WSJ: Τί έμαθε η Ελλάδα από τη χρεοκοπία της που η υπόλοιπη Ευρώπη δεν έχει ακόμη καταλάβει

Φωτιές σε κάδους απορριμμάτων, λεηλατημένα καταστήματα και βόμβες μολότοφ που εκτοξεύονται εναντίον της αστυνομίας, καθώς οι διαδηλωτές εκφράζουν την οργή τους για την εκτίναξη του κόστους ζωής και την επιδείνωση των δημόσιων υπηρεσιών. Οι σκηνές αυτές μπορεί να θυμίζουν την Αθήνα του 2010, αλλά εκτυλίχθηκαν πρόσφατα στο Παρίσι, το Μιλάνο και άλλες ευρωπαϊκές πόλεις.

Με φόντο αυτές τις εικόνες, η Wall Street Journal θυμίζει τα επώδυνα μαθήματα που πήρε η Ελλάδα από την κρίση χρέους της περασμένης δεκαετίας, τονίζοντας ωστόσο ότι η υπόλοιπη Ευρώπη δεν έχει μάθει και πολλά από τη δική της εμπειρία. «Η πιο δημοσιονομικά υπεύθυνη χώρα στην Ευρώπη είναι ακριβώς αυτή που δεν θα περιμένατε», σημειώνει η αμερικανική εφημερίδα.

Τότε, ήταν οι Έλληνες που εξεγείρονταν κατά της λιτότητας, η οποία εκδηλώθηκε με τη μορφή δραστικών περικοπών στις δημόσιες δαπάνες και εξοντωτικά υψηλών φόρων. Ήταν το βαρύ τίμημα για τα πακέτα διάσωσης που απέτρεψαν μια άτακτη χρεοκοπία στην Ελλάδα, καθώς και την εξάπλωση της κρίσης στην υπόλοιπη Ευρώπη.

Ήταν η βαθύτερη οικονομική ύφεση που έχει βιώσει ανεπτυγμένη οικονομία σε καιρό ειρήνης μετά τη Μεγάλη Ύφεση, αφήνοντας τη χώρα φτωχότερη μέχρι και σήμερα, σημειώνει η WSJ. Για την υπόλοιπη Ευρώπη, αποτέλεσε ένα διδακτικό παράδειγμα που αντήχησε σε όλο το σύστημα και τροφοδότησε αισθήματα κατά της ΕΕ, συμβάλλοντας μάλιστα και στο Brexit, στην περίπτωση του Ηνωμένου Βασιλείου.

Σήμερα, όπως σημειώνει το δημοσίευμα, η ελληνική οικονομία αναπτύσσεται με ταχύτερους ρυθμούς από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έστω κι αν η αφετηρία της ήταν ένα πολύ χαμηλό επίπεδο. Σε μια περίοδο που τα ελλείμματα διευρύνονται και το δημόσιο χρέος διογκώνεται, η ελληνική κυβέρνηση είναι μία από τις ελάχιστες στη Δύση που συγκεντρώνει περισσότερα έσοδα από όσα δαπανά. Πλέον, η Ελλάδα δανείζεται με χαμηλότερο κόστος από ό,τι η Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο ή οι ΗΠΑ.

Οι Έλληνες έχουν μάθει να περιμένουν λιγότερα από το κράτος

Πρόκειται για μια αξιοσημείωτη ανατροπή, η οποία απαίτησε μια ριζική επανεξέταση της προσέγγισης του κράτους απέναντι στα δημόσια οικονομικά. Απαίτησε, επίσης, μια βαθιά αλλαγή νοοτροπίας. Οι Έλληνες, καλώς ή κακώς, έχουν μάθει να περιμένουν λιγότερα από το κράτος σε σύγκριση με πολλούς Ευρωπαίους εταίρους τους, τονίζει η WSJ.

Επιπλέον, είναι πλέον πιο εξοικειωμένοι με τη γλώσσα των δημόσιων οικονομικών. Γνωρίζουν περισσότερα και ενδιαφέρονται περισσότερο για τους προϋπολογισμούς και τα ελλείμματα από ό,τι, για παράδειγμα, ο μέσος Αμερικανός. «Όταν μιλάω με τον κόσμο για το χρέος, φαίνεται πραγματικά να ακούει», δήλωσε μιλώντας στη WSJ ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης. «Οι άνθρωποι θυμούνται τον πόνο. Θυμούνται τι σημαίνει να φτάνεις ουσιαστικά στη χρεοκοπία, τι σημαίνει να ζεις πέρα ​​από τις δυνατότητές σου».

Ενώ στην Ελλάδα ο κόσμος κατανοεί σε γενικές γραμμές τα όρια της κρατικής γενναιοδωρίας, το ίδιο δεν μπορεί να ειπωθεί για άλλα μέρη της Ευρώπης, όπου οι ιδεολογικές μάχες συγκρούονται με την οικονομική πραγματικότητα. Αυτό που διακυβεύεται είναι η επιβίωση του ευρωπαϊκού κοινωνικού συμβολαίου, στο πλαίσιο του οποίου οι πολίτες αποδέχονταν επί μακρόν να αποδίδουν περίπου το μισό του εισοδήματός τους σε φόρους, με αντάλλαγμα ένα κράτος πρόνοιας «από την κούνια μέχρι τον τάφο».

Αυτό το μοντέλο, το οποίο σχεδιάστηκε κατά την περίοδο της ραγδαίας οικονομικής ανάπτυξης που ακολούθησε τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, καθίσταται πλέον μη βιώσιμο. Η γήρανση του πληθυσμού ασκεί πιέσεις στα κρατικά συνταξιοδοτικά συστήματα, τα οποία αποτελούν τη μεγαλύτερη δαπάνη στην ευρωπαϊκή ήπειρο. Ωστόσο, οι προσπάθειες των κυβερνήσεων να περιορίσουν τις δαπάνες εν μέσω δημοσιονομικής στενότητας, συναντούν έντονη λαϊκή αντίσταση, με τους νέους Ευρωπαίους να απορρίπτουν την ιδέα ότι θα λαμβάνουν λιγότερες παροχές από ό,τι οι γονείς τους.

Καθώς όλο και περισσότερες οικονομίες ανά τον κόσμο δυσκολεύονται να διαχειριστούν το διογκούμενο χρέος και τις δυσβάσταχτες κοινωνικές παροχές, η Ελλάδα ίσως προσφέρει έναν οδικό χάρτη για την αποφυγή μιας οικονομικής καταστροφής, σύμφωνα με την WSJ.

Πολιτική βούληση και αλλαγή νοοτροπίας

Για να εξυγιανθούν τα δημόσια οικονομικά, απαιτείται πολιτική βούληση. Μέχρι την κρίση χρέους, αυτό ήταν κάτι που έλλειπε από την Ελλάδα.

Όμως πλέον, η αλλαγή νοοτροπίας έχει συντελεστεί και στις δύο πλευρές του πολιτικού φάσματος. Η Wall Street Journal τονίζει ότι ακόμα και ο πρώην πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας, ο οποίος στο παρελθόν κατήγγελλε έντονα τη λιτότητα και έφερε την Ελλάδα στα πρόθυρα της εξόδου από την Ευρωζώνη το 2015, πλέον, αναφέρεται στη δημοσιονομική υπευθυνότητα ως πολιτική αρετή. Ο ίδιος υπενθυμίζει στους ψηφοφόρους ότι το οικονομικό πρόγραμμα του κόμματός του είναι σύμφωνο με τους δημοσιονομικούς κανόνες της Ε.Ε., ενώ το παρουσίασε οικειοθελώς στο Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο.

«Αποτελεί μέρος της κληρονομιάς της κρίσης», λέει ο Γιώργος Χουλιαράκης, πρώην αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών επί κυβέρνησης Τσίπρα. «Πριν από το 2009, κανείς δεν θα διανοούνταν καν να υποβάλει τις οικονομικές του προτάσεις προς αξιολόγηση σε ένα ανεξάρτητο όργανο».

Βέβαια, δεν έχουν αλλάξει όλοι στάση, σημειώνει η WSJ. Ο Γιάνης Βαρουφάκης συνεχίζει να καταφέρεται έντονα κατά της πολιτικής των υψηλών πλεονασμάτων, αλλά το κόμμα του βρίσκεται πλέον εκτός κοινοβουλίου, καθώς απέτυχε να ξεπεράσει το όριο του 3%, σημειώνει το δημοσίευμα.

Σε κάθε περίπτωση, οι Έλληνες πολιτικοί είναι λιγότερο πιθανό, σε σύγκριση με το παρελθόν, να υπόσχονται παροχές που δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να καλύψουν. Και οι ψηφοφόροι είναι λιγότερο πιθανό να τους πιστέψουν αν το κάνουν.

Για αυτό και σήμερα, τα δημόσια οικονομικά της Ελλάδας βρίσκονται σε πολύ καλύτερη κατάσταση, έστω και εάν το ΑΕΠ παραμένει κατά 20% μικρότερο σε σχέση με την περίοδο πριν από την κρίση. Οι μισθοί είναι χαμηλοί. Σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα, η Ελλάδα κατατάσσεται ως η δεύτερη φτωχότερη χώρα στην ΕΕ, μπροστά μόνο από τη Βουλγαρία, στο κατά κεφαλήν ΑΕΠ, προσαρμοσμένο στην αγοραστική δύναμη.

Ωστόσο υπάρχουν ορισμένες ενδείξεις ότι η κατάσταση βελτιώνεται. Οι ξένες επενδύσεις αυξάνονται, και μάλιστα όχι μόνο σε καθιερωμένους τομείς, όπως ο τουρισμός και τα ακίνητα. Ο μεταποιητικός τομέας έχει ανακάμψει στα επίπεδα προ της κρίσης, ενώ παράλληλα αναδύεται ένας τεχνολογικός χώρος που αναπτύσσεται με ταχείς ρυθμούς.

Όμως, η διαδικασία πρέπει να επιταχυνθεί, δήλωσε ο Κυρ. Μητσοτάκης, όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά σε ολόκληρη την Ευρώπη, η οποία βρίσκεται εδώ και χρόνια σε κατάσταση οικονομικής στασιμότητας.

«Αν δεν έχεις υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης, δεν μπορείς να προσφέρεις στους πολίτες ένα αποδεκτό κοινωνικό συμβόλαιο», ανέφερε. «Αν μια κρίση είναι πολύ απότομη», όπως συνέβη στην Ελλάδα, «σε συγκλονίζει. Πρέπει να αναλάβεις δράση. Αν, αντίθετα, η κάμψη είναι σταδιακή, τότε ίσως νομίζεις ότι μπορείς να τη “βγάλεις καθαρή”».

Όμως αυτό είναι ένα λάθος που η Ευρώπη δεν έχει την πολυτέλεια να κάνει, τονίζει η WSJ.

Ερωτηθείς για το μέλλον της Ευρώπης, ο Έλληνας υπουργός Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, επικαλέστηκε το μυθιστόρημα «Ο Γατόπαρδος» του Giuseppe Tomasi di Lampedusa, μια ιστορία για Σικελούς αριστοκράτες του 19ου αιώνα, των οποίων οι ζωές ανατράπηκαν από τις πολιτικές αναταράξεις της εποχής τους. «Αν θέλουμε να παραμείνουν όλα όπως είναι, πρέπει όλα να αλλάξουν», είπε.

Διαβάστε επίσης:

Ζαχάροβα: «Η Ευρώπη θα ήταν ασφαλέστερη χωρίς το ΝΑΤΟ»

Κιλιτσντάρογλου: Προκλητικές δηλώσεις για πόλεμο με την Ελλάδα λόγω των εξοπλισμών στα νησιά

Ενδιάμεσες εκλογές ΗΠΑ: Πήραν και την Αλάσκα οι Δημοκρατικοί – Εξελέγη ο πρώτος από το 1998