Ουκρανία: Δημοσιονομική ασφυξία με χρηματοδοτικό κενό 56 δισ. δολαρίων

Το Κριβί Ριχ, η γενέτειρα του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι, δίνει μάχη επιβίωσης. Οι ρωσικές αεροπορικές επιδρομές έχουν ακινητοποιήσει το τεράστιο χαλυβουργικό συγκρότημα και τα ορυχεία της πόλης, γονατίζοντας την τοπική οικονομία.

Ο δήμαρχος Ολεξάντρ Βίλκουλ δήλωσε ότι η εκτεταμένη βιομηχανική πόλη, που απλώνεται κατά μήκος των όχθεων του ποταμού Ινχουλέτς, κάνει ό,τι είναι δυνατόν ώστε τα νοσοκομεία να παραμένουν ανοιχτά, οι παιδικοί σταθμοί και τα σχολεία να έχουν ηλεκτρικό ρεύμα και τα λεωφορεία να συνεχίζουν να κυκλοφορούν.

«Στο Κριβί Ριχ, η κατάσταση είναι στην πραγματικότητα χειρότερη από οπουδήποτε αλλού, με εξαίρεση την ίδια τη γραμμή του μετώπου», ανέφερε σε βιντεοσκοπημένο μήνυμά του ο 52χρονος Βίλκουλ, πρώην στέλεχος της εξορυκτικής βιομηχανίας.

Η οικονομική ασφυξία στην πόλη των περίπου 600.000 κατοίκων αναδεικνύει τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ουκρανία, καθώς η κυβέρνηση διαχειρίζεται τη μεγαλύτερη δημοσιονομική κρίση από την έναρξη της ρωσικής εισβολής πλήρους κλίμακας το 2022.

Τον περασμένο μήνα, ο μεγαλύτερος εργοδότης της πόλης, το τεράστιο συγκρότημα εξόρυξης και παραγωγής χάλυβα της ArcelorMittal, ανέστειλε τη λειτουργία του έπειτα από σειρά επιθέσεων με ρωσικούς βαλλιστικούς πυραύλους, οι οποίες έσβησαν τους κλιβάνους του.

Οι προοπτικές για την επόμενη χρονιά είναι δυσοίωνες, σύμφωνα με τον Βίλκουλ.

«Είναι ζήτημα επιβίωσης. Αυτή τη στιγμή πρέπει να επιβιώσουμε», δήλωσε.

Παρόμοιες εικόνες καταγράφονται σε ολόκληρη την άλλοτε πανίσχυρη ουκρανική χαλυβουργία, η οποία πριν από τον πόλεμο αντιπροσώπευε το ένα δέκατο της οικονομικής παραγωγής της χώρας. Μεγάλες μονάδες στη Ζαπορίζια, στα νοτιοανατολικά, και σε άλλες βιομηχανικές πόλεις παραμένουν αδρανείς, ενώ οι εξαγωγές έχουν σταματήσει.

Η κλιμάκωση των ρωσικών επιθέσεων με drones και πυραύλους το καλοκαίρι κατέστρεψε εργοστάσια και αποθήκες σε όλη την Ουκρανία, προκάλεσε ζημιές σε λιμάνια και σιδηροδρομικά δίκτυα και ανάγκασε καταστήματα και επιχειρήσεις να κλείσουν, επιβραδύνοντας την ανάπτυξη της οικονομίας και των φορολογικών εσόδων.

Την ίδια ώρα, ο πόλεμος, στον οποίο η τεχνολογία διαδραματίζει ολοένα μεγαλύτερο ρόλο, γίνεται όλο και πιο δαπανηρός για την Ουκρανία.

Η εκταμίευση δισεκατομμυρίων ευρώ από δάνεια του εξωτερικού έχει καθυστερήσει λόγω της μη ψήφισης νομοσχεδίων, μεταξύ των οποίων μη δημοφιλείς φορολογικές μεταρρυθμίσεις και νομοθεσία κατά της διαφθοράς που απαιτούν οι δυτικοί σύμμαχοι της χώρας. Οι καθυστερήσεις αυτές αφήνουν ένα τεράστιο κενό στα κρατικά ταμεία.

Η Ουκρανία χρειάζεται 56 δισ. δολάρια για να καλύψει το φετινό χρηματοδοτικό κενό, ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο ένα τέταρτο της οικονομικής της παραγωγής. Από αυτά, τα 27 δισ. δολάρια αφορούν στρατιωτικές δαπάνες.

Για να καλύψουν το έλλειμμα, Ουκρανοί αξιωματούχοι συναντήθηκαν την περασμένη εβδομάδα στις Βρυξέλλες με Ευρωπαίους εταίρους, συζητώντας την επίσπευση εκταμιεύσεων που προβλέπονται για την επόμενη χρονιά στο πλαίσιο δανείου της ΕΕ ύψους 90 δισ. ευρώ, ή 101 δισ. δολαρίων. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η Ουκρανία δήλωσαν ότι εντόπισαν πόρους για την κάλυψη του φετινού κενού.

Ωστόσο, τρεις πηγές με γνώση των συνομιλιών ανέφεραν ότι η επίσπευση των πληρωμών ενδέχεται να αυξήσει τις δημοσιονομικές πιέσεις την επόμενη χρονιά, σε μια περίοδο κατά την οποία οι επικείμενες προεκλογικές εκστρατείες σε ευρωπαϊκές συμμάχους, όπως η Γαλλία και η Πολωνία, θα μπορούσαν να αποδυναμώσουν τη στήριξη προς το Κίεβο.

Ο πρωθυπουργός Σέρχιι Κορέτσκι αναγνωρίζει ότι η κατάσταση είναι «δύσκολη». Η κυβέρνηση έχει αναγκαστεί να παγώσει δαπάνες που δεν θεωρούνται απολύτως απαραίτητες, μεταξύ αυτών την αποκατάσταση κατεστραμμένων κτιρίων και υποδομών, προκειμένου να δώσει προτεραιότητα στις στρατιωτικές δαπάνες, τους μισθούς του δημόσιου τομέα και τις συντάξεις.

«Όλοι οι πόροι πρέπει να κατευθύνονται σε τομείς κρίσιμης σημασίας», δήλωσε ο Κορέτσκι σε δημοσιογράφους.

Πριν από δύο χρόνια, μία ημέρα πολέμου κόστιζε στην Ουκρανία 140 εκατ. δολάρια. Πλέον, το ποσό έχει αυξηθεί στα 190 εκατ. δολάρια, σύμφωνα με τη Ροξολάνα Πιντλάσα, πρόεδρο της επιτροπής Προϋπολογισμού του κοινοβουλίου. Σε αυτό δεν περιλαμβάνεται η άμεση στρατιωτική στήριξη που παρέχουν στο Κίεβο οι δυτικοί σύμμαχοί του.

Η αύξηση του κόστους οφείλεται εν μέρει στην ανάγκη απόκτησης ακριβών όπλων μεσαίου και μεγάλου βεληνεκούς, ικανών να πλήττουν ρωσικά διυλιστήρια και στρατιωτικά εργοστάσια, ώστε να περιορίζεται η δυνατότητα της Μόσχας να συνεχίσει τον πόλεμο.

Παράλληλα, το μισθολογικό κόστος ενός διευρυμένου στρατού είναι υψηλότερο από ποτέ, ενώ το κράτος πρέπει να στηρίζει όλο και περισσότερες οικογένειες στρατιωτικών που έχουν υποστεί αναπηρία ή έχουν χάσει τη ζωή τους.

«Οι δαπάνες θα συνεχίσουν να αυξάνονται», δήλωσε η Πιντλάσα σε συνέδριο στο Κίεβο. «Αυτός είναι ένας ακόμη πρακτικός λόγος για τον οποίο οι ΗΠΑ και η Ευρώπη πρέπει να κινηθούν ταχύτερα, ώστε να αναγκάσουν τη Ρωσία να τερματίσει αυτόν τον πόλεμο».

Σύμφωνα με τα στοιχεία, τους πρώτους εννέα μήνες του έτους η Ουκρανία δαπάνησε περισσότερα από 44 δισ. δολάρια μόνο για την άμυνα. Το ποσό δεν περιλαμβάνει τη στρατιωτική βοήθεια σε είδος από τους συμμάχους της.

Στο ίδιο διάστημα, η κυβέρνηση κατάφερε να συγκεντρώσει μόλις περίπου 42 δισ. δολάρια σε φορολογικά έσοδα, καθώς η οικονομία επιβραδυνόταν.

Η Πιντλάσα ανέφερε ότι στο εννεάμηνο ο ουκρανικός προϋπολογισμός έχασε περισσότερα από 49,5 δισ. γρίβνες, ή 1,1 δισ. δολάρια, σε φορολογικά έσοδα εξαιτίας των ρωσικών επιθέσεων. Οι επιθέσεις δεν προκάλεσαν μόνο καταστροφές σε περιουσιακά στοιχεία και εμπορεύματα, αλλά διατάραξαν και τις μεταφορές, αναγκάζοντας καταστήματα και επιχειρήσεις να παραμένουν κλειστά για ώρες.

Έως το τέλος του έτους, οι σωρευτικές απώλειες θα μπορούσαν να φθάσουν τα 70 δισ. γρίβνες, σύμφωνα με τις κυβερνητικές εκτιμήσεις.

«Αντιμετωπίζουμε ένα διαρθρωτικό και όχι προσωρινό πρόβλημα στα έσοδα, ακριβώς τη στιγμή που οι δαπάνες απαιτούν πραγματικά πόρους», δήλωσε η Ολεξάντρα Μιρονένκο, οικονομολόγος στο Centre for Economic Strategies, δεξαμενή σκέψης με έδρα το Κίεβο.

Ορισμένες ουκρανικές επιχειρήσεις έχουν αρχίσει να περιορίζουν τη δραστηριότητά τους. Άλλες έχουν παγώσει τις επενδυτικές δαπάνες τους, καθώς η χώρα προετοιμάζεται για έναν δύσκολο χειμώνα. Το επιχειρηματικό κλίμα και οι προσδοκίες για την οικονομία επιδεινώνονται.

Ο Βασίλ Χμελνίτσκι, ιδρυτής βιομηχανικού πάρκου στην πόλη Μπίλα Τσέρκβα, κοντά στο Κίεβο, δήλωσε ότι ακύρωσε τα σχέδια κατασκευής τριών νέων εργοστασίων.

«Οι κίνδυνοι είναι απλώς πολύ μεγάλοι αυτή τη στιγμή, τόσο για την επιχείρηση όσο και για τους ανθρώπους», ανέφερε σε ανάρτησή του στο Facebook.

Ιδιαίτερα ισχυρό πλήγμα έχει δεχθεί ο αγροτικός τομέας, η μεγαλύτερη πηγή εξαγωγικών εσόδων της Ουκρανίας. Οι ρωσικές επιθέσεις στα ουκρανικά λιμάνια της Μαύρης Θάλασσας οδήγησαν σε μείωση των εξαγωγών σιτηρών κατά 36,6% τον Σεπτέμβριο σε ετήσια βάση.

Περίπου 40 δισ. δολάρια εξαγωγικών εσόδων κινδυνεύουν φέτος εξαιτίας του αποκλεισμού, δήλωσε ο υπουργός Οικονομίας Ολεξάντρ Κραβτσένκο.

Ακόμη και με τη στήριξη δεκάδων δισεκατομμυρίων ευρώ από το εξωτερικό, η ουκρανική οικονομία αναμένεται να αναπτυχθεί μόλις κατά 0,5% έως 1,5% φέτος, σύμφωνα με οικονομολόγους, έναντι 1,8% το 2025.

Στη διάρκεια περισσότερων από τεσσάρων ετών σφοδρών συγκρούσεων, η Ουκρανία κατάφερε να διατηρήσει τη μακροοικονομική και χρηματοπιστωτική της σταθερότητα χάρη στη δημοσιονομική στήριξη των δυτικών εταίρων της, έχοντας λάβει σχεδόν 200 δισ. δολάρια από την έναρξη της ρωσικής εισβολής.

Ωστόσο, η εκταμίευση ξένης βοήθειας ύψους 29,5 δισ. δολαρίων κινδυνεύει φέτος λόγω των καθυστερήσεων στην ψήφιση μεταρρυθμίσεων, σύμφωνα με τον Κορέτσκι. Η κυβέρνηση έχει μεταθέσει για τον Δεκέμβριο επενδυτικές δαπάνες περίπου 900 εκατ. δολαρίων, με την ελπίδα ότι έως τότε θα έχει ψηφιστεί η απαραίτητη νομοθεσία.

Στόχος είναι όλα τα απαιτούμενα νομοσχέδια να έχουν εγκριθεί από το κοινοβούλιο έως τις 15 Οκτωβρίου, δήλωσε ο πρωθυπουργός.

«Μόνο τότε θα λάβουμε όλα τα χρήματα», ανέφερε ο Κορέτσκι. «Αυτό είναι απολύτως ζωτικής σημασίας. Πρέπει να γίνει το συντομότερο δυνατόν».

Οι βουλευτές συζητούν ήδη τον προϋπολογισμό της επόμενης χρονιάς. Η κυβέρνηση έχει προτείνει αμυντικές δαπάνες ύψους 110 δισ. δολαρίων, ποσό ρεκόρ που δεν περιλαμβάνει την άμεση στρατιωτική βοήθεια.

Ο υπουργός Οικονομικών Σέρχιι Μαρτσένκο εκτιμά ότι το ακάλυπτο χρηματοδοτικό κενό του προϋπολογισμού για το επόμενο έτος υπερβαίνει ήδη τα 32 δισ. δολάρια.

Μέρος της λύσης, σύμφωνα με τον Μαρτσένκο, είναι η αξιοποίηση των παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων στην Ευρώπη για τη χρηματοδότηση του ουκρανικού προϋπολογισμού. Μετά τη ρωσική εισβολή, οι χώρες της ΕΕ δέσμευσαν περιουσιακά στοιχεία της ρωσικής κεντρικής τράπεζας ύψους περίπου 210 δισ. ευρώ.

«Η Ουκρανία συνεχίζει να κινητοποιεί εγχώριους πόρους, αλλά η κλίμακα του πολέμου της Ρωσίας θέτει σαφή όρια στις δυνατότητές μας», ανέφερε ο Μαρτσένκο στο X.

Διαβάστε επίσης 

Καρυστιανού: Δεν υπάρχει νομοθεσία για το μηχάνημα βιοσυντονισμού, δεν απαγορεύεται – Στοχοποιούμαι άδικα

Παπασταύρου στο Βελιγράδι για την τετραμερή ενέργειας – Στο επίκεντρο ασφάλεια εφοδιασμού και διασυνδέσεις

Γιώργος Προκοπίου: Χτυπήθηκε το νεότευκτο τάνκερ Lipsi της Dynacom στα Στενά του Ορμούζ