Κατά το Έκτακτο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο το βράδυ της Πέμπτης στις 20:00 (ώρα Ελλάδος), οι Ευρωπαίοι ηγέτες αναμένεται να επανεξετάσουν τις σχέσεις της ηπείρου με τις ΗΠΑ του Τραμπ, στη σκιά των απειλών του Αμερικανού προέδρου για την επιβολή δασμών και την επιμονή του να αποκτήσει τη Γροιλανδία, οι οποίες κλόνισαν σοβαρά την εμπιστοσύνη στις διατλαντικές σχέσεις, σύμφωνα με διπλωμάτες που επικαλείται το Reuters.

Στην ατζέντα του Έκτακτου Ευρωπαϊκού Συμβουλίου περιλαμβάνονται το ζήτημα της Γροιλανδίας, οι ενδεχόμενες εμπορικές απειλές κατά κρατών-μελών της ΕΕ, καθώς και ευρύτερα ζητήματα ασφάλειας και γεωπολιτικής, όπως η Ουκρανία και η ασφάλεια στην Αρκτική.

1

Αυτό το έκτακτο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συγκλήθηκε από τον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα πριν από μερικές ημέρες, όταν ο Αμερικανός Πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, κράδαινε την απειλή ενός εμπορικού πολέμου από την 1η Φεβρουαρίου, αν δεν του παραχωρούσαν τον έλεγχο της Γροιλανδίας. Την απειλή αυτή ο Αμερικανός Πρόεδρος την πήρε πίσω, επικαλούμενος μια συμφωνία που επιτεύχθηκε με το ΝΑΤΟ για τη Γροιλανδία.

Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, χαιρετίζοντας την αλλαγή στάσης του Τραμπ σχετικά με τη Γροιλανδία, προέτρεψε τους Ευρωπαίους να μην βιαστούν να «ξεγράψουν» τις διατλαντικές σχέσεις.

Ωστόσο, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις παραμένουν επιφυλακτικές απέναντι σε έναν πρόεδρο που χρησιμοποιεί τακτικές εκφοβισμού και στον οποίο η Ευρώπη θα πρέπει να αντισταθεί, και επικεντρώνονται στην εκπόνηση ενός μακροπρόθεσμου σχεδίου για τον τρόπο αντιμετώπισης των Ηνωμένων Πολιτειών υπό την παρούσα κυβέρνηση και, ενδεχομένως, και των διαδόχων της.

«Ο Τραμπ διέβη το Ρουβίκωνα. Μπορεί να το ξανακάνει. Δεν υπάρχει επιστροφή στο παρελθόν. Και οι ηγέτες θα το συζητήσουν», δήλωσε ένας Ευρωπαίος διπλωμάτης, προσθέτοντας ότι η ΕΕ πρέπει να απομακρυνθεί από την έντονη εξάρτησή της από τις ΗΠΑ σε πολλούς τομείς.

«Πρέπει να προσπαθήσουμε να τον κρατήσουμε (τον Τραμπ) κοντά μας, ενώ παράλληλα θα προσπαθούμε να γίνουμε πιο ανεξάρτητοι από τις ΗΠΑ. Είναι μια διαδικασία, πιθανώς μακρά», πρόσθεσε.

Σύμφωνα με ανώτερο αξιωματούχο της ΕΕ, έπειτα από έναν χρόνο της νέας αμερικανικής διοίκησης, το 2025 χαρακτηρίστηκε από νέο ύφος, νέες πολιτικές και διαφορετική στάση των ΗΠΑ σε πολλούς τομείς. Από την πλευρά της, η ΕΕ κινήθηκε με στόχο τη σταθεροποίηση της σχέσης, σε πλαίσιο αμοιβαίου οφέλους.

Σε ό,τι αφορά στα «διδάγματα» από τις πρόσφατες εξελίξεις, επιβεβαιώνεται για άλλη μια φορά η επιτακτική ανάγκη για επιτάχυνση της ατζέντας για «στρατηγική αυτονομία της ΕΕ», ενώ, σύμφωνα με ανώτερο αξιωματούχο της ΕΕ, η αντίδραση των κρατών-μελών ήταν ταχεία, συντονισμένη και ψύχραιμη, με σαφή και σταθερά μηνύματα.

Σε ό,τι αφορά στη Γροιλανδία, αναγνωρίζεται ότι παραμένουν ανοιχτά ζητήματα. Υπενθυμίζεται ότι, σε πρόσφατη ενημέρωση από τον Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ, έγινε γνωστό πως σε συνομιλία του με τον πρόεδρο των ΗΠΑ συμφωνήθηκε προσέγγιση δύο αξόνων: αφενός διμερής διάλογος μεταξύ ΗΠΑ, Γροιλανδίας και Δανίας στο πλαίσιο της υφιστάμενης αμυντικής συμφωνίας και αφετέρου ενίσχυση του ρόλου του ΝΑΤΟ στην ασφάλεια της Αρκτικής. Η ΕΕ δηλώνει πλήρη αλληλεγγύη προς τη Δανία. Θετικό στοιχείο χαρακτηρίζεται το γεγονός ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ ξεκαθάρισε πως δεν τίθεται θέμα στρατιωτικής απειλής κατά της Γροιλανδίας.

Στο πεδίο του εμπορίου, η ΕΕ δηλώνει έτοιμη να αντιδράσει εφόσον οι απειλές επιβεβαιωθούν, κάτι που προς το παρόν δεν έχει συμβεί. Παράλληλα, τονίζεται ότι υπάρχει συμφωνία ΕΕ-ΗΠΑ για το εμπόριο, ενώ η Ένωση παραμένει σε ετοιμότητα για κάθε ενδεχόμενο.

Σε σχέση με το λεγόμενο «Συμβούλιο για την Ειρήνη» (Board of Peace) του Ντόναλντ Τραμπ, αξιωματούχοι της ΕΕ διευκρινίζουν ότι το θέμα θα τεθεί στο πλαίσιο της συνολικής συζήτησης για τις διατλαντικές σχέσεις. Αρκετά κράτη-μέλη έχουν λάβει προσκλήσεις συμμετοχής, ωστόσο η μεγάλη πλειονότητα των Ευρωπαίων ηγετών έχει ήδη καταστήσει σαφές ότι δεν προτίθεται να συμμετάσχει.

Η αρχική παρουσίαση της πρωτοβουλίας επικεντρωνόταν στο ζήτημα της Γάζας, ωστόσο, στη συνέχεια διαπιστώθηκε ότι πρόκειται για ευρύτερη πρόταση με διευρυμένους στόχους, η οποία εγείρει νομικά ερωτήματα, κυρίως ως προς τη συμβατότητά της με το ευρωπαϊκό δίκαιο. Η ΕΕ δηλώνει έτοιμη να εμπλακεί σε διάλογο με τις ΗΠΑ για την αποσαφήνιση των ζητημάτων αυτών.

Παρά τον συντονισμό και τις ανταλλαγές απόψεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο, δεν αναμένεται συντονισμένη απάντηση της ΕΕ στο ζήτημα του Συμβουλίου για την Ειρήνη. Τα κράτη-μέλη μπορούν να απαντήσουν στις προσκλήσεις με βάση το εθνικό τους συμφέρον, ενώ η ανάλυση της ΕΕ για την πρωτοβουλία βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη.

Αξιωματούχοι υπογραμμίζουν ότι ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου δεν συγκαλεί συνόδους αντιδρώντας σε κάθε δημόσια δήλωση του Αμερικανού προέδρου. Ωστόσο, η νέα και συχνά απρόβλεπτη πραγματικότητα στις σχέσεις ΕΕ-ΗΠΑ καθιστά αναγκαία μια συνολική πολιτική αποτίμηση, ενόψει και της άτυπης συνόδου των ηγετών που έχει προγραμματιστεί για τις 12 Φεβρουαρίου.

«Σχέση εξάρτησης»

Έπειτα από δεκαετίες εξάρτησης από τις Ηνωμένες Πολιτείες στον τομέα της άμυνας, στο πλαίσιο της συμμαχίας του ΝΑΤΟ, η ΕΕ στερείται των απαραίτητων δυνατοτήτων σε θέματα πληροφοριών, μεταφορών, αντιπυραυλικής άμυνας και παραγωγής για να αμυνθεί ενάντια σε μια πιθανή ρωσική επίθεση. Αυτό δίνει στις ΗΠΑ σημαντικό πλεονέκτημα και επιρροή.

Οι ΗΠΑ είναι επίσης ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Ευρώπης, γεγονός που καθιστά την ΕΕ ευάλωτη στις πολιτικές του Τραμπ για την επιβολή δασμών με σκοπό τη μείωση του εμπορικού ελλείμματος της Ουάσιγκτον σε αγαθά και, όπως στην περίπτωση της Γροιλανδίας, την επίτευξη άλλων στόχων.

«Πρέπει να συζητήσουμε πού βρίσκονται τα όρια, πώς θα αντιμετωπίσουμε αυτόν τον νταή από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού, πού βρίσκονται τα δυνατά μας σημεία», δήλωσε στο Reuters ένας άλλος διπλωμάτης.

«Ο Τραμπ λέει ότι σήμερα δεν θα επιβάλει δασμούς, αλλά αυτό σημαίνει ότι δεν θα επιβάλει δασμούς και αύριο, ή θα αλλάξει ξανά γρήγορα γνώμη; Πρέπει να συζητήσουμε τι θα κάνουμε τότε», πρόσθεσε ο δεύτερος διπλωμάτης.

Η ΕΕ εξέταζε ένα πακέτο δασμολογικών αντιποίνων ύψους 93 δισεκατομμυρίων ευρώ (108,74 δισεκατομμύρια δολάρια) στις εισαγωγές από τις ΗΠΑ ή άλλα μέτρα, εάν ο Τραμπ προχωρούσε στην επιβολή νέων δασμών, γνωρίζοντας ότι ένα τέτοιο βήμα θα έβλαπτε τόσο την οικονομία της Ευρώπης όσο και των ΗΠΑ.

Το σχέδιο για τη Γροιλανδία

Αρκετοί διπλωμάτες σημείωσαν ότι εξακολουθούν να μην γνωρίζουν τις λεπτομέρειες του νέου σχέδιο για τη Γροιλανδία, το οποίο συμφωνήθηκε μεταξύ του Τραμπ και του Γενικού Γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε αργά την Τετάρτη, στο περιθώριο του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ στο Νταβός της Ελβετίας.

«Δεν άλλαξε και πολλά. Πρέπει ακόμα να δούμε τις λεπτομέρειες της συμφωνίας για τη Γροιλανδία. Είμαστε λίγο κουρασμένοι από όλο αυτό το bullying. Και πρέπει να δράσουμε σε μερικά θέματα: περισσότερη ανθεκτικότητα, ενότητα, συντονισμός των θεμάτων μας στην εσωτερική αγορά, ανταγωνιστικότητα. Και να μην δεχόμαστε πλέον το bullying των δασμών», σημείωσε ένας άλλος διπλωμάτης.

Ο Ρούτε δήλωσε στο Reuters σε συνέντευξη που παραχώρησε στο Νταβός την Πέμπτη ότι, βάσει της συμφωνίας που συνήψε με τον Τραμπ, οι δυτικοί σύμμαχοι θα πρέπει να ενισχύσουν την παρουσία τους στην Αρκτική.

Επίσης, ανέφερε ότι οι συνομιλίες μεταξύ της Δανίας, της Γροιλανδίας και των ΗΠΑ θα συνεχιστούν για συγκεκριμένα θέματα.

Διπλωμάτες τόνισαν ότι, αν και οι έκτακτες συνομιλίες της ΕΕ την Πέμπτη στις Βρυξέλλες θα χάσουν πλέον μέρος του επείγοντος χαρακτήρα τους, το μακροπρόθεσμο ζήτημα του πώς θα διαχειριστεί πλέον η ΕΕ τις σχέσεις της με τις ΗΠΑ παραμένει.

«Η προσέγγιση ενός ενωμένου μετώπου, αλληλέγγυου με τη Δανία και τη Γροιλανδία, με έμφαση στην αποκλιμάκωση και την εξεύρεση λύσης, απέδωσε», δήλωσε ένας τέταρτος διπλωμάτης της ΕΕ.

«Ταυτόχρονα, θα ήταν καλό να αναλογιστούμε την κατάσταση στις σχέσεις μας και τον τρόπο με τον οποίο θέλουμε να είναι στο μέλλον, λαμβάνοντας υπόψη τις εμπειρίες της περασμένης εβδομάδας (και του περασμένου έτους)», πρόσθεσε.

Διαβάστε επίσης:

Φον ντερ Λάιεν: Επιβίωσε και από τέταρτη πρόταση μομφής

Παύλος Μαρινάκης: Ο κρατικός μηχανισμός παραμένει σε επιφυλακή για την εξέλιξη της κακοκαιρίας

Υποψήφιος της Νίκης συμμετέχει στην επιτροπή σοφών της Καρυστιανού: Η Μαρία της Ελλάδας θα γίνει η πρώτη γυναίκα πρωθυπουργός