Το Παγκόσμιο Κύπελλο 2026 απέχει πλέον μόλις πέντε μήνες και, μακριά από γήπεδα και προπονήσεις, η πιο καυτή συζήτηση εξελίσσεται στα προξενεία, στα υπουργεία και στα αεροδρόμια.

Η αυστηρή μεταναστευτική πολιτική της κυβέρνησης Ντόναλντ Τραμπ έχει μετατραπεί σε πονοκέφαλο για τη FIFA, τις διοργανώτριες πόλεις και κυρίως για εκατομμύρια φιλάθλους που θέλουν να ταξιδέψουν στις ΗΠΑ για το μεγαλύτερο αθλητικό γεγονός του πλανήτη.

1

Από τη μία, παγώματα βίζας, ταξιδιωτικές απαγορεύσεις και σκληρή ρητορική περί «εθνικής ασφάλειας». Από την άλλη, καθησυχαστικές δηλώσεις, εξαιρέσεις για αθλητές και το περιβόητο FIFA PASS. Η εικόνα θυμίζει κλασικό αμερικανικό traffic jam: όλοι κορνάρουν, αλλά κανείς δεν κινείται γρήγορα.

Τι ισχύει με το πάγωμα βίζας για 75 χώρες

Η τελευταία ανακοίνωση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ προκάλεσε πανικό, αλλά όχι για τον λόγο που αρχικά διαδόθηκε. Το πάγωμα αφορά αποκλειστικά μεταναστευτικές βίζες, δηλαδή όσους θέλουν να εγκατασταθούν μόνιμα στις ΗΠΑ. Δεν αφορά τουριστικές ή προσωρινές επαγγελματικές βίζες, που είναι και η κατηγορία στην οποία εμπίπτουν οι φίλαθλοι του Μουντιάλ.

Με απλά λόγια, ο Βραζιλιάνος, ο Κολομβιανός ή ο Μαροκινός φίλαθλος δεν μπλοκάρεται αυτομάτως επειδή η χώρα του βρίσκεται στη λίστα. Μπορεί να κάνει αίτηση, να περάσει συνέντευξη και να ταξιδέψει, εφόσον πληροί τα κριτήρια. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι όλα είναι ρόδινα.

Οι χώρες που χτυπούν τοίχο

Υπάρχουν τέσσερις περιπτώσεις που ξεφεύγουν από τις διευκρινίσεις και εδώ αρχίζει το πραγματικό πρόβλημα. Η Σενεγάλη και η Ακτή Ελεφαντοστού βρίσκονται υπό μερική απαγόρευση εισόδου, που καλύπτει και τουριστικές βίζες. Το ίδιο ισχύει για το Ιράν και την Αϊτή, χώρες που ήδη αντιμετωπίζουν πλήρη ή σχεδόν πλήρη ταξιδιωτικά εμπόδια.

Για τους παίκτες, τα επιτελεία και τις οικογένειες υπάρχουν εξαιρέσεις. Για τους φιλάθλους, όχι. Το αποτέλεσμα είναι ομάδες που έχουν προκριθεί στο Μουντιάλ να κινδυνεύουν να αγωνιστούν μπροστά σε μισοάδειες εξέδρες, τουλάχιστον στα παιχνίδια που διεξάγονται σε αμερικανικό έδαφος. Μικρή παρηγοριά το ότι κάποια ματς θα γίνουν σε Καναδά και Μεξικό.

Το αγκάθι των καθυστερήσεων και το FIFA PASS

Ακόμη και για χώρες χωρίς απαγορεύσεις, οι καθυστερήσεις στα προξενεία είναι χρόνιο πρόβλημα. Σε Μαρόκο, Κολομβία και Εκουαδόρ οι χρόνοι αναμονής για ραντεβού έφταναν ή ξεπερνούσαν τους έξι μήνες. Μια αιωνιότητα, όταν μιλάμε για διοργάνωση με συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα.

Εδώ μπαίνει στο παιχνίδι το FIFA PASS. Δεν είναι βίζα, δεν εγγυάται είσοδο, αλλά υπόσχεται προτεραιότητα στο ραντεβού, μέσα σε έξι έως οκτώ εβδομάδες, για όσους έχουν αγοράσει εισιτήριο. Ένα είδος fast lane, χωρίς όμως καμία έκπτωση στους ελέγχους.

Οι υποσχέσεις και η πραγματικότητα

Ο πρόεδρος της FIFA, Τζιάνι Ινφαντίνο, επαναλαμβάνει μονότονα ότι «η Αμερική θα καλωσορίσει τον κόσμο». Το ίδιο έλεγε και το 2017, το ίδιο επανέλαβε και μετά την ανάληψη της διοργάνωσης. Στην επίσημη υποψηφιότητα των ΗΠΑ υπήρχε ρητή δέσμευση για ελεύθερη πρόσβαση φιλάθλων από όλο τον πλανήτη.

Στην πράξη, όμως, η πολιτική Τραμπ κινείται σε άλλη τροχιά. Η ασφάλεια μπαίνει πάνω απ’ όλα, κάθε απόφαση για βίζα χαρακτηρίζεται «εθνική ασφάλεια» και το μήνυμα προς τους επισκέπτες είναι ξεκάθαρο: ελάτε, δείτε μπάλα, αλλά μην ξεχάσετε να φύγετε.

Το οικονομικό ρίσκο που κανείς δεν λέει φωναχτά

Το μεγάλο στοίχημα δεν είναι αγωνιστικό. Είναι οικονομικό. Οι διεθνείς φίλαθλοι είναι αυτοί που ξοδεύουν περισσότερα σε ξενοδοχεία, μετακινήσεις και κατανάλωση. Αν αποθαρρυνθούν από τη γραφειοκρατία, τον φόβο ή την αβεβαιότητα, το βάρος πέφτει στο εγχώριο κοινό και οι προβλέψεις για δεκάδες δισ. ευρώ οικονομικού αποτυπώματος αρχίζουν να τρίζουν.

Στο τέλος της ημέρας, το Μουντιάλ δεν ακυρώνεται, οι αγώνες θα γίνουν και τα τηλεοπτικά δικαιώματα θα πληρωθούν κανονικά. Αλλά η εικόνα ενός Παγκοσμίου Κυπέλλου με λιγότερες σημαίες στις εξέδρες και περισσότερα κενά καθίσματα είναι κάτι που ούτε η FIFA ούτε οι διοργανώτριες πόλεις θέλουν να δουν.

Το ποδόσφαιρο πάντα υποσχόταν ότι ενώνει. Η πολιτική, αντίθετα, θυμίζει πως τα σύνορα είναι ακόμη εκεί. Και αυτή τη φορά, δεν τα φυλάνε αμυντικοί, αλλά σφραγίδες και ουρές στα προξενεία.