Δύο πόλεμοι στα σύνορα της Ευρώπης κυριάρχησαν σε μια μαραθώνια σύνοδο 12 ωρών των ηγετών της ΕΕ — αλλά για διαφορετικούς λόγους, οι Ευρωπαίοι βρέθηκαν περισσότερο παράλυτοι παρά ικανοί να δράσουν, αναφέρει σήμερα σε εκτενές άρθρο του το Politico.

Όπως σημειώνει, σπάνια ήταν τόσο εμφανής η αδυναμία της Ένωσης να αναλάβει ηγετικό ρόλο στις διεθνείς εξελίξεις. Ανάμεσα στον Φρίντριχ Μερτς, τον Εμανουέλ Μακρόν και την Τζόρτζια Μελόνι — ηγέτες τριών από τις δέκα μεγαλύτερες οικονομίες παγκοσμίως — και τους υπόλοιπους 24 συμμετέχοντες, το μόνο που κατάφεραν ήταν να παρακολουθούν τις εξελίξεις, να διαφωνούν μεταξύ τους ή να περιορίζονται σε δηλώσεις, ενώ οι βομβαρδισμοί και οι επιθέσεις συνεχίζονταν.

1

«Σε αυτές τις ταραγμένες στιγμές που ζούμε, είναι πιο κρίσιμο από ποτέ να διαφυλάξουμε τη διεθνή τάξη που βασίζεται σε κανόνες», δήλωσε ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα μετά τη σύνοδο στις Βρυξέλλες. «Η εναλλακτική είναι το χάος. Η εναλλακτική είναι ο πόλεμος στην Ουκρανία. Η εναλλακτική είναι ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή».

Και η δήλωση αυτή ήταν, ουσιαστικά, το πιο ουσιαστικό αποτέλεσμα της συνόδου.

Καθώς η Τεχεράνη ενέτεινε τις επιθέσεις της, διαταράσσοντας τον ενεργειακό εφοδιασμό της Ευρώπης, και το Κίεβο στόχευε ρωσικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις, ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ προκαλούσε αντιδράσεις με σχόλια για το Περλ Χάρμπορ, οι Ευρωπαίοι ηγέτες αφιέρωσαν σημαντικό χρόνο σε τεχνικές συζητήσεις για το σύστημα εμπορίας ρύπων (ETS). Πρόκειται για ζήτημα που συνδέεται έμμεσα με την ενεργειακή κρίση, αλλά δεν αποτελεί πεδίο όπου η Ευρώπη μπορεί να επιδείξει γεωπολιτική ισχύ.

Στο ζήτημα του Ιράν, οι ηγέτες παραδέχθηκαν ουσιαστικά ότι διαθέτουν περιορισμένη επιρροή και ακόμη λιγότερη διάθεση για ουσιαστική παρέμβαση. Στο ουκρανικό μέτωπο, παρά το γεγονός ότι η ΕΕ διαθέτει και επιρροή και πολιτική βούληση, δεν κατάφερε να ξεπεράσει τις εσωτερικές της διαφωνίες ώστε να εγκρίνει πακέτο στήριξης ύψους 90 δισεκατομμυρίων ευρώ προς το Κίεβο.

Όπως δήλωσε ανώτερος Ευρωπαίος αξιωματούχος, «δεν υπήρχε διάθεση για ουσιαστική εμπλοκή» στο θέμα του Ιράν.

Ο Μερτς μάλιστα εξέφρασε την ανησυχία ότι η υπερβολική εστίαση στο Ιράν αποσπά την προσοχή από την ενίσχυση της ευρωπαϊκής οικονομίας — τον αρχικό στόχο της συνόδου — σύμφωνα με διπλωματικές πηγές.

Η ατζέντα είχε ήδη ανατραπεί πλήρως σε σχέση με προηγούμενη συνάντηση που επικεντρωνόταν στην ανταγωνιστικότητα, πριν οι εξελίξεις σε Ιράν και Ουκρανία επιβληθούν.

«Δεν είναι δικός μας πόλεμος»

Αυτό δεν σημαίνει ότι το Ιράν αγνοήθηκε πλήρως. Υπήρξαν συζητήσεις για ενδεχόμενη αποστολή γαλλικών πολεμικών πλοίων στο Στενό του Ορμούζ για την προστασία της ναυσιπλοΐας, πιθανώς με στήριξη από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ. «Έχουμε ξεκινήσει μια διερευνητική διαδικασία», δήλωσε ο Μακρόν, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο.

Ωστόσο, τα τελικά συμπεράσματα της συνόδου περιορίστηκαν σε γενικές αναφορές για ενίσχυση υφιστάμενων ναυτικών επιχειρήσεων, χωρίς συγκεκριμένες δεσμεύσεις.

Στο τέλος, οι ηγέτες κατέληξαν σε ένα μάλλον απογοητευτικό συμπέρασμα: η Ευρώπη έχει περιορισμένη ισχύ να επηρεάσει τις εξελίξεις. «Η Μέση Ανατολή μας επηρεάζει πολύ — αλλά είμαστε παίκτες στο παιχνίδι;» αναρωτήθηκε αξιωματούχος της ΕΕ.

Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Kaja Kallas φέρεται να προειδοποίησε ότι «το να ξεκινήσεις έναν πόλεμο είναι εύκολο, αλλά το να βγεις από αυτόν είναι πολύ δύσκολο».

Το συμπέρασμα ήταν σαφές: αυτός δεν είναι πόλεμος της Ευρώπης — και δεν πρόκειται να γίνει.

Ενεργειακή κρίση και εντάσεις

Η ΕΕ είχε ήδη προκαλέσει τη δυσαρέσκεια των ΗΠΑ νωρίτερα μέσα στην εβδομάδα, απορρίπτοντας έκκληση του Τραμπ για πιο ενεργή εμπλοκή στο Στενό του Ορμούζ. Τα τελικά συμπεράσματα της συνόδου περιορίστηκαν σε εκκλήσεις για «αποκλιμάκωση» και «αυτοσυγκράτηση».

Την ίδια στιγμή, το Κατάρ προειδοποίησε ότι ενδέχεται να μην μπορέσει να τηρήσει συμβόλαια υγροποιημένου φυσικού αερίου προς χώρες όπως το Βέλγιο και η Ιταλία, μετά από επιθέσεις που έπληξαν σχεδόν το 20% της εξαγωγικής του ικανότητας.

Παρά την κλιμάκωση της ενεργειακής κρίσης, οι Ευρωπαίοι ηγέτες αφιέρωσαν ώρες συζητώντας το σύστημα εμπορίας ρύπων. «Το να θεωρείται το ETS το μεγαλύτερο ζήτημα ενώ καίγονται μεγάλα κοιτάσματα φυσικού αερίου είναι κάπως παράδοξο», σχολίασε αξιωματούχος.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν αναγνώρισε ότι ο πόλεμος έχει άμεσες επιπτώσεις στις τιμές και την προσφορά ενέργειας και ανακοίνωσε έκτακτα μέτρα για τη μείωση του κόστους.

Ρήγματα για την Ουκρανία

Η σύνοδος ανέδειξε και τις βαθιές διαφωνίες στο ουκρανικό ζήτημα. Ο πρωθυπουργός της Ουγγαρίας Viktor Orbán μπλόκαρε πακέτο βοήθειας 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία, επικαλούμενος ενεργειακές διαφορές.

«Η στρατηγική της Ευρώπης είναι απλώς τρελή», δήλωσε, προσθέτοντας ότι η ΕΕ θα έπρεπε να αγοράζει ρωσικό πετρέλαιο για να επιβιώσει.

Η στάση του προκάλεσε έντονες αντιδράσεις, με τον Σουηδό πρωθυπουργό να δηλώνει ότι δεν έχει ξαναδεί τόσο σκληρή κριτική εναντίον ηγέτη. Ο Μερτς επιβεβαίωσε ότι πολλοί ηγέτες ήταν «βαθιά ενοχλημένοι».

Ωστόσο, η πίεση δεν απέδωσε. Ο Όρμπαν παρέμεινε ανυποχώρητος, αφήνοντας το ζήτημα να μεταφερθεί στην επόμενη σύνοδο.

Χωρίς αποτέλεσμα

Παρά τις αρχικές εκτιμήσεις ότι οι συνομιλίες θα διαρκούσαν μέχρι τη νύχτα ή και θα συνεχιζόταν την επόμενη ημέρα, η σύνοδος ολοκληρώθηκε πριν τα μεσάνυχτα — χωρίς ουσιαστικές αποφάσεις.

Μετά από 12 ώρες διαβουλεύσεων, οι Ευρωπαίοι ηγέτες είχαν ελάχιστα νέα να παρουσιάσουν στους πολίτες τους: ανησυχία για τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή και αδιέξοδο στο ουκρανικό μέτωπο.

Και αυτό ήταν όλο.

 

Διαβάστε επίσης 

Δένδιας από Αυλώνα: Είμαστε στο πρώτο σημαντικό βήμα μιας μεγάλης αλλαγής, μιας διαφορετικής θητείας

Δημοσκόπηση Reuters/Ipsos: Η αύξηση στις τιμές των καυσίμων πλήττει τα νοικοκυριά των ΗΠΑ και αναμένεται επιδείνωση

BBC: Οι κερδισμένοι και οι χαμένοι από τον πόλεμο στην Μέση Ανατολή