Συμφωνία εκεχειρίας στον Λίβανο – Πλήγμα από την Βουλή των Αντιπροσώπων στις στρατιωτικές πρωτοβουλίες Τραμπ

Οι κυβερνήσεις του Ισραήλ και του Λιβάνου κατέληξαν σε συμφωνία για την εφαρμογή πλήρους κατάπαυσης του πυρός. Σύμφωνα με την κοινή δήλωση που εξέδωσαν οι ΗΠΑ, το Ισραήλ και ο Λίβανος, η ισχύς της συμφωνίας εξαρτάται από τη διακοπή των επιθέσεων της Χεζμπολάχ και την απόσυρση των μαχητών της από την περιοχή νότια του ποταμού Λιτάνι.

Η συμφωνία προβλέπει τη δημιουργία «πιλοτικών ζωνών» στον νότιο Λίβανο, όπου ο Λιβανέζικος Στρατός θα αναλάβει τον αποκλειστικό έλεγχο για να διασφαλίσει την απουσία της Χεζμπολάχ, ενώ παράλληλα οι Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις (IDF) θα αποχωρήσουν από την περιοχή. Οι δύο πλευρές συμφώνησαν να πραγματοποιήσουν επόμενο γύρο διαπραγματεύσεων για την επίτευξη συνολικής συμφωνίας στις 22 Ιουνίου στην Ουάσιγκτον.

Η εξέλιξη αυτή έρχεται μετά από τη γνωστοποίηση μιας έντονης τηλεφωνική επικοινωνία του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ με τον Ισραηλινό Πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου, κατά την οποία ο Αμερικανός πρόεδρος ζήτησε να ακυρωθούν τα ισραηλινά σχέδια για μαζικά πλήγματα στη Βηρυτό, ως αντίποινα για επιθέσεις της Χεζμπολάχ. Η επίτευξη πλήρους εκεχειρίας στον Λίβανο αποτελούσε κεντρικό αίτημα των Ιρανών αξιωματούχων στο πλαίσιο των ευρύτερων διαπραγματεύσεων που διεξάγουν με την κυβέρνηση Τραμπ για τον τερματισμό του μεταξύ τους πολέμου.

Η ψηφοφορία στη Βουλή των Αντιπροσώπων

Στο εσωτερικό πολιτικό μέτωπο των ΗΠΑ, η Βουλή των Αντιπροσώπων ενέκρινε ψήφισμα με στόχο τον περιορισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων του Προέδρου Τραμπ στο Ιράν. Πρόκειται για την πρώτη επιτυχημένη νομοθετική παρέμβαση του Κογκρέσου κατά της συγκεκριμένης εκστρατείας, έπειτα από αρκετές προηγούμενες αποτυχίες των Δημοκρατικών. Η μεταβολή των συσχετισμών κρίθηκε από δύο παράγοντες:

– Ο Δημοκρατικός βουλευτής Jared Golden (Μέιν), ο οποίος στο παρελθόν καταψήφιζε σταθερά ανάλογα ψηφίσματα, άλλαξε τη στάση του και ψήφισε υπέρ.

– Τέσσερις Ρεπουμπλικάνοι βουλευτές (Brian Fitzpatrick, Thomas Massie, Tom Barrett και Warren Davidson) διαφοροποιήθηκαν από την κομματική γραμμή και υποστήριξαν το μέτρο.

Το ψήφισμα έχει κυρίως συμβολικό χαρακτήρα, καθώς απαιτείται η έγκρισή του από τη Γερουσία, η οποία ελέγχεται από τους Ρεπουμπλικάνους, ενώ ο Πρόεδρος διατηρεί το δικαίωμα βέτο. Ωστόσο, η ψηφοφορία αντανακλά την αυξανόμενη ανησυχία εντός του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος για την παράταση της σύγκρουσης χωρίς έγκριση από το Κογκρέσο. Ορισμένοι νομοθέτες επισημαίνουν ότι η προθεσμία των 60 ημερών για την απόσυρση των δυνάμεων βάσει του Νόμου περί Πολεμικών Εξουσιών (War Powers Act) έχει εκπνεύσει. Ο Λευκός Οίκος αντιτείνει ότι η διάταξη δεν εφαρμόζεται, επικαλούμενος την εκεχειρία με το Ιράν και τις εν εξελίξει διαπραγματεύσεις.

Το διευρυμένο στρατιωτικό αποτύπωμα των ΗΠΑ

Η πολιτική αντιπαράθεση στην Ουάσιγκτον συμπίπτει χρονικά με μια γενικότερη επέκταση των αμερικανικών στρατιωτικών επιχειρήσεων σε παγκόσμιο επίπεδο κατά τη διάρκεια της δεύτερης θητείας Τραμπ. Σύμφωνα με στοιχεία που δημοσιεύει ο ειδησεογραφικός ιστότοπος AXIOS:

– Λατινική Αμερική: Από τον Σεπτέμβριο, υπολογίζεται ότι 207 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους από αμερικανικά πλήγματα εναντίον σκαφών διακίνησης ναρκωτικών στην Καραϊβική και τον ανατολικό Ειρηνικό. Τον Ιανουάριο, αμερικανικές δυνάμεις συνέλαβαν στο Καράκας τον ηγέτη της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο, ο οποίος πλέον κρατείται στη Νέα Υόρκη. Παράλληλα, καταγράφεται στρατιωτική κινητικότητα κοντά στην Κούβα.

– Μέση Ανατολή: Οι ΗΠΑ έχουν επιτεθεί δύο φορές απευθείας στο Ιράν (τον Ιούνιο του 2025 με βομβαρδισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων και τον Φεβρουάριο με νέες αεροπορικές επιδρομές). Επιπλέον, διεξάγονται επιχειρήσεις κατά των Χούθι στην Υεμένη και κατά στόχων του ISIS στη Συρία και το Ιράκ.Αφρική: Στη Σομαλία έχουν πραγματοποιηθεί τουλάχιστον 63 κοινές αεροπορικές επιδρομές κατά του ISIS και της αλ-Σαμπάαμπ εντός του έτους, ενώ αμερικανικές δυνάμεις έχουν συνδράμει και σε πλήγματα στη Νιγηρία.

Οι αλλαγές στις αμερικανικές επιδιώξεις

Τα τρία αυτά μέτωπα —η διπλωματία στον Λίβανο, η νομοθετική αντίδραση στο Κογκρέσο και οι στρατιωτικές επιχειρήσεις σε τρεις ηπείρους— συνδέονται άμεσα μέσω της πρακτικής εφαρμογής του δόγματος «Πρώτα η Αμερική» (America First) από τη σημερινή αμερικανική κυβέρνηση.

Σύμφωνα με την πολιτική ανάλυση του καθηγητή πολιτικών επιστημών Andrew Latham (Macalester College), η κυβέρνηση Τραμπ εφαρμόζει μια στρατηγική που διαφοροποιείται από τις προηγούμενες αμερικανικές διοικήσεις. Δεν επιδιώκει τη μακροχρόνια παραμονή στρατευμάτων για την πολιτική αναμόρφωση ξένων κρατών, αλλά τη χρήση άμεσης και περιορισμένης στρατιωτικής ισχύος με σκοπό την παραγωγή άμεσων αποτελεσμάτων.

Τα πλήγματα κατά των ιρανικών υποδομών και η εμπλοκή στη Μέση Ανατολή χρησιμοποιούνται ως μέσο εξαναγκασμού, προκειμένου να υποχρεωθεί η Τεχεράνη σε υποχωρήσεις. Η εκεχειρία στον Λίβανο αποτελεί άμεσο προϊόν αυτής της πίεσης και συνιστά το πρώτο απτό βήμα για τη διπλωματική διευθέτηση της σύγκρουσης.

Επιχειρήσεις όπως η δίωξη των καρτέλ ναρκωτικών, η εξόντωση ηγετών τρομοκρατικών οργανώσεων ή η καταστροφή του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος παρουσιάζονται από τον Λευκό Οίκο ως μέτρα προστασίας της αμερικανικής εσωτερικής ασφάλειας (homeland defense).

Η εσωτερική αντίδραση στο Κογκρέσο αναδεικνύει το σημείο όπου η θεωρία της «άμεσης χρήσης βίας» έρχεται σε σύγκρουση με την πραγματικότητα. Όταν οι στοχευμένες επιθέσεις παρατείνονται χρονικά και μετατρέπονται σε διαρκείς στρατιωτικές εκστρατείες, προκαλούν οικονομικό κόστος και πολιτική φθορά.