προς τις επιχειρήσεις.

Επίσης πέρυσι οι καταθέσεις διάρκειας μίας ημέρας του ιδιωτικού τομέα αυξήθηκαν κατά 11,1 δισεκ. ευρώ, εκ των οποίων τα 7,9 δισεκ. ευρώ προήλθαν από τα νοικοκυριά και  τα 3,2 δισ ευρώ από τις επιχειρήσεις.

Αντίθετα, οι καταθέσεις προθεσμίας σημείωσαν συνολικά μικρή υποχώρηση, καθώς η αύξηση κατά 2,1 δισ ευρώ που προήλθε από τις επιχειρήσεις, αντισταθμίστηκε από τη μείωση κατά 2,6 δισεκ. ευρώ των καταθέσεων προθεσμίας των νοικοκυριών.

Η μείωση των καταθέσεων προθεσμίας συνάδει με τα χαμηλότερα επιτόκια πολιτικής της ΕΚΤ, που οδήγησαν στη μείωση του επιτοκίου των καταθέσεων προθεσμίας, καθώς και με την παρατηρούμενη μετατόπιση αποταμιευτικών πόρων των νοικοκυριών προς εναλλακτικές τοποθετήσεις όπως τα μερίδια αμοιβαίων κεφαλαίων.

Προοπτικές  τράπεζες

Οι ισχυρές επιδόσεις των ελληνικών τραπεζών το 2025 δημιουργούν προϋποθέσεις προκειμένου να συνεχίζουν να βελτιώνουν την κερδοφορία τους και το 2026, παραμένοντας  προσηλωμένες στη βελτίωση των καθαρών εσόδων από τόκους, τη συγκράτηση των λειτουργικών εξόδων και τη μεγαλύτερη αύξηση των εσόδων από προμήθειες. Ωστόσο, οι αβεβαιότητες στο διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα είναι αυξημένες και κατά συνέπεια αποτελούν πηγές ενδεχόμενων κινδύνων για τις τράπεζες της ευρωζώνης και τον ελληνικό τραπεζικό τομέα. Απέναντι στους εξωγενείς αυτούς κινδύνους είναι σημαντική η διατήρηση υψηλών κεφαλαιακών αποθεμάτων, η χορήγηση νέων δανείων με συντηρητικά κριτήρια και η επίτευξη διατηρήσιμων δεικτών αποδοτικότητας, ώστε οι διαρκείς βελτιώσεις στα οικονομικά τους αποτελέσματα και ενδεχόμενες περαιτέρω αναβαθμίσεις του αξιόχρεου των τραπεζών να λειτουργήσουν ως ανάχωμα στο περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας.

Οι θετικές αυτές επιδόσεις αναμένεται με τη σειρά τους να αποτελέσουν σταθερό υπόβαθρο προκειμένου οι τράπεζες να χρηματοδοτήσουν απρόσκοπτα τις επιχειρήσεις και να συμβάλλουν στην αύξηση των επενδύσεων και του ρυθμού οικονομικής μεγέθυνσης αλλά και να υποστηρίξουν τα σχέδιά τους για επιτάχυνση της απόσβεσης των οριστικών και εκκαθαρισμένων αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων (deferred tax credits– DTCs). Στο πλαίσιο αυτό, στήριξη στα αποτελέσματα των τραπεζών αναμένεται να παράσχει, μεταξύ άλλων, η ανθεκτικότητα των καθαρών εσόδων από τόκους, καθώς η αύξηση των χορηγήσεων.

Κεφαλαιακή επάρκεια: Το 2025 οι δείκτες κεφαλαιακής επάρκειας των ελληνικών τραπεζών παρέμειναν σε υψηλά επίπεδα, παρά τη σημαντική αύξηση στην πιστωτική επέκταση. Για τον συνολικό δείκτη, στην εξέλιξη αυτή επέδρασαν θετικά, εκτός της ενισχυμένης καθαρής κερδοφορίας, οι εκδόσεις  AT1 και Tier 2.  Πέρυσι  πραγματοποιήθηκαν εκδόσεις χρεογράφων ΑΤ1 ύψους 2,2 δισεκ. ευρώ και ομολόγων Tier 2 ονομαστικής αξίας 1,4 δισεκ. ευρώ, ενώ από την αρχή του τρέχοντος έτους τα αντίστοιχα ποσά ανέρχονται σε 500 εκατ ευρώ και 400 εκατ ευρώ. Επίσης, οι συστημικές  τράπεζες συνέχισαν την έκδοση χρεογράφων υψηλής εξοφλητικής προτεραιότητας (senior bonds), σε συνάφεια με τους κανόνες για την ελάχιστη απαίτηση ιδίων κεφαλαίων και επιλέξιμων υποχρεώσεων (MREL). Το 2025 εξέδωσαν ομόλογα συνολικού ποσού 3,8 δισεκ. ευρώ, ενώ από την αρχή του έτους έχουν εκδοθεί ομόλογα 1,4 δισεκ. ευρώ με ευνοϊκούς όρους χρηματοδότησης. Σημειώνεται ότι οι ελληνικές τράπεζες έχουν επιταχύνει τις εκδόσεις πράσινων ομολόγων τα τελευταία έτη, τα οποία ανέρχονται πλέον στα 5,5 δισεκ. ευρώ σε όρους ονομαστικής αξίας, που αντιστοιχεί περίπου στο 1/3 του υπολοίπου του συνόλου των ομολόγων υψηλής εξοφλητικής προτεραιότητας.

Διαβάστε επίσης

ΤτΕ: Την διανομή καθαρού μερίσματος €0,6384 ανά μετοχή ενέκρινε η ΓΣ

CrediaBank: Οι διψασμένοι επενδυτές της ΑΜΚ και η επόμενη μέρα για την τράπεζα

Ο Τζέιμι Ντίμον προειδοποιεί: Οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν τους μεγαλύτερους ταυτόχρονους κινδύνους των τελευταίων 80 ετών