Βουλγαρία: Μάχη για την προεδρία με φόντο τη Ρωσία και τον πόλεμο στην Ουκρανία

Με τον πόλεμο στην Ουκρανία και τις σχέσεις με τη Ρωσία στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης, οι πολίτες της Βουλγαρίας προσέρχονται σήμερα, Κυριακή 1 Νοεμβρίου, στις κάλπες για τον δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών.

Την προεδρία διεκδικούν η απερχόμενη πρόεδρος Ιλιάνα Γιότοβα, η οποία τάσσεται υπέρ του διαλόγου με τη Μόσχα, και ο φιλοδυτικός πρώην υπηρεσιακός πρωθυπουργός Αντρέι Γκιούροφ. Η αναμέτρηση πραγματοποιείται σε κλίμα ανησυχίας για την ασφάλεια στη Μαύρη Θάλασσα, έπειτα από τις πρόσφατες επιθέσεις με drones κατά εμπορικών πλοίων.

Η ψηφοφορία διεξάγεται από τις 07:00 έως τις 20:00. Εκτός από την έκβαση της αναμέτρησης, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η συμμετοχή, μετά την ιστορικά χαμηλή προσέλευση του πρώτου γύρου.

Στην ψηφοφορία της 25ης Οκτωβρίου, η Γιότοβα συγκέντρωσε το 34,76% των ψήφων, έναντι 31,95% του Γκιούροφ. Το προβάδισμά της περιορίστηκε έτσι σε λιγότερες από τρεις ποσοστιαίες μονάδες, διαψεύδοντας τις δημοσκοπήσεις που σε ορισμένες περιπτώσεις εμφάνιζαν διαφορά ακόμη και 20 μονάδων υπέρ της.

Στο επίκεντρο η στάση απέναντι στη Μόσχα

Οι διαφορετικές προσεγγίσεις των δύο υποψηφίων για τη Ρωσία και τον πόλεμο στην Ουκρανία κυριάρχησαν στην προεκλογική εκστρατεία.

Η Γιότοβα, που έχει τη στήριξη του κυβερνώντος κόμματος «Προοδευτική Βουλγαρία» του πρωθυπουργού Ρούμεν Ράντεφ και του Σοσιαλιστικού Κόμματος, υποστηρίζει την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων για τον τερματισμό της σύγκρουσης.

Στο τηλεοπτικό ντιμπέιτ της Πέμπτης 29 Οκτωβρίου, επέμεινε ότι «η ειρήνη μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσω διαπραγματεύσεων».

«Η διοχέτευση περισσότερων κεφαλαίων στην Ουκρανία και η παροχή νέων, πιο εξελιγμένων όπλων οδηγεί μόνο σε μεγαλύτερη καταστροφή και περισσότερους θανάτους εκατέρωθεν», ανέφερε.

Επιδιώκοντας να προβάλει την εικόνα της «προέδρου της ειρήνης», η Γιότοβα προκρίνει τη διπλωματική διευθέτηση του πολέμου και τη βελτίωση των σχέσεων με τη Μόσχα, χωρίς να θέτει υπό αμφισβήτηση τη συμμετοχή της Βουλγαρίας στο ΝΑΤΟ.

Ο Γκιούροφ, από την άλλη πλευρά, υποστηρίζεται από φιλοευρωπαϊκές και μεταρρυθμιστικές δυνάμεις της αντιπολίτευσης και ζητά να συνεχιστεί η βοήθεια προς την Ουκρανία, υιοθετώντας αυστηρότερη στάση απέναντι στη Ρωσία.

«Η Ρωσία πρέπει να τερματίσει τις επιθέσεις της προκειμένου να γίνουν τα επόμενα βήματα», δήλωσε στο ντιμπέιτ.

«Ας κατονομάσουμε τη χώρα από την οποία προέρχονται οι απειλές», πρόσθεσε, κατηγορώντας την αντίπαλό του ότι αποφεύγει να καταλογίσει ευθέως ευθύνες στη Μόσχα για τα περιστατικά στη Μαύρη Θάλασσα.

Η αντιπαράθεση αντανακλά τον διχασμό σε μια χώρα που συνδέεται ιστορικά, πολιτιστικά και θρησκευτικά με τη Ρωσία, ενώ παράλληλα αποτελεί μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ.

Οι επιθέσεις στη Μαύρη Θάλασσα επιβαρύνουν το κλίμα

Πρόσθετη ένταση στην προεκλογική περίοδο προκάλεσαν οι διαδοχικές επιθέσεις κατά εμπορικών πλοίων στα ανοικτά των βουλγαρικών ακτών τον Οκτώβριο.

Τα πλήγματα με μη επανδρωμένα σκάφη και drones προκάλεσαν ανθρώπινες απώλειες και υλικές ζημιές, εντείνοντας τους φόβους για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας. Σε ένα από τα περιστατικά, πλοίο μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων δέχθηκε επίθεση στα ανοικτά της βορειοανατολικής Βουλγαρίας, με τις αρχές να οργανώνουν επιχείρηση διάσωσης του πληρώματος.

Οι επιθέσεις προκάλεσαν διεθνείς αντιδράσεις, ενώ η βουλγαρική κυβέρνηση ζήτησε στενότερη συνεργασία με τους συμμάχους της για την προστασία της εμπορικής ναυτιλίας.

Παρά τις υποψίες για ρωσική εμπλοκή, η Σόφια δεν έχει αποδώσει επισήμως την ευθύνη στη Μόσχα, υποστηρίζοντας ότι δεν διαθέτει επαρκή αποδεικτικά στοιχεία.

Ο πολιτικός αναλυτής Τεοντόρ Σλάβεφ εκτιμά ότι η εκλογική επίδοση της Γιότοβα επηρεάστηκε από τη «μη πειστική αντίδρασή της απέναντι στις ρωσικές απειλές στη Μαύρη Θάλασσα».

Οι εξελίξεις αυτές έφεραν ακόμη πιο έντονα στο προσκήνιο τις διαφορές των δύο υποψηφίων ως προς την αντιμετώπιση των κινδύνων που προκαλεί ο πόλεμος στην ευρύτερη περιοχή.

Η στήριξη Ράντεφ και το δίλημμα «ειρήνη ή πόλεμος

Ο πρωθυπουργός Ρούμεν Ράντεφ στηρίζει τη Γιότοβα, συνδέοντας την αποκατάσταση της ασφάλειας στη Μαύρη Θάλασσα με την επίτευξη διπλωματικής λύσης στην Ουκρανία.

«Η κατάπαυση του πυρός στην Ουκρανία και οι ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις αποτελούν τη μόνη εγγύηση για τον τερματισμό των επιθέσεων εναντίον εμπορικών πλοίων στη Μαύρη Θάλασσα», δήλωσε.

Ο Βούλγαρος πρωθυπουργός κάλεσε τη Ρωσίδα πρέσβειρα για εξηγήσεις, επισημαίνοντας ότι οι επιθέσεις εξυπηρετούν τα συμφέροντα της Μόσχας. Απέφυγε, ωστόσο, να κατηγορήσει ευθέως τη Ρωσία, επικαλούμενος την έλλειψη επαρκών στοιχείων.

Μετά τον πρώτο γύρο, παρουσίασε την εκλογική αναμέτρηση ως επιλογή μεταξύ «ειρήνης και πολέμου» και κάλεσε τους ψηφοφόρους να υποστηρίξουν τη Γιότοβα, ώστε η χώρα να βρίσκεται, όπως ανέφερε, «σε καλά χέρια».

Η παρέμβασή του ενίσχυσε την αντιπαράθεση με τη φιλοδυτική αντιπολίτευση, η οποία στηρίζει τον Γκιούροφ και επιδιώκει μεγαλύτερη αποστασιοποίηση από τη Μόσχα.

Από την αντιπροεδρία στη διεκδίκηση αυτοτελούς θητείας

Πρώην δημοσιογράφος και επί σειρά ετών στέλεχος του Βουλγαρικού Σοσιαλιστικού Κόμματος, η Ιλιάνα Γιότοβα έχει διατελέσει ευρωβουλευτής, ενώ εξελέγη αντιπρόεδρος στο πλευρό του Ράντεφ το 2016 και επανεξελέγη το 2021.

Τον Ιανουάριο του 2026 ανέλαβε την προεδρία, μετά την παραίτηση του Ράντεφ, ο οποίος επέστρεψε στην κομματική πολιτική για να συμμετάσχει στις πρόωρες βουλευτικές εκλογές του Απριλίου.

Η «Προοδευτική Βουλγαρία» επικράτησε με μεγάλη διαφορά σε εκείνη την αναμέτρηση, ανοίγοντας τον δρόμο για την ανάληψη της πρωθυπουργίας από τον Ράντεφ.

Η Γιότοβα διεκδικεί τώρα τη δική της πενταετή θητεία. Εάν επικρατήσει, θα γίνει η πρώτη γυναίκα που εκλέγεται στην προεδρία της Βουλγαρίας με άμεση λαϊκή ψήφο.

Μεταξύ των προτεραιοτήτων της περιλαμβάνει την καταπολέμηση της φτώχειας, την οποία χαρακτηρίζει ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα της χώρας. Η Βουλγαρία, με πληθυσμό περίπου 6,4 εκατομμυρίων κατοίκων, εξακολουθεί να έχει το χαμηλότερο κατά κεφαλήν εισόδημα στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Κρίσιμος παράγοντας η συμμετοχή

Η κινητοποίηση των ψηφοφόρων αποτελεί ένα από τα βασικά ζητούμενα του δεύτερου γύρου, καθώς στις 25 Οκτωβρίου η συμμετοχή διαμορφώθηκε περίπου στο 23%, στο χαμηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί σε προεδρικές εκλογές στη χώρα.

Πολιτικοί αναλυτές συνέδεσαν την αποχή με τη δυσπιστία προς το πολιτικό σύστημα και τους θεσμούς, αλλά και με την απογοήτευση για τις οικονομικές συνθήκες.

Η Γιότοβα είχε εκφράσει την ανησυχία της για τη χαμηλή προσέλευση, υπογραμμίζοντας ότι οι πολίτες δεν μπορούν να αναμένουν πολιτικές αλλαγές χωρίς να συμμετέχουν στις εκλογές.

Ο Γκιούροφ, από την πλευρά του, υποστηρίζει ότι η χώρα χρειάζεται έναν πρόεδρο που θα ενώνει τους πολίτες και θα λειτουργεί ως θεσμικό αντίβαρο στην εκτελεστική εξουσία.

Παρότι οι προεδρικές αρμοδιότητες είναι περιορισμένες σε σύγκριση με εκείνες της κυβέρνησης, ο αρχηγός του κράτους μπορεί να ασκεί βέτο σε νομοθετήματα και έχει ρόλο στην εξωτερική πολιτική και την εθνική άμυνα.

Οι αναλυτές αναμένουν αυξημένη προσέλευση στον δεύτερο γύρο, χωρίς να προκύπτει σαφώς ποιος από τους δύο υποψηφίους θα ευνοηθεί. Η σημερινή ψηφοφορία θα κρίνει τον επόμενο πρόεδρο, αποτυπώνοντας παράλληλα τις διαφορετικές αντιλήψεις για τις σχέσεις της Βουλγαρίας με τη Ρωσία, τη στήριξη προς την Ουκρανία και την ασφάλεια στη Μαύρη Θάλασσα.

Διαβάστε επίσης 

Τραμπ για Φλάβιο Μπολσονάρου: Μπορεί να μείνει όσο θέλει στις ΗΠΑ

Ο Μάκης Βορίδης στο mononews για τα ισχυρά χαρτιά της κυβέρνησης, τις εκλογές, τον Σαμαρά και το τουρκολυβικό σύμφωνο

Ερντογάν: Αισιόδοξος για ειρήνη στην Ουκρανία μετά τη συνάντηση με τον Ζελένσκι