Η αλήθεια είναι ότι πολλά μπορεί να πει κανείς για την περιοχή γύρω από την Ελλάδα μας, αλλά βαρετή δεν θα την πει κανείς ποτέ. Φυσικά, η «βαρεμάρα» είναι καλή στα γεωπολιτικά και οι εκπλήξεις δεν αρέσουν σε κανέναν, όμως η Μέση Ανατολή δεν παύει ποτέ να μας εκπλήσσει ή να μας ανησυχεί.

Λες και δεν έφτανε ο πόλεμος στη Γάζα, έχουμε και πάλι εντάσεις, αυτή τη φορά μεταξύ Ιράν και Δύσης. Μετά τον περσινό πόλεμο ανάμεσα σε Ισραήλ και Ιράν, η πιθανότητα μιας άμεσης αμερικανικής επίθεσης φαίνεται να αποτελεί ένα αρκετά ρεαλιστικό σενάριο.

1

Δεν χρειάζεται να είναι κανείς ειδικός στρατιωτικός αναλυτής – διεθνολόγος, σαν αυτούς που βγαίνουν στα κανάλια και θυμίζουν το συμπαθές βαθυπράσινο ζαρζαβατικό (τον μαϊντανό), για να καταλάβει ότι ο Πρόεδρος Τραμπ ασκεί πολιτική «μέγιστης πίεσης» (αν το πείτε αγγλιστί, δηλαδή “maximum pressure”, ακούγεται πολύ πιο πιασάρικο).

Έχει ήδη στείλει ενισχύσεις στην περιοχή, ενώ οι διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν δεν φαίνεται να προχωρούν ιδιαίτερα. Με το Ιράν, όμως, δεν υπήρχε πάντα τέτοια ασυνεννοησία. Δεν ήταν πάντοτε το θεοκρατικό κράτος που γνωρίζουμε σήμερα, οπότε πάμε για ένα σύντομο μάθημα.

Η ιστορία του Ιράν είναι βαθιά ριζωμένη σε αρχαίες αυτοκρατορίες που διήρκησαν αιώνες πριν από την εισαγωγή του Ισλάμ τον 7ο αιώνα από τους Άραβες. Διατηρήθηκε η γλώσσα (τα φαρσί) και η πολιτιστική κληρονομιά, αλλά η θρησκεία έγινε σιιτική και καθιερώθηκε ως κρατική, προκειμένου να διαφοροποιηθεί από τους σουνίτες Οθωμανούς.

Έως το 1979 όλα κυλούσαν σχετικά ήρεμα, μέχρι που σημειώνεται η Ισλαμική Επανάσταση και ανατρέπεται ο φιλοδυτικός μονάρχης του Ιράν. Οι λόγοι ήταν η διαφθορά, η καταπίεση, η ανισότητα και η υπερβολική δυτική επιρροή, δεδομένου ότι οι ΗΠΑ και η Βρετανία είχαν εμπλακεί σε πραξικόπημα το 1953 για να ελέγχουν το πετρέλαιο.

Στην εξουσία έρχεται ο Αγιατολάχ Χομεϊνί και εγκαθιδρύει την Ισλαμική Δημοκρατία, όπου ο Ανώτατος Ηγέτης – σήμερα ο Αλί Χαμενεΐ – ελέγχει τα πάντα, με το καθεστώς να αποκτά έντονα αντιιμπεριαλιστικά χαρακτηριστικά και εχθρικές, ακόμη και απειλητικές, τάσεις προς τη Δύση.

Η απειλή έγκειται αρχικά στην εξωτερική πολιτική του Ιράν και στη διασπορά της επανάστασης, μέσω της υποστήριξης σιιτικών οργανώσεων όπως η Χεζμπολάχ, οι Χούθι και η Χαμάς. Οι οργανώσεις αυτές, με τη σειρά τους, πραγματοποιούν επιθέσεις στο Ιράκ, τη Συρία και την Ερυθρά Θάλασσα.

Τα πυρηνικά

Βέβαια, υπάρχει και το ζήτημα των πυρηνικών. Το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν ξεκίνησε με σκοπό την παραγωγή ενέργειας, αλλά εξελίχθηκε σε πηγή ανησυχίας, καθώς, παρά τις κυρώσεις, εμπλούτιζε ουράνιο σε επίπεδα που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για οπλικά συστήματα.

Επιπλέον, η συνεργασία του με τη Ρωσία και την Κίνα, όπως η προμήθεια drones στη Ρωσία για τον πόλεμο στην Ουκρανία, ενισχύει την αντίληψη ότι το Ιράν υπονομεύει τη δυτική σταθερότητα.

Το οπλοστάσιό του είναι από μόνο του εντυπωσιακό και αποτελεί μέρος της απειλής. Διαθέτει το μεγαλύτερο απόθεμα βαλλιστικών πυραύλων διαφόρων εμβελειών στη Μέση Ανατολή, drones και πυραύλους κρουζ, τα οποία, όπως αναφέρθηκε, δεν διστάζει να «δανείζει» σε τρίτους παίκτες για να κάνει τις δουλειές του και να ασκεί την πολιτική του.

Το ζουμί της υπόθεσης, ωστόσο, δεν είναι μόνο οι απειλές που θέτει το Ιράν, αλλά και το πιθανό κέρδος που μπορεί να έχουν οι ΗΠΑ από μια επίθεση. Καταρχάς, θα περιοριζόταν ακόμη περισσότερο το πυρηνικό του πρόγραμμα, σε συνέχεια των χτυπημάτων του 2025 που καθυστέρησαν τον εμπλουτισμό ουρανίου κατά μήνες.

Δεύτερον, θα μπορούσε να προκύψει μείωση της τρομοκρατίας, καθώς χωρίς το Ιράν οι δρώντες – ή «παράγοντες», όπως λένε οι διεθνολόγοι – όπως η Χεζμπολάχ και οι Χούθι θα έχαναν την υποστήριξή τους. Παράλληλα, δεν είναι αμελητέα τα οικονομικά οφέλη από πιθανές χαμηλότερες τιμές πετρελαίου, εφόσον ανοίξουν οι αγορές και ενισχυθούν οι συμμαχίες με το Ισραήλ και τη Σαουδική Αραβία.

Μεγάλο κέρδος χωρίς μεγάλο ρίσκο, όμως, υπάρχει; Ακόμη και ο πιο αρχάριος επενδυτής γνωρίζει ότι κάτι τέτοιο είναι πιο σπάνιο και από το να βρεις καθημερινά θέση πάρκινγκ στο κέντρο της Αθήνας.

Το ρίσκο έγκειται στο ενδεχόμενο κλιμάκωσης σε έναν περιφερειακό πόλεμο, στην αύξηση των τιμών του πετρελαίου και στη δημιουργία προηγουμένων παραβίασης του διεθνούς δικαίου, όπως συνέβη στην πρόσφατη επιχείρηση στην Κολομβία και τη σύλληψη του Μαδούρο.

Αυτό, όμως, δεν φαίνεται να αποτρέπει τον Πρόεδρο Τραμπ, ο οποίος είναι γνήσιος businessman. Έτσι, οι δυνάμεις των ΗΠΑ που έχουν συγκεντρωθεί στην περιοχή είναι πραγματικά εντυπωσιακές.

Αεροπλανοφόρα, αόρατα μαχητικά F-35 και συνοδευτικά πλοία, προσωπικό σε βάσεις στο Κατάρ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και τη Σαουδική Αραβία, καθώς και δυνάμεις του Ηνωμένου Βασιλείου, λειτουργούν ως παράγοντας αποτροπής, αλλά προσφέρουν και τη δυνατότητα επιχειρήσεων – επιχειρήσεων που ενδέχεται να επηρεάσουν και άλλα κράτη στην ευρύτερη περιοχή.

Πλήγματα σε Ελλάδα και Κύπρο

Το Ιράν, αν και «κείται μακράν» – πραγματικά μακριά και όχι όπως ίσως είχε ειπωθεί κάποτε για την απόσταση Ελλάδας-Κύπρου, αλλά ας μην το πιάσουμε αυτό τώρα – είχε προκαλέσει και παλαιότερα ανησυχία για το αν θα μπορούσε να πλήξει εγκαταστάσεις σε Ελλάδα και Κύπρο, σε περίπτωση έναρξης επιχειρήσεων.

Θεωρητικά, ναι, θα μπορούσε να το κάνει κανείς λόγω της εμβέλειας των πυραύλων του και του γεγονότος ότι η βάση της Σούδας στην Κρήτη φιλοξενεί αμερικανικές δυνάμεις, ενώ οι βρετανικές βάσεις στην Κύπρο πιθανόν να είχαν χρησιμοποιηθεί στο πλαίσιο έμμεσης υποστήριξης επιχειρήσεων.

Σιγά το περίεργο. Αμφότερα τα κράτη διατηρούν διπλωματικές σχέσεις με τις ΗΠΑ και όχι με την Τεχεράνη. Παρ’ όλα αυτά, ενώ το Ιράν έχει απειλήσει βάσεις που φιλοξενούν δυνάμεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ, ούτε η Ελλάδα ούτε η Κύπρος έχουν εμπλακεί άμεσα, επιτρέποντας επιθέσεις από το έδαφός τους. Άλλωστε, τόσο η Ελλάδα όσο και η Κύπρος δεν περίμεναν το Ιράν για να απειληθούν κρίσιμες εγκαταστάσεις στα εδάφη τους.

Η γεωγραφία μάς προίκισε με έναν καταπληκτικό γείτονα που μας έχει προλάβει όλους σε απειλές και προκλήσεις (βλέπε casus belli), οπότε και τα δύο κράτη έχουν προβεί στην ανάλογη προετοιμασία πολύ πριν ξεκινήσει όλη αυτή η ιστορία με το Ιράν και τη Μέση Ανατολή. Ραντάρ έχουμε, αντιαεροπορικά έχουμε – απ’ όλα έχουμε.

Και ήρεμα νερά έχουμε. Το αν θα συνεχίσουν έτσι και αν θα βρεθεί κάποια λύση, σε συνέχεια της – κατά γενική ομολογία – επιτυχημένης επίσκεψης του Πρωθυπουργού στην Άγκυρα, είναι ιστορία για μια άλλη φορά.

Εσείς κρατήστε ότι όλα είναι εξασφαλισμένα για την Ελλάδα και ότι μια επίθεση των ΗΠΑ στο Ιράν θα μπορούσε να αλλάξει το γεωπολιτικό τοπίο, με τίμημα και κέρδη που κανείς δεν μπορεί να προβλέψει εκ των προτέρων. Διότι, όπως λέει και ο Μακιαβέλλι, «ένας πόλεμος ξεκινά όταν το θέλεις, αλλά δεν τελειώνει όταν το επιθυμείς» – με ό,τι αυτό συνεπάγεται.

Διαβάστε επίσης:

Αναστάσης Δαυίδ: Η δεκαετία που χάραξε ξανά τον χάρτη της Coca-Cola HBC
Τα ναυπηγεία της Κίνας, της Νότιας Κορέας, οι ΗΠΑ και τα γεωστρατηγικά συμφέροντα
Δένδιας: Τα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων είναι καταρτισμένα, υπηρετούν με υπερηφάνεια και η προσφορά τους αναγνωρίζεται