ΟΙΕΛΕ σε εκδήλωση για τη διαφάνεια στην πιστοποίηση γλωσσομάθειας: «Είναι ανάγκη η ελληνική κυβέρνηση να κάνει κάτι»

Στο ζήτημα της αξιοπιστίας των πιστοποιήσεων ξένων γλωσσών και των καταγγελιών για «πτυχία μαϊμού» επανήλθε η Ομοσπονδία Ιδιωτικών Εκπαιδευτικών Λειτουργών Ελλάδας (ΟΙΕΛΕ), ζητώντας να ενισχυθούν οι έλεγχοι στην αγορά πιστοποίησης. Το θέμα βρέθηκε στο επίκεντρο διεθνούς διοργάνωσης της ALTE (Association of Language Testers in Europe) στην Αθήνα, όπου συζητήθηκαν ζητήματα ποιότητας και αξιοπιστίας στις διαδικασίες αξιολόγησης και πιστοποίησης.

Oι θέσεις της Ομοσπονδίας τέθηκαν στο πλαίσιο του Q-Mark & Assessment Literacy Forum, που πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα, με τη συμμετοχή εκπροσώπων του εκπαιδευτικού και ακαδημαϊκού χώρου, οργανισμών πιστοποίησης και άλλων θεσμικών φορέων. Στην εκδήλωση μίλησε ο πρόεδρος της ΟΙΕΛΕ, Γιώργος Χριστόπουλος.

Αναλυτικά το Δελτίο Τύπου της ΟΙΕΛΕ:

Πραγματοποιήθηκε χθες με μεγάλη επιτυχία η εκδήλωση που συνδιοργάνωσαν η ALTE (Association of Language Testers in Europe), η Glossomatheia και το Goethe Institut. Κεντρικό θέμα της συζήτησης ήταν η εξαιρετικά προβληματική κατάσταση στο χώρο της πιστοποίησης ξένων γλωσσών στην Ελλάδα. Οι περισσότεροι εκ των προσκεκλημένων από τον πολιτικό, τον ακαδημαϊκό και τον επιχειρηματικό κόσμο μίλησαν για την αναγκαιότητα να καταπολεμηθεί η διαφθορά, να σταματήσει το παζάρι πιστοποιήσεων χωρίς αντίκρισμα, να δοθεί βάρος στην ποιότητα της διδασκαλίας και να υπάρχει αποτελεσματική εποπτεία στις εξετάσεις πιστοποίησης. Συμφωνήθηκε, τέλος, να υπάρξει στενή συνεργασία όλων των υγιών φορέων, ώστε να ασκηθεί πίεση στην ελληνική κυβέρνηση για «να γίνει επιτέλους κάτι». Οι εκπρόσωποι της ALTE τόνισαν ότι είναι σημαντικό να υπάρχει αξιοπιστία και διαφάνεια στην πιστοποίηση της γλωσσομάθειας και πως θα βοηθήσουν με την τεχνογνωσία τους για την βελτίωση της κατάστασης στην Ελλάδα.

Στην εκδήλωση μίλησε ο Πρόεδρος της ΟΙΕΛΕ που αναφέρθηκε στο συνολικό πρόβλημα της έκδοσης παράνομων τίτλων σπουδών και πιστοποιήσεων στη χώρα και στο ποτάμι μαύρου χρήματος που ποτίζει πολλές τσέπες, με αποτέλεσμα να μην λαμβάνονται μέτρα για την κάθαρση στο χώρο της εκπαίδευσης. Για την ξενόγλωσση εκπαίδευση μίλησε, μεταξύ άλλων, για τους φορείς-μαϊμού και για συνεργαζόμενα κέντρα ξένων γλωσσών που μοιράζουν πιστοποιήσεις σε ανθρώπους που δεν γνωρίζουν λέξη της γλώσσας για την οποία «εξετάζονται», για τις πιστοποιήσεις σε ελάχιστους μήνες, για τα πλαστά μεταπτυχιακά-διδακτορικά εξ αποστάσεως από ξένα πανεπιστήμια που συνοδεύονται από ψεύτικα C2. Υπογράμμισε, τέλος, ότι η ΟΙΕΛΕ είναι πρόθυμη για στενή συνεργασία με την ALTE και ζήτησε από την Ένωση των Ευρωπαίων Αξιολογητών και τους υγιείς φορείς ξενόγλωσσης πιστοποίησης την έναρξη ευρύτατου διαλόγου για να προταθεί στην ελληνική κυβέρνηση μια δέσμη προτάσεων για την αποκατάσταση της νομιμότητας, της διαφάνειας και της αξιοκρατίας.

Η ομιλία του Γιώργου Χριστόπουλου:

«Κυρίες και Κύριοι,
Αξιότιμοι προσκεκλημένοι,

Καταρχήν, να ευχαριστήσω θερμά για την πρόσκληση, μιας που πρέπει να ακούγεται σε τέτοιο επίπεδο και η φωνή των εργαζόμενων, των εκπαιδευτικών, που πολλοί συχνά αγνοούν. Ο κοινωνικός διάλογος απαιτεί πολυφωνία. Ταυτόχρονα να συγχαρώ την ALTE, τη Glossomatheia και το Goethe Institut Athen για την εξαιρετική πρωτοβουλία φιλοξενίας του forum για την διαφάνεια και την αξιοπιστία της πιστοποίησης της γλωσσομάθειας στην Ελλάδα. Δεν υπάρχει, ίσως, πιο ταιριαστή χώρα για να λάβει χώρα ένα τέτοιο forum, μιας που δυστυχώς ο βαθμός της διαφθοράς στο πεδίο της εκπαίδευσης και πιο συγκεκριμένα στην κτήση πτυχίων και πιστοποιήσεων έχει φθάσει σε τέτοια πρωτοφανή επίπεδα, που πλέον αναρωτιόμαστε ποια από τα πτυχία που κυκλοφορούν στην αγορά είναι γνήσια και ποια έχουν μηδενικό αντίκρισμα γνώσης.

Το θέμα της συζήτησης σήμερα είναι η πιστοποίηση της γλωσσομάθειας, και δικαίως οι τοποθετήσεις θα επικεντρωθούν σε αυτό. Επιτρέψτε μου όμως να είμαι ο παράταιρος της παρέας και να μιλήσω συνολικά για το φαινόμενο της έκδοσης παράνομων, παράτυπων, πλαστών τίτλων σπουδών και πιστοποιήσεων, τμήμα της οποίας είναι φυσικά και οι πιστοποιήσεις ξένων γλωσσών. Είναι ένα φαινόμενο που στη χώρα μας έχει λάβει πλέον ανεξέλεγκτες διαστάσεις με ένα πολυπλόκαμο κύκλωμα να «μοιράζει» πτυχία και πιστοποιήσεις σε όσες και όσους μπορούν να πληρώσουν.
Η Ομοσπονδία μας, η ΟΙΕΛΕ, εκπροσωπεί τους εκπαιδευτικούς στον ιδιωτικό τομέα. Η πρώτη φορά που βρεθήκαμε αντιμέτωποι με τη μαζική έκδοση παράνομων τίτλων σπουδών ήταν ακριβώς πριν από 20 χρόνια, όταν μετά από καταγγελίες πληροφορηθήκαμε πως ιδιωτικά τεχνικά λύκεια, κυρίως στην περιφέρεια, εξέδιδαν χιλιάδες απολυτήρια λυκείου με τον ανώτατο δυνατό βαθμό, το 20, σε μαθητές που δεν παρακολουθούσαν μαθήματα, δεν έκαναν εργαστήρια, δεν έδιναν εξετάσεις. Με αυτό το εικοσάρι οι απόφοιτοι – που πλήρωναν 5 έως 15 χιλιάδες ευρώ τα μέλη της επιτροπής που υπέγραφαν τους τίτλους – έπαιρναν 1000 μόρια για το διαγωνισμό του ΑΣΕΠ και έπαιρναν τη θέση παιδιών που έπαιρναν τους βαθμούς με τον κόπο τους. Υπολογίζεται ότι περίπου 2000 από αυτούς τους απόφοιτους εργάζονται σήμερα στον τομέα της δημόσιας υγείας. Ευτυχώς τότε υπήρχε μια Υπουργός με γενναιότητα, η αείμνηστη Μαριέττα Γιαννάκου, που είχε το θάρρος να βάλει λουκέτο σε 18 από αυτά τα ιδιωτικά λύκεια. Λίγους μήνες μετά, βέβαια, απομακρύνθηκε από την κυβέρνηση και ο νόμος που ψήφισε για την διεξαγωγή επαναληπτικών εξετάσεων για όλους αυτούς που πήραν τα παράνομα πτυχία, δεν εφαρμόστηκε ποτέ. Γιατί; Διότι τα μέλη της επιτροπής που λαδώνονταν, ήταν υψηλόβαθμα στελέχη πολιτικών κομμάτων και οι απόφοιτοι ψηφοφόροι-πελάτες που έπρεπε να προστατευθούν. Αυτή είναι η Ελλάδα…

Λίγα χρόνια μετά, το 2012, γίναμε μάρτυρες μαζικής παραγωγής πλαστών πιστοποιήσεων ξένων γλωσσών. Μετά το κλείσιμο της ΕΡΤ, της κρατικής τηλεόρασης, η τότε κυβέρνηση συνέστησε έναν νέο φορέα, την ΝΕΡΙΤ, η οποία στις προκηρύξεις διευθυντικών στελεχών απαιτούσε την κατοχή Proficiency. Πληροφορηθήκαμε τότε κατάπληκτοι, ότι τουλάχιστον 15 άτομα, στελέχη και φίλοι συγκεκριμένου κόμματος που συμμετείχε στην κυβέρνηση τότε, οι οποίοι διέμεναν στην Αθήνα και δεν γνώριζαν αγγλικά, μετέβησαν στη Βέροια, μια πόλη που απέχει 496 χιλιόμετρα από εδώ, για να λάβουν την πιστοποίηση από έναν ιρλανδικό φορέα – που νομίζω ότι λειτουργεί ακόμη και σήμερα – κυριολεκτικά σε ένα Σαββατοκύριακο. Κάναμε καταγγελίες, ζητήθηκε εισαγγελική έρευνα αλλά προφανώς κάποιοι είναι υπερβολικά ισχυροί για να τους ακουμπήσει το χέρι της δικαιοσύνης.

Σήμερα η κατάσταση είναι πολύ χειρότερη. Ιδιαίτερα για μαζικούς διαγωνισμούς του ΑΣΕΠ, όπως αυτός για την πρόσληψη εκπαιδευτικών, όπου τα προσόντα δίνουν μόρια, έχει στηθεί μια παρα-αγορά τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό για την πώληση πτυχίων και πιστοποιήσεων. Δεκάδες φορείς και (κυρίως ηλεκτρονικά) μικρομάγαζα, κάνουν ανερυθρίαστα ένα εμπόριο τίτλων που νοθεύουν πλήρως τόσο τον ΑΣΕΠ όσο και τις διαδικασίες επιλογής διευθυντικών στελεχών στο δημόσιο.

Το κύκλωμα αυτό έχεις τρεις βασικούς πυλώνες:

Πρώτος πυλώνας. Το ντροπιαστικό φαινόμενο της συγγραφής διατριβών, τόσο για μεταπτυχιακά όσο και για διδακτορικά, από εταιρείες που πλασάρονται ως δήθεν «συμβουλευτικές» αλλά επί της ουσίας συγγράφουν από την αρχή μέχρι το τέλος τις εργασίες των «πονηρών» πελατών. Με τον τρόπο αυτό δεκάδες παραβατικοί υποψήφιοι εκπαιδευτικοί μοριοδοτούνται για τον Πίνακα του ΑΣΕΠ και θα καταλάβουν τη θέση άλλων που μόχθησαν για να λάβουν τον τίτλο τους.

Αρκεί μια βόλτα στο διαδίκτυο για να δει τις προκλητικές διαφημίσεις των παραμάγαζων. Πλέον, αν πληκτρολογήσεις στο Google τις φράσεις «φοιτητικές εργασίες επί πληρωμή» ή «εταιρείες για διατριβή» θα προκύψουν εκατοντάδες αποτελέσματα με τις «υπηρεσίες» να περιγράφονται αδρά και …ευγενικά: «Συμβάλλουμε στην επιτυχή υποστήριξη της πτυχιακής εργασίας», «με συνέπεια στις προθεσμίες», «υποστήριξη μέχρι την ολοκλήρωση της προσπάθειας». Το κοστολόγιο, βάσει όσων μας αναφέρθηκαν από ανώνυμους καταγγέλλοντες, μπορεί να ξεκινήσει από τα 100 ευρώ για μια μικρή εργασία και να φτάσει τις 6000 ευρώ για μια απαιτητική διδακτορική διατριβή. Με βάση την έρευνα του δημοσιογράφου Μιχάλη Γελασάκη στα Νέα, μια τουλάχιστον εταιρεία διαφημίζει χωρίς ντροπή πως από το 2014 έως σήμερα έχει συγγράψει πάνω από μισό εκατομμύριο εργασίες, projects, διατριβές για μεταπτυχιακά και διδακτορικά.

Δεύτερος πυλώνας, τα fake μεταπτυχιακά και διδακτορικά εξ αποστάσεως που απονέμονται από ξένα πανεπιστήμια. Με βάση την έρευνά μας, κεντρικό ρόλο παίζουν τρία ιταλικά πανεπιστήμια (αλλά και κάποια ουκρανικά και βουλγαρικά) που «μοιράζουν» μεταπτυχιακά εξ αποστάσεως σε εκπαιδευτικούς που θέλουν να χρησιμοποιήσουν τη μοριοδότηση είτε για τον Πίνακα του ΑΣΕΠ είτε για διοικητική εξέλιξη. Κι εδώ υπάρχει κάτι που ενδιαφέρει τους παριστάμενους. Τα συγκεκριμένα πανεπιστήμια δίνουν «πακέτο» πιστοποίηση C2 στην ιταλική γλώσσα, με αποτέλεσμα τα μόρια να πολλαπλασιάζονται. Μικρή λεπτομέρεια. Οι άνθρωποι που παίρνουν το C2 συνήθως δεν ξέρουν λέξη ιταλικών… Το χειρότερο από όλα είναι ότι για ένα τουλάχιστον από τα τρία ιταλικά πανεπιστήμια έχουν διαπιστωθεί σοβαρότατες παρανομίες (ότι συνεργάζεται παρανόμως με Κέντρο Δια Βίου Μάθησης αντί για Κολλέγιο ή Πανεπιστήμιο, ότι διδάσκεται και η ελληνική γλώσσα) και παρόλα αυτά, ο αρμόδιος θεσμός πιστοποίησης και ισοτίμησης ξένων με ελληνικά πτυχία του Υπουργείου Παιδείας, το ΑΤΕΕΝ, εγκρίνει τους εκδιδόμενους τίτλους!

Τρίτος πυλώνας, οι πιστοποιήσεις ξένων γλωσσών και πληροφορικής. Όλοι γνωρίζουν ότι οι πιστοποιήσεις σε ξένες γλώσσες και πληροφορική είναι μια «αμαρτωλή» ιστορία. Όπως προανέφερα, ορισμένοι γενναίοι πολιτικοί προσπάθησαν να καθαρίσουν το χώρο, αλλά τα συμφέροντα είναι πανίσχυρα και το ποτάμι μαύρου χρήματος που ρέει άφθονο και ποτίζει πολλούς. Είναι χαρακτηριστικό πως δημοσιογράφος μου εκμυστηρεύτηκε πρόσφατα στη Θεσσαλονίκη ότι σε σχετική του ερώτηση κυβερνητικός παράγοντας του απάντησε ότι δεν θα αγγιχτεί τίποτα, γιατί η αγορά για τα προσόντα είναι μεγάλη. Τα συμπεράσματα δικά σας.

Ας ξεκινήσω με μια συγκλονιστική διαπίστωση. Είναι δηλωτικό της κατάστασης στην πιστοποίηση ξένων γλωσσών το γεγονός ότι στην Ελλάδα των 10 εκ. κατοίκων, υπάρχουν 53 (!!) φορείς πιστοποίησης αγγλικής γλώσσας, ενώ, πχ, στη Γερμανία των 80 εκ. μόλις 3!

Οι καταγγελίες που φθάνουν στην Ομοσπονδία μας είναι πλέον πολλές. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, αλυσίδες κέντρων ξένων γλωσσών που διαφημίζουν τη μετάβαση από το επίπεδο B2 (Lower) σε C2 (Proficiency) σε 3-6 μήνες! Όπως μας ανέφεραν εκπαιδευτικοί του χώρου αλλά και σοβαροί ιδιοκτήτες ΚΞΓ, για τον ευφυέστερο και πιο ταλαντούχο μαθητή, το διάστημα που απαιτείται ανάμεσα στα δύο πιστοποιητικά είναι τουλάχιστον 1,5 έτος, ενώ συνήθως απαιτούνται 2 ή και παραπάνω χρόνια! Σε πολλούς φορείς πιστοποίησης ξένων γλωσσών οι εξετάσεις είναι, το λέω ωμά, απάτη. Πληροφορούμαστε ότι κέντρα ξένων γλωσσών, κυρίως στην περιφέρεια, που συνεργάζονται με σκιώδεις φορείς, μοιράζουν κυριολεκτικά στο σπίτι των «πελατών» Proficiency με το ανάλογο αντίτιμο (από 500 έως 1500 ευρώ), χωρίς ο «υποψήφιος» να δίνει καν εξετάσεις. Δεν είναι, όμως, μόνο το θέμα των παράνομων πιστοποιήσεων, αλλά και η ποιότητα των πιστοποιήσεων. Όλοι γνωρίζουμε πως δεν είναι όλες οι πιστοποιήσεις το ίδιο. Για παράδειγμα στην αγγλική γλώσσα είναι κοινό μυστικό πως κάποιες πιστοποιήσεις για C2 (Proficiency) με το ζόρι αντιστοιχούν σε πραγματικές γνώσεις επιπέδου Β1. Πρέπει, και το καταθέτω εδώ, να προταθούν και να ισχύσουν κοινοί τόποι πιστοποίησης. Αυτό θα θωρακίσει την ποιότητα των πιστοποιήσεων και θα περιορίσει αποφασιστικά την παρανομία και τους επιτήδειους που κάνουν εμπόριο γνώσης.

Για την πιστοποίησης γνώσης χειρισμού Η/Υ είναι επίσης γνωστό τι συμβαίνει. Σύμφωνα με συγκεκριμένες καταγγελίες που έχουν φτάσει στην ΟΙΕΛΕ, εκατοντάδες άνθρωποι λαμβάνουν πιστοποίηση πληροφορικής σε ένα Σαββατοκύριακο! Δεν είναι βέβαια καινούρια η ιστορία με τις πιστοποιήσεις του χώρου. Είχαμε αναδείξει με ένταση την περίφημη ΚΥΑ Πληροφορικής που επέβαλε το 2014 ο τότε Υπουργός Παιδείας κ. Αρβανιτόπουλος, σύμφωνα με την οποία καταργείται ο κρατικός επόπτης από τις εξετάσεις, ώστε οι πάροχοι της κατάρτισης να αλωνίζουν ελεύθερα και να «μοιράζουν» πιστοποιητικά στους χαρούμενους και ικανοποιημένους «πελάτες».

Η ΟΙΕΛΕ έχει προσφύγει στη δικαιοσύνη για το θέμα. Έχουμε ενημερώσει την κυβέρνηση και τα κόμματα. Θα είμαι απολύτως ειλικρινής. Δεν είμαι καθόλου αισιόδοξος αν η δικαιοσύνη θα κάνει σοβαρή έρευνα ή ότι η κυβέρνηση θα επιχειρήσει να καθαρίσει το τοπίο. Τα χρήματα είναι πάρα πολλά. Είναι απολύτως αποκαλυπτικό ότι πρόσφατα, στη Βουλή, ο Πρόεδρος του ΑΣΕΠ (που είναι σήμερα μαζί μας) και αποτελεί έναν από τους ελάχιστους θεσμικούς παράγοντες που προσπαθεί να γίνει κάτι για αυτή την απίστευτη κατάσταση, κάλεσε κόμματα και φορείς να πάρουν θέση, να ρωτήσουν, να ενημερωθούν. Ούτε ένας δεν προσφέρθηκε. Γιατί; Διότι η παρανομία είναι τόσο βαθιά εξαπλωμένη που σε κάθε πολιτικό χώρο, σε κάθε συλλογικότητα, υπάρχουν ευνοημένοι από την πώληση πτυχίων και προσόντων. Και όλοι επιχειρούν να συγκαλύψουν το μεγαλύτερο εκπαιδευτικό σκάνδαλο στην σύγχρονη ελληνική ιστορία.

Προκειμένου, όμως, να εξυπηρετηθεί το πρόσκαιρο όφελος κάποιων που εξαγοράζουν προσόντα, προκαλούνται τέσσερις βαθύτατες πληγές στο σώμα της εκπαίδευσης, της κοινωνίας και της χώρας. Πρώτον, αδικούνται κατάφωρα αυτές και αυτοί που πάλεψαν με το μόχθο τους για να πάρουν ένα μεταπτυχιακό, ένα Proficiency, μια πιστοποίηση πληροφορικής και χάνουν τη θέση εργασίας από έναν απατεώνα. Δεύτερον, απαξιώνονται πλήρως οι τίτλοι σπουδών, γεγονός που θα έχει σοβαρότατες επιπτώσεις στο χώρο της Παιδείας και που απειλεί, τα επόμενα χρόνια, να αντικατασταθούν οι επίσημες πιστοποιήσεις Πανεπιστημίων και σοβαρών φορέων με credentials που θα δίνουν έναντι αδρής αμοιβής, μεγάλες εταιρείες. Τρίτον, εθίζουμε γενιές ανθρώπων με την εύκολη λύση. Όχι τον κόπο, αλλά τον «τρόπο». Τον τρόπο της απάτης. Τέταρτον, και ίσως σημαντικότερον. Η Ελλάδα γεμίζει με ανθρώπους που κατέχουν τίτλους χωρίς γνώση και δεξιότητες. Αυτό σε βάθος χρόνου θα αποβεί μοιραίο για την οικονομία και την ανάπτυξη, αλλά και για την υγεία και την ασφάλεια των πολιτών στην περίπτωση που άνθρωποι εξαγοράζουν πτυχία σε κρίσιμες ειδικότητες (γιατροί, πολιτικοί μηχανικοί, αρχιτέκτονες κ.λπ.).

Η ΟΙΕΛΕ δεν κατέχει τον τίτλο του παντογνώστη. Έχουμε ιδέες και προτάσεις για το θέμα αυτό, αλλά προτιμούμε να τις καταθέτουμε μετά από δημόσιο και δημοκρατικό διάλογο. Η δική μου παρουσία εδώ αυτό ακριβώς συμβολίζει και σηματοδοτεί. Την αναγκαιότητα σοβαρής διαβούλευσης, προκειμένου να καταλήξουμε σε ένα πλαίσιο που θα διασφαλίζει τη διαφάνεια, την αξιοκρατία, την ισονομία και θα καταπολεμά τις ανισότητες. Θα ακούσουμε με μεγάλη προσοχή τους επαΐοντες του χώρου της πιστοποίησης των ξένων γλωσσών και θα χαρούμε ιδιαίτερα αν η ALTE ή άλλοι φορείς έχουν προτάσεις. Δεσμευόμαστε ότι θα υιοθετήσουμε όσες από αυτές κρίνουμε ότι θα βοηθήσουν και θα είναι ευχής έργον να ζητηθεί από όσο το δυνατόν περισσότερους φορείς και συλλογικότητες συνάντηση για αυτό το κρίσιμο ζήτημα από την ελληνική πολιτική ηγεσία, ιδίως δε από το Υπουργείο Παιδείας.
Οφείλουμε να δώσουμε όλες και όλοι μαζί την όμορφη αυτή μάχη για μια εκπαίδευση που είναι κοινωνικό αγαθό, που θα έχουν όλοι ισότιμη πρόσβαση, που θα είναι ποιοτική, που θα διέπεται από ένα πλαίσιο το οποίο θα προστατεύει την αξιοκρατία και την ισονομία. Το χρωστάμε στο αύριο, το χρωστάμε στα νέα παιδιά, το χρωστάμε στη χώρα μας.»

Διαβάστε επίσης:

«Proficiency» σε 3 ημέρες και πιστοποιητικά κατ’ οίκον με 500 – 1.500 ευρώ – Στο ευρωπαϊκό μικροσκόπιο η αγορά ξένων γλωσσών στην Ελλάδα

Εκκενώθηκε το σχολικό συγκρότημα της Γκράβας λόγω συναγερμού για διαρροή αερίου – Έντονη μυρωδιά εδώ και μέρες

ΣτΕ: Αντισυνταγματική η 10ετής και η 20ετής παραγραφή για φοροδιαφυγή – Στα 5 χρόνια η παραγραφή