Σι και Πούτιν υπογράφουν νέες συμφωνίες

Σε μια επίδειξη γεωπολιτικής δύναμης και στρατηγικής ευθυγράμμισης, ο Κινέζος Πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ και ο Ρώσος ομόλογός του Βλαντιμίρ Πούτιν επισφράγισαν τη δεύτερη ημέρα της επίσημης επίσκεψης του Ρώσου ηγέτη στο Πεκίνο με την υπογραφή ενός εκτενούς πακέτου διμερών συμφωνιών.

Η συνάντηση κορυφής πραγματοποιείται σε μια εξαιρετικά κρίσιμη διεθνή συγκυρία, καθώς συμπίπτει χρονικά με τον εν εξελίξει πόλεμο στο Ιράν που συνταράσσει τη Μέση Ανατολή, τον συνεχιζόμενο πόλεμο στην Ουκρανία, αλλά και τη διπλωματική επίσκεψη-αστραπή του Αμερικανού Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ στην κινεζική πρωτεύουσα μόλις λίγες ημέρες νωρίτερα.

Παρά τις τυμπανοκρουσίες για τη «χωρίς όρια» εταιρική σχέση των δύο υπερδυνάμεων, το πολυαναμενόμενο ενεργειακό deal, –ο αγωγός φυσικού αερίου Power of Siberia 2– φαίνεται πως παραμένει εγκλωβισμένο σε «τεχνικό και διαπραγματευτικό επίπεδο», αποδεικνύοντας ότι το Πεκίνο κρατά σταθερά τα ηνία και το πάνω χέρι στην οικονομική διελκυστίνδα με τη Μόσχα.

Η  διπλωματική ισορροπία του Πεκίνου

Η διαδοχική υποδοχή του Ντόναλντ Τραμπ και του Βλαντιμίρ Πούτιν από τον Σι Τζινπίνγκ μέσα στον ίδιο μήνα στέλνει ένα ξεκάθαρο μήνυμα προς τη διεθνή κοινότητα: η Κίνα λειτουργεί πλέον ως γεωπολιτικός πόλος και το σημείο σύγκλισης όπου τέμνονται τα αντίπαλα παγκόσμια συστήματα. Όπως επισημαίνουν διεθνείς αναλυτές, το Πεκίνο επιδεικνύει τη διπλωματική του ικανότητα να διαχειρίζεται παράλληλα και σε ξεχωριστά κανάλια τις σχέσεις του με τη Δύση και τη Ρωσία.

Στην κορυφή των περίπου 40 εγγράφων που υπογράφηκαν κατά τη διάρκεια της τελετής βρίσκονται δύο μεγάλες πολιτικές διακηρύξεις. Η πρώτη αφορά την ανανέωση της Σινορωσικής Συνθήκης Φιλίας, η οποία φέτος συμπληρώνει 25 χρόνια από την υπογραφή της το 2001. Η δεύτερη είναι μια εκτενής κοινή δήλωση 47 σελίδων για την «Εδραίωση ενός Πολυπολικού Κόσμου», ένα κείμενο γεμάτο αιχμές κατά της δυτικής «μονομέρειας» και των αμερικανικών κυρώσεων, το οποίο συνυπέγραψαν οι δύο ηγέτες.

Ενώ η Ρωσία αναζητά στη συμμαχία αυτή ένα οικονομικό και τεχνολογικό σωσίβιο για να αντιπαρέλθει τη δυτική απομόνωση λόγω της Ουκρανίας, η Κίνα χρησιμοποιεί τη Μόσχα ως στρατηγικό αντίβαρο, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα φθηνές πρώτες ύλες για τη βιομηχανία της.

Το «χαρτί» της Μέσης Ανατολής και η ενεργειακή ασφάλεια

Ο πόλεμος στο Ιράν και οι επακόλουθες σοβαρές διαταραχές στη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ έχουν αλλάξει δραματικά τις ισορροπίες στην παγκόσμια αγορά ενέργειας, επηρεάζοντας άμεσα τις συζητήσεις στο Πεκίνο.

Η κρίση αυτή, η οποία απειλεί τις θαλάσσιες εισαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) της Κίνας, έδωσε στον Βλαντιμίρ Πούτιν ένα διαπραγματευτικό χαρτί.

Η ρωσική πλευρά επιδίωξε να δώσει έμφαση στο γεγονός ότι μέσα στην τρέχουσα κρίση στη Μέση Ανατολή, η Ρωσία συνεχίζει να διατηρεί τον ρόλο της ως ένας απόλυτα αξιόπιστος προμηθευτής πόρων, ενώ η Κίνα παραμένει ένας υπεύθυνος καταναλωτής αυτών των πόρων.

Η Μόσχα προσπάθησε να παρουσιάσει τις χερσαίες, ελεγχόμενες διαδρομές της Σιβηρίας ως τη μόνη ασφαλή εναλλακτική λύση απέναντι στις ευάλωτες θαλάσσιες οδούς που απειλούνται από τις πολεμικές συγκρούσεις.

Από την πλευρά του, ο Σι Τζινπίνγκ εμφανίστηκε ιδιαίτερα ανήσυχος για τις επιπτώσεις του πολέμου στο Ιράν στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα, ζητώντας την «άμεση κατάπαυση των εχθροπραξιών» και προειδοποιώντας ότι αν η διεθνής κοινότητα δεν δράσει, ο κόσμος κινδυνεύει να διολισθήσει ξανά στον «νόμο της ζούγκλας».

Το «θρίλερ» του Power of Siberia 2: Γιατί καθυστερεί η συμφωνία

Παρά τις ρωσικές πιέσεις για την άμεση οριστικοποίηση του αγωγού Power of Siberia 2 –ενός γιγαντιαίου έργου μήκους 2.600 χιλιομέτρων που σχεδιάζεται να μεταφέρει 40 – 50 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου ετησίως από την Αρκτική στην Κίνα μέσω Μογγολίας– το Πεκίνο δεν έβαλε την τελική υπογραφή για την έναρξη των κατασκευών. Οι δύο πλευρές περιορίστηκαν στην υπογραφή τεχνικών πρωτοκόλλων, επιβεβαιώνοντας ότι το έργο βρίσκεται ακόμη σε «επίπεδο διαβουλεύσεων».

Οι λόγοι της κινεζικής απροθυμίας είναι κυρίως οικονομικοί και στρατηγικοί:

Το παζάρι των τιμών: Η Κίνα, γνωρίζοντας τη δεινή θέση της Gazprom μετά την απώλεια των ευρωπαϊκών αγορών, απαιτεί το αέριο να της πωλείται σε εξαιρετικά χαμηλές τιμές, που αγγίζουν τις εγχώριες επιδοτούμενες τιμές της ίδιας της Ρωσίας. Η Μόσχα προσπαθεί να αντισταθεί, καθώς χρειάζεται τα έσοδα για τη χρηματοδότηση του κράτους και της πολεμικής της μηχανής.

Στρατηγική διαφοροποίηση: Το Πεκίνο εφαρμόζει πιστά το δόγμα της ενεργειακής πολυφωνίας. Δεν επιθυμεί να αντικαταστήσει την παλιά του εξάρτηση από άλλες αγορές με μια μονοπωλιακή εξάρτηση από τη Ρωσία. Για τον λόγο αυτό, παράλληλα με τις συζητήσεις με τον Πούτιν, η Κίνα προωθεί ενεργά την κατασκευή του Γραμμής Δ (Line D) του κεντροασιατικού αγωγού από το Τουρκμενιστάν.

Αναλυτές του κλάδου εκτιμούν ότι, ακόμη και αν επιτευχθεί τελικά συμβιβασμός για τις τιμές, ο αγωγός Power of Siberia 2 είναι απίθανο να τεθεί σε λειτουργία πριν από το 2030 ή το 2031, καθώς οι τεχνικές λεπτομέρειες και οι χρόνοι κατασκευής απαιτούν τουλάχιστον μια πενταετία.

Οικονομία, τεχνολογία και Ουκρανία

Αν και ο πόλεμος στην Ουκρανία δεν κυριάρχησε στις επίσημες δημόσιες δηλώσεις, ήταν μάλλον προφανές ότι καθόριζε όλο το παρασκήνιο της συνόδου. Οι δυτικές κυρώσεις έχουν μετατρέψει τη Ρωσία στον «υποδεέστερο εταίρο» (junior partner) αυτής της σχέσης, με το εμπόριο μεταξύ των δύο χωρών να παρουσιάζει μεν κατακόρυφη άνοδο, αλλά με σαφή ασυμμετρία.

Οι υπόλοιπες συμφωνίες που υπογράφηκαν αφορούν τη διευκόλυνση των κινεζικών εξαγωγών αυτοκινήτων και ηλεκτρονικών ειδών στη Ρωσία για την κάλυψη του κενού που άφησαν οι δυτικές εταιρείες, τη συνεργασία στην πολιτική πυρηνική ενέργεια, καθώς και τη θεσμοθέτηση των «Ετών Εκπαίδευσης και Καινοτομίας Κίνας-Ρωσίας (2026-2027)».

Ιδιαίτερη σημασία για τη Δύση έχει το γεγονός ότι το Πεκίνο συνεχίζει να αγνοεί τις αμερικανικές προειδοποιήσεις σχετικά με την παροχή τεχνολογιών διπλής χρήσης (Dual-Use Technologies), όπως μικροτσίπ και εξαρτήματα drones, που είναι απαραίτητα για τη ρωσική αμυντική βιομηχανία.

Η δεύτερη ημέρα της επίσκεψης θα ολοκληρωθεί με ένα άτυπο, κλειστό δείπνο και τσάι μεταξύ του Σι Τζινπίνγκ και του Βλαντιμίρ Πούτιν. Εκεί, μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, αναμένεται να συζητηθούν οι πραγματικά δύσκολες γεωπολιτικές ισορροπίες και τα επόμενα βήματα των δύο ηγετών απέναντι στην Ουάσιγκτον, σε έναν κόσμο που δοκιμάζεται ταυτόχρονα από δύο μεγάλες πολεμικές συγκρούσεις.

Διαβάστε επίσης: 

Σι Τζινπίνγκ προς Πούτιν: Άμεσο τέλος στον πόλεμο στη Μέση Ανατολή – Σφοδρές αιχμές κατά Τραμπ και ΗΠΑ

Φον ντερ Λάιεν για προσωρινή συμφωνία με ΗΠΑ: Βήμα προς ένα πιο «ισορροπημένο» διατλαντικό εμπόριο

Πούτιν στο Πεκίνο: Θερμή υποδοχή από τον Κινέζο υπουργό Εξωτερικών (Βίντεο)