Με μια αναφορά έντονου ιστορικού και γεωπολιτικού φορτίου, ο πρόεδρος της Κίνας Σι Τζινπίνγκ επανέφερε στο προσκήνιο τη θεωρία της «παγίδας του Θουκυδίδη», κατά τη διάρκεια της σημερινής συνάντησής του με τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ στο Πεκίνο. Η τοποθέτησή του ήρθε σε μια περίοδο όπου οι σχέσεις Ουάσιγκτον και Πεκίνου χαρακτηρίζονται από αυξανόμενη ένταση, στρατηγικό ανταγωνισμό και βαθιά ανησυχία για το μέλλον της παγκόσμιας ισορροπίας δυνάμεων.

Απευθυνόμενος στον Αμερικανό πρόεδρο λίγο πριν από την έναρξη των συνομιλιών, ο Σι έθεσε ένα ερώτημα με σαφείς διεθνείς προεκτάσεις: «Μπορούν η Κίνα και οι Ηνωμένες Πολιτείες να αποφύγουν την παγίδα του Θουκυδίδη και να διαμορφώσουν ένα νέο μοντέλο σχέσεων μεταξύ μεγάλων δυνάμεων;». Παράλληλα, υπογράμμισε την ανάγκη οι δύο ισχυρότερες οικονομίες του κόσμου να συνεργαστούν απέναντι στις διεθνείς προκλήσεις και να συμβάλουν στη σταθερότητα του παγκόσμιου συστήματος.

1

Η επιλογή του συγκεκριμένου όρου μόνο τυχαία δεν θεωρείται από διεθνείς αναλυτές. Η «παγίδα του Θουκυδίδη» έχει εξελιχθεί τα τελευταία χρόνια σε μία από τις πλέον πολυσυζητημένες θεωρίες στη διεθνή πολιτική σκηνή και χρησιμοποιείται ευρέως για να περιγράψει τον ολοένα εντονότερο ανταγωνισμό ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και την ανερχόμενη κινεζική υπερδύναμη.

Τη θεωρία καθιέρωσε ο Αμερικανός πολιτικός επιστήμονας Γκράχαμ Άλισον, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ, επιχειρώντας να αναλύσει τι συμβαίνει όταν μια νέα δύναμη αμφισβητεί την κυριαρχία μιας ήδη εδραιωμένης υπερδύναμης. Η προσέγγισή του βασίζεται σε ένα από τα πιο γνωστά αποσπάσματα του αρχαίου Έλληνα ιστορικού Θουκυδίδη από την «Ιστορία του Πελοποννησιακού Πολέμου»: «Η άνοδος της Αθήνας και ο φόβος που προκάλεσε στη Σπάρτη κατέστησαν τον πόλεμο αναπόφευκτο».

Με αφετηρία την αντιπαράθεση Αθήνας και Σπάρτης, ο Άλισον υποστήριξε ότι όταν μια ανερχόμενη δύναμη αναπτύσσεται με ταχύ ρυθμό και απειλεί να εκτοπίσει την κυρίαρχη, τότε ο κίνδυνος πολεμικής σύγκρουσης αυξάνεται σημαντικά. Στο βιβλίο του «Destined for War», που εκδόθηκε το 2017, προειδοποίησε ότι Ηνωμένες Πολιτείες και Κίνα ενδέχεται να οδηγηθούν σε μια εξαιρετικά επικίνδυνη πορεία αντιπαράθεσης, αν και ξεκαθάρισε ότι ένας πόλεμος δεν αποτελεί μοιραία εξέλιξη.

Ιδιαίτερη αίσθηση είχε προκαλέσει και έρευνα του Belfer Center του Χάρβαρντ, υπό την καθοδήγηση του Άλισον, σύμφωνα με την οποία σε 12 από τις 16 ιστορικές περιπτώσεις όπου μια ανερχόμενη δύναμη αμφισβήτησε μια κυρίαρχη, η κατάληξη ήταν πολεμική σύγκρουση. Ωστόσο, αρκετοί ιστορικοί και διεθνολόγοι αμφισβητούν τη θεωρία, επισημαίνοντας ότι οι σύγχρονες γεωπολιτικές ισορροπίες είναι πολύ πιο σύνθετες και δεν μπορούν να ερμηνευθούν αποκλειστικά μέσα από ιστορικούς παραλληλισμούς.

Παρά τις διαφωνίες γύρω από την εγκυρότητα της θεωρίας, η δημόσια επίκλησή της από τον Σι Τζινπίνγκ σε μια τόσο κρίσιμη διπλωματική συνάντηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Το μήνυμα που επιχειρεί να εκπέμψει το Πεκίνο είναι πως η αντιπαράθεση ανάμεσα στις δύο υπερδυνάμεις δεν πρέπει να θεωρείται αναπόφευκτη εξέλιξη, αλλά μια ιστορική δοκιμασία που μπορεί να αποτραπεί μέσω πολιτικού διαλόγου, συνεργασίας και αμοιβαίας κατανόησης.

Λίγο μετά την άφιξη του Ντόναλντ Τραμπ στην κινεζική πρωτεύουσα, ο Κινέζος πρόεδρος επέμεινε στη σημασία της συνεννόησης ανάμεσα στις δύο χώρες, τονίζοντας ότι «η συνεργασία ωφελεί και τις δύο πλευρές, ενώ η σύγκρουση προκαλεί ζημιά και στους δύο». Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, Κίνα και Ηνωμένες Πολιτείες οφείλουν να λειτουργήσουν ως εταίροι και όχι ως αντίπαλοι, συμβάλλοντας από κοινού στη διαμόρφωση μιας νέας εποχής κατανόησης μεταξύ μεγάλων δυνάμεων.

 

Διαβάστε επίσης 

Ο Ντόναλντ Τραμπ υποσχέθηκε στον Σι Τζινπίνγκ «υπέροχο μέλλον» στη σχέση ΗΠΑ – Κίνας

Τι ζητούν και τι προσφέρουν οι επιχειρηματίες που συνοδεύουν τον Ντ. Τραμπ στο ταξίδι του στην Κίνα

ΗΠΑ: Ο αντιπρόεδρος Βανς διαπιστώνει πρόοδο στις διαπραγματεύσεις με το Ιράν