Σε διάστημα μόλις 24 ωρών, η αμερικανική κυβέρνηση πρόλαβε να ανακοινώσει πρόοδο στις διαπραγματεύσεις, να εξαπολύσει νέες απειλές βομβαρδισμών, να αναστείλει την επιχείρηση ναυτικής συνοδείας που μόλις είχε ξεκινήσει και να πλήξει ιρανικό δεξαμενόπλοιο. Όλα αυτά ενώ επίσημα βρισκόταν σε εκεχειρία με την Τεχεράνη.

Ενώ ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ εξηγούσε πώς το αμερικανικό ναυτικό θα συνοδεύει εμπορικά πλοία μέσα από τα Στενά, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο ανακοίνωνε ότι η επιχείρηση ‘Epic Fury’ ολοκληρώθηκε και οι στόχοι επιτεύχθηκαν. Αργότερα, ο Ντόναλντ Τραμπ ανέστειλε μονομερώς την ίδια επιχείρηση συνοδείας που ο Χέγκσεθ είχε παρουσιάσει ως ενεργή νωρίτερα. Και μερικές ώρες μετά, από το Truth Social, ο Αμερικανός Πρόεδρος προειδοποίησε ότι «αν δεν συμφωνήσουν, ξεκινά ο βομβαρδισμός -και θα είναι, δυστυχώς, σε πολύ υψηλότερο επίπεδο από πριν».

1

Αναλυτές που παρακολουθούν στενά τη διαμόρφωση αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής επισημαίνουν ότι ο Τραμπ τείνει να παράγει πολιτική μέσα από αυθόρμητες δηλώσεις, αφήνοντας τους Ρούμπιο και Χέγκσεθ να ερμηνεύουν εκ των υστέρων ό,τι είπε. Επιπλέον, ο Αμερικανός πρόεδρος φαίνεται κουρασμένος από αυτόν τον πόλεμο και κατά το μάλλον διστακτικός να συνεχίσει να επενδύει το πολιτικό κεφάλαιο σε αυτόν.

Οι τιμές των καυσίμων ανεβαίνουν, οι ενδιάμεσες εκλογές πλησιάζουν, και η ανεπιθύμητη κληρονομιά ενός παρατεταμένου πολέμου στη Μέση Ανατολή αποτελεί τον απόλυτο εφιάλτη για τους Ρεπουμπλικανούς βουλευτές. Οι τιμές του πετρελαίου Brent κινούνται γύρω στα 100 δολάρια το βαρέλι, από περίπου 70 δολάρια πριν από την έναρξη του πολέμου στα τέλη Φεβρουαρίου.

Τα Στενά όπου ασφυκτιά η παγκόσμια οικονομία

Τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν ουσιαστικά κλειστά. Εκατοντάδες εμπορικά πλοία παραμένουν εγκλωβισμένα στον Περσικό Κόλπο, ανίκανα να φτάσουν στην ανοιχτή θάλασσα. Η Hapag-Lloyd, μία από τις μεγαλύτερες εταιρείες εμπορευματικών μεταφορών στον κόσμο, αποτίμησε το κόστος σε 60 εκατομμύρια δολάρια την εβδομάδα — μόνο για το δικό της στόλο. Τα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου για διέλευση από τα Στενά έχουν τετραπλασιαστεί ή και πενταπλασιαστεί σε σχέση με τα προπολεμικά επίπεδα.

Η μόνη γνωστή απόπειρα να λειτουργήσει «διάδρομος ασφαλείας» — το «Project Freedom» — απέδωσε ελάχιστα: μόλις δύο αμερικανικά εμπορικά πλοία διέσχισαν τη διαδρομή. Στη διάρκεια της επιχείρησης, το γαλλικό φορτηγό πλοίο της CMA CGM χτυπήθηκε ενώ διέσχιζε τα Στενά, με αρκετούς τραυματίες από το πλήρωμα. Ταυτόχρονα, το αμερικανικό ναυτικό βύθισε έξι ιρανικές μικρές επιθετικές ακάτους — γεγονός που ο Χέγκσεθ, ως υπουργός Πολέμου αρνήθηκε να χαρακτηρίσει ως παραβίαση της εκεχειρίας.

Η Σαουδική Αραβία, βασικός σύμμαχος στην περιοχή, δεν συμμερίστηκε τον ενθουσιασμό για το «Project Freedom». Σύμφωνα με πληροφορίες, το Ριάντ μετέφερε ήσυχα στην Ουάσινγκτον την άποψη ότι η επιχείρηση δεν ήταν βιώσιμη και δεν θα αποκαθιστούσε την εμπιστοσύνη πλοιοκτητών και ασφαλιστικών εταιρειών που αναζητούν διαρκή και αξιόπιστη λύση, όχι αμφίβολες εγγυήσεις υπό πυρά.

Το Πεκίνο ως αθέατος διαμεσολαβητής

Εν τω μεταξύ, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγκτσί επισκέφθηκε το Πεκίνο μια εβδομάδα πρίν τον Αμερικανό πρόεδρο, σε μια επίσκεψη που πλαισιώθηκε από δηλώσεις του Κινέζου ομολόγου του, Γουάνγκ Γι, για «βαθιά ανησυχία» και επείγουσα ανάγκη «ολοκληρωτικής εκεχειρίας». Η Κίνα έχει στενούς οικονομικούς και πολιτικούς δεσμούς με το Ιράν, αποτελεί τον μεγαλύτερο αγοραστή ιρανικού πετρελαίου και βλέπει το κλείσιμο των Στενών ως πλήγμα στη δική της εφοδιαστική αλυσίδα.

Ο Ντ. Τραμπ, που έχει προγραμματίσει επίσκεψη στο Πεκίνο στις 14-15 Μαΐου, ενδέχεται να ζητήσει από τον Σι Τζινπίνγκ να ασκήσει πίεση στην Τεχεράνη. Πέρα από το γεγονός ότι με τα Στενά κλειστά, η γενική εικόνα δεν είναι η καλύτερη, η κατάσταση θα είναι ακόμη πιο περίπλοκη, αν πρέπει να ζητήσει βοήθεια για να λύσει ένα πρόβλημα που ο ίδιος δημιούργησε.

Δημοσιογραφικές πληροφορίες αναφέρουν ότι η Ουάσινγκτον βρίσκεται κοντά σε μια μονοσέλιδη συμφωνία-πλαίσιο με την Τεχεράνη, με διατάξεις για μορατόριουμ στον εμπλουτισμό ουρανίου, άρση κυρώσεων, απελευθέρωση δεσμευμένων ιρανικών κεφαλαίων και άνοιγμα των Στενών. Το Ιράν αρνήθηκε αρχικά την ύπαρξη αυτού του μονοσέλιδου, λέγοντας όμως ότι «εξετάζει τις τελευταίες αμερικανικές προτάσεις». Η διαφορά ανάμεσα στις δύο διατυπώσεις είναι χαρακτηριστική: αρνούμαι και εξετάζω δεν σημαίνουν το ίδιο πράγμα στη διπλωματική γλώσσα.

Η Ευρώπη κινείται μόνη της

Στο μεταξύ, η Ευρώπη κάνει τη δική της κίνηση — με τρόπο που παραπέμπει έντονα στη δυναμική της «συμμαχίας των προθύμων» για την Ουκρανία. Το γαλλικό πυρηνοκίνητο αεροπλανοφόρο Charles de Gaulle, πέρασε νότια της Διώρυγας του Σουέζ και κατευθύνεται προς την Ερυθρά Θάλασσα.

Ο Μακρόν ανακοίνωσε το βήμα αυτό με σαφή διαχωρισμό από την αμερικανική αποτυχημένη επιχείρηση: η γαλλοβρετανική αποστολή θα είναι αμιγώς αμυντική, θα σέβεται το διεθνές δίκαιο, θα ενεργοποιηθεί μόνο αφού εκλείψει η απειλή κατά της ναυσιπλοΐας και αφού το Ιράν δώσει τη συγκατάθεσή του.

Πάνω από 50 χώρες έχουν ήδη συστρατευτεί γύρω από αυτή τη γαλλοβρετανική πρωτοβουλία, που διαμορφώθηκε στη Σύνοδο Κορυφής του Παρισιού στις 17 Απριλίου. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν συμμετέχουν στον σχεδιασμό. Η Ουάσινγκτον έχει μεν ζητήσει από συμμάχους να αναπτύξουν πολεμικά πλοία, αλλά μετά την ανακοίνωση τερματισμού του «Project Freedom» οι Αμερικανοί διπλωμάτες βρέθηκαν χωρίς οδηγίες για το αν έπρεπε να αποσύρουν αυτά τα αιτήματα — ή να τα διατηρήσουν.

Η κατάσταση είναι συγκεκριμένη και σαφής: κανένα πλοίο δεν θα ρισκάρει τη διέλευση υπό τις τρέχουσες συνθήκες, όσα συνοδευτικά και αν υπάρχουν, γιατί τα ασφάλιστρα έχουν καταστήσει κάθε διέλευση μαθηματικά ασύμφορη. Η λύση δεν είναι στρατιωτική — είναι διπλωματική. Και εκεί ακριβώς επικεντρώνεται το ενδιαφέρον.

Ένας «υποφώσκων» πόλεμος

Τι είναι τελικά αυτός ο πόλεμος; Μια επιχείρηση που «ολοκληρώθηκε», κατά τον Ρούμπιο; Μια εκεχειρία υπό διαπραγμάτευση, κατά τον Τραμπ; Ένα ανοιχτό μέτωπο, κατά το αμερικανικό ναυτικό που εξακολουθεί να βάλλει κατά ιρανικών σκαφών; Η αμηχανία δεν είναι μόνο επικοινωνιακή — είναι στρατηγική. Και σε αυτό το κενό κινούνται η Κίνα με τη διπλωματία της και η Ευρώπη με τους συμμάχους της.

Τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν κλειστά. Το πετρέλαιο παραμένει στα 100 δολάρια. Και ο κόσμος περιμένει να δει αν η Ουάσινγκτον θα καταλήξει σε μια κάποια απόφαση.

Διαβάστε επίσης:

ΗΑΕ προς Ιράν: Οι αμυντικές συνεργασίες μας είναι ζήτημα εθνικής κυριαρχίας

Τραμπ: Πιθανό να χρειαστεί μια εβδομάδα για να καταλήξουμε σε συμφωνία με το Ιράν

Οι αγορές προεξοφλούν συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν