Γιατί οι αρχαίοι έλληνες καλλιτέχνες δεν υπέγραφαν τα έργα τους; – Μια έκθεση αναζήτησης στο Μουσείο του Κλίβελαντ

Ένα χάλκινο γλυπτό, γνωστό ως «Απόλλων του Κλίβελαντ» (Απόλλων Σαυροκτόνος), το οποίο πολλοί συνδέουν με τον γλύπτη Πραξιτέλη και ένας αμφορέας που διασώζει το όνομα του αγγειοπλάστη που το δημιούργησε γίνονται η αφετηρία για μια έκθεση, που εξερευνά την ταυτότητα των καλλιτεχνών της αρχαιότητας.

«Επώνυμοι και Ανώνυμοι: Το παράδοξο του αρχαίου έλληνα καλλιτέχνη» είναι ο τίτλος της και η παρουσίασή της στο Μουσείο Τέχνης του Κλίβελαντ των ΗΠΑ με βάση αυτά τα δύο έργα της συλλογής του, στοχεύει να αναδείξει το ζήτημα της ταυτότητας των καλλιτεχνών στην αρχαιότητα ενώ αναμένεται να φέρει, πρωτίστως, σε επαφή το κοινό με την αρχαία ελληνική τέχνη. Δώδεκα ελληνικές αρχαιότητες εξάλλου, δάνεια από το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, το Μουσείο Ακρόπολης και την Εφορεία Αρχαιοτήτων Πόλης Αθηνών (Μουσείο Αρχαίας Αγοράς) θα παρουσιαστούν, μεταξύ άλλων, στην έκθεση.

Έργα επώνυμων αλλά και ανώνυμων δημιουργών επομένως, περιλαμβάνονται σ΄αυτήν, προσκαλώντας το κοινό στην αναζήτηση του «παράδοξου», που συνοδεύει τη γνώση της αρχαίας τέχνης σήμερα και να εξετάσει πώς διασώζεται η μνήμη τους μέσα από τα έργα τέχνης και τις γραπτές μαρτυρίες. Ότι δηλαδή λιγότερο συχνά μπορούμε να συνδέσουμε τους επώνυμους καλλιτέχνες της αρχαιότητας άμεσα με σωζόμενα έργα αρχαίας τέχνης ενώ από την άλλη, όσοι δημιουργοί υπογράφουν τα έργα τους αναφέρονται λιγότερο συχνά στις αρχαίες πηγές.

Ο Απόλλων Σαυροκτόνος

Γλυπτά από χαλκό και λίθο, τοιχογραφίες, αγγεία, πολύτιμοι λίθοι, νομίσματα, κοσμήματα και ψηφιδωτά, συνολικά 110 τον αριθμό πρόκειται να παρουσιαστούν στην έκθεση προερχόμενα από μεγάλα μουσεία της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Ιταλίας, της Αγγλίας, της Αμερικής και φυσικά της Ελλάδας.

Περίοπτη θέση θα κατέχει φυσικά ο «Απόλλων του Κλίβελαντ», ένα σχεδόν φυσικού μεγέθους γλυπτό του 4ου π.Χ. αιώνα, το οποίο απεικονίζει τον θεό Απόλλων σε νεαρή ηλικία ενώ ετοιμάζεται να κτυπήσει με το βέλος του μία σαύρα. Πρόκειται για ένα έργο, του οποίου η προέλευση είχε τεθεί υπό αμφισβήτηση από την Ιταλία και από την Ελλάδα πριν μερικά χρόνια, αν και η ελληνική πλευρά πλέον έχει αποσύρει τις επιφυλάξεις της. Ομοίως έχουν εκφραστεί αμφιβολίες για την αυθεντικότητά του.

Όσον αφορά τον αμφορέα εξάλλου, «ΝΙΚΟΣΘΕΝΕΣ ΕΠΟΙΕΣΕΝ» είναι η επιγραφή του αγγειοπλάστη που διασώζεται στο σώμα του, μόνο που το όνομα του δεν συναντάται πουθενά σε κάποια αρχαία πηγή.

Σε τρεις κύριες θεματικές ενότητες θα αναπτυχθούν πάντως, τα έργα, με την πρώτη «Υπογραφές καλλιτεχνών» να ανιχνεύει πράγματι ενυπόγραφες δημιουργίες τους. Ακολουθούν οι «Κεραμείς και Αγγειογράφοι» δύο διαφορετικές ειδικότητες καλλιτεχνών, που συχνά όμως συνέπιπταν στο ίδιο πρόσωπο ενώ σε αντίθετη περίπτωση ο αγγειοπλάστης θα υπέγραφε με την λεξη «εποίησεν και ο αγγειογράφος «έγραψεν».

Στην τρίτη ενότητα τέλος παρουσιάζονται οι «Γλύπτες και ο Πραξιτέλης», δεδομένης της σύνδεσης του γλυπτού του Απόλλωνα με τον μεγάλο γλύπτη αν και βεβαίως υπογραφή του δεν άγαλμα δεν υφίσταται.

Η έκθεση προγραμματίζεται να εγκαινιαστεί τον επόμενο χρόνο από 5 Σεπτεμβρίου 2027 ενώ θα διαρκέσει ως τον Ιανουάριο του 2028.

Διαβάστε επίσης:

Η «Άννα Καρένινα» του Λέοντος Τολστόι στο «Θέατρον» του Κέντρου Πολιτισμού «Ελληνικός Κόσμος»

Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης: Κατασχέσεις παράνομων αρχαιοτήτων 95 εκατ. δολαρίων – Και ελληνικές

Οι εκδηλώσεις Ιουλίου στα Public