Το «εγκαίνιο» ενός κτηρίου στις Κυκλάδες πριν 2.600 χρόνια

Ένα μεγάλο κτήριο με τουλάχιστον οκτώ χώρους, που χρονολογείται από τον 6^ο π.Χ. αιώνα συγκέντρωσε το καλοκαίρι το ανασκαφικό ενδιαφέρον του αρχαιολόγου Γιάννου Κουράγιου και της ομάδας του Ίλια Νταϊφά και Αλεξάνδρα  Αλεξανδρίδου στην νησίδα Δεσποτικό κοντά στην Αντίπαρο.

Σε ένα από τα δωμάτια μάλιστα και σε βάθος, βρέθηκε κατά χώραν ένα ακέραιο μαγειρικό σκεύος, που πιθανότατα ήταν το «εγκαίνιο» των θεμελίων. Παράλληλα όμως  η ερευνητική ομάδα συνέχισε και σε άλλα κτήρια του νησιού την ανασκαφή, η οποία έχει επεκταθεί επίσης  στο Τσιμηντήρι, την ακόμη μικρότερη νησίδα που στην αρχαιότητα ήταν ενωμένη με το Δεσποτικό. Επιπλέον ολοκληρώθηκε και η αναστήλωση ενός από τα κτήρια του ιερού, το οποίο μαζί με τον αναστηλωμένο ναό και το εστιατόριο δεσπόζουν στον αρχαιολογικό χώρο  αποτυπώνοντας χαρακτηριστικά την αίγλη του αρχαϊκού τεμένους.

Σημειώνουμε, ότι η ανασκαφή στο Δεσποτικό άρχισε το 1997 από τον Γιάννο Κουράγιο (Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων) φέρνοντας στο φως ένα εκτεταμένο αρχαϊκό ιερό, η ακμή του οποίου χρονολογείται στον 6^ο  π.Χ. αιώνα ενώ τα πρωιμότερα ίχνη λατρείας στο νησί  ανάγονται στον 9^ο  και 8^ο  π. Χ. αιώνα  (Γεωμετρική εποχή). Η κατ΄εξοχήν λατρευόµενη θεότητα στο ιερό κατά την Αρχαϊκή και Κλασική περίοδο ήταν ο Απόλλωνας  ενώ στην δεύτερη λατρευόταν επίσης και η θεά Εστία µε το προσθετικό επίθετο Ισθµία.

 Το κέντρο της λατρείας ήταν ένα προστατευμένο με περίβολο τέμενος, στο οποίο δέσποζε ο μαρμάρινος πρόστυλος ναός και δίπλα σε αυτόν το τελετουργικό εστιατόριο και άλλα δύο μαρμάρινα οικοδομήματα λατρευτικού χαρακτήρα. Στο κέντρο βρισκόταν ο μεγάλος μαρμάρινος ημικυκλικός βωμός ενώ μπροστά από το ναό ο βωμός της Εστίας Ισθμίας.

Το συγκρότημα στο Τσιμηντήρι

Πιο συγκεκριμένα, κατά την τελευταία ανασκαφική περίοδο του Γιάννου Κουράγιου και της ομάδας του (Ίλια Νταϊφά και Αλεξάνδρα Αλεξανδρίδου εκτός των ορίων του αρχαϊκού τεμένους  του Δεσποτικού οι εργασίες επικεντρώθηκαν σε μία κατασκευή (Κατασκευή Ω)  όπου το 2022 και 2023 είχαν αποκαλυφθεί εντοιχισμένα σε δεύτερη χρήση τα θραύσματα τουλάχιστον τριών αρχαϊκών κούρων, καθώς και κορμός αγάλματος του α΄ μισού του 5^ου π.Χ. αιώνα.

Στη νησίδα Τσιμηντήρι εξάλλου,  στόχος των εργασιών ήταν η περαιτέρω διερεύνηση του βόρειου τμήματος  δύο κτηρίων (Κτήρια Βτ και Ετ), που συναποτελούν μαζί με ένα ακόμη,  ένα ενιαίο συγκρότημα με συνολικό εμβαδόν τουλάχιστον 900 τ.μ.  Αυτά τα κτήρια αποτελούνται από συνολικά δέκα, διαφορετικών διαστάσεων τετράπλευρους κατά παράταξη χώρους με είσοδο στη νότια τους πλευρά, όπου ανοίγεται μεγάλος υπαίθριος χώρος. Σε κάποιους χώρους βρέθηκαν λίθινες κτιστές κατασκευές που πρέπει να λειτουργούσαν ως αποθηκευτικοί χώροι  και κτιστά θρανία. Λόγω της έντονης διάβρωσης και της απουσίας επιχώσεων όμως, τα ευρήματα ήταν περιορισμένα: θραύσματα πίθων και εμπορικών αμφορέων, μελαμβαφή αγγεία πόσης και υφαντικά βάρη.

Οι ανασκαφές που συνεχίζονται  από τον Γιάννο  Κουράγιο και τους συνεργάτες του Ίλια Νταϊφά και Αλεξάνδρα Αλεξανδρίδου, καθώς και την ανασκαφική και αναστηλωτική ομάδα, στην οποία συμμετέχουν  αρχαιολόγοι, μαρμαροτεχνίτες και συντηρητές έχουν στόχο την παράδοση στο κοινό ενός οργανωμένου επισκέψιμου αρχαιολογικού χώρου.

Οι ανασκαφικές και αναστηλωτικές εργασίες υλοποιήθηκαν φέτος με τη στήριξη των: ΑΙΓΕΑΣ ΑΜΚΕ (Αθανάσιος & Μαρίνα Μαρτίνου), Ίδρυμα Π&Α Κανελλοπούλου, ΔΙΚΕΜΕΣ (C.Y.A), Σύλλογος «Οι Φίλοι της Πάρου και της Αντιπάρου», Antiparos Preservation Society, Μarion Stassinopoulos, Dominique Senequier, Jonathan Lurie, Bubi Baehler, κ.ά.

Διαβάστε επίσης

 Μουσείο Μπενάκη-Eurobank: Εικαστική συνεργασία

Μια γυναίκα ζωγραφίζει – Η πρώτη αυτοπροσωπογραφία καλλιτέχνιδας, 500 χρόνια πριν

Ο ήλιος από το βορρά – Προϊστορικά σύμβολα Βόρειας Ευρώπης σε χρυσά αντικείμενα στην Κεφαλονιά