Το Σάββατο το πρωί, καθώς ισραηλινές βόμβες έπεφταν στο σύνταγμα του ανώτατου ηγέτη στο Τεχεράνη, ο Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ συνεδρίαζε πάνω από το έδαφος με ανώτερους συμβούλους του. Δεν είχε καμία ένδειξη για την επικείμενη επίθεση.

Η κοινή επιχείρηση ΗΠΑ–Ισραήλ, που οδήγησε στη δολοφονία του Χάμενεϊ, ήταν το αποτέλεσμα δύο μηνών παράλληλων προσπαθειών, σημειώνει σήμερα το Axios: διπλωματίας και στρατιωτικής προετοιμασίας. Την Παρασκευή, σύμφωνα με αξιωματούχους, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ επέλεξε τελικά τη στρατιωτική λύση.

1

Σύμφωνα με το ξένο πρακτορείο, η κρίση ξεκίνησε με τις διαδηλώσεις στο Ιράν στα τέλη Δεκεμβρίου και χαρακτηρίστηκε από ανατροπές, αιφνιδιασμούς και επιμελημένη παραπληροφόρηση — όλα χαρακτηριστικά της στρατηγικής Τραμπ. Η αβεβαιότητα λειτουργούσε στρατηγικά, αφήνοντας την ηγεσία του Ιράν ευάλωτη στην μεγαλύτερη αεροπορική επίθεση που έχει ποτέ πραγματοποιήσει ο ισραηλινός στρατός.

Τα πρώτα στάδια: Διπλωματία και στρατιωτική προετοιμασία

Στα τέλη Δεκεμβρίου, ο ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου επισκέφθηκε τον Τραμπ στο Mar-a-Lago. Σκοπός ήταν η συζήτηση για ενδεχόμενες νέες επιθέσεις, με έμφαση στις βαλλιστικές ικανότητες του Ιράν, οι οποίες αρχικά είχαν προγραμματιστεί για τον Μάιο. Ωστόσο, μέσα σε λίγες ημέρες, οι μαζικές κατασταλτικές ενέργειες του καθεστώτος — με χιλιάδες νεκρούς — άλλαξαν το στρατηγικό πλαίσιο.

Παράλληλα, ο Τραμπ επιδίωξε να εξετάσει αν η στρατιωτική πίεση θα μπορούσε να οδηγήσει σε συμφωνία με το Ιράν υπό τους όρους του. Οι ΗΠΑ και το Ιράν συναντήθηκαν στο Ομάν τον Φεβρουάριο, για πρώτη φορά μετά τον «Πόλεμο των 12 ημερών» τον Ιούνιο. Λίγες ημέρες αργότερα, ο Netanyahu ταξίδεψε ξανά στην Ουάσιγκτον για να συζητήσει τα «κόκκινα όρια» των ΗΠΑ και το ενδεχόμενο συντονισμένης στρατιωτικής δράσης σε περίπτωση αποτυχίας των διαπραγματεύσεων.

Από την αρχή, οι Αμερικανοί αξιωματούχοι, συμπεριλαμβανομένων των Jared Kushner και Steve Witkoff, ήταν σκεπτικοί για το αν υπήρχε ρεαλιστικό περιθώριο συμφωνίας. Ωστόσο, αρχικά, οι πυρηνικές συνομιλίες στη Γενεύη δεν ήταν πλήρως προσχηματικές: οι Ιρανοί ενημερώθηκαν ρητά ότι στρατιωτικές ενέργειες «θα λάμβαναν χώρα αν δεν υπάρξει ουσιαστική πρόοδος σε συμφωνία».

Η στρατηγική των ΗΠΑ και του Ισραήλ

Μια εβδομάδα πριν τη Γενεύη, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ συμφώνησαν σε πιθανό χρονοδιάγραμμα για την επιχείρηση — το Σάββατο, όταν ο Κάμενεϊ είχε τακτική σύσκεψη με τους ανώτερους συμβούλους του. Το μεγάλο στοίχημα ήταν να μην υποψιαστεί τίποτα και να μην αποσυρθεί στο καταφύγιό του. Παρά μια δημοσίευση που ανέφερε πιθανότητα δολοφονίας του Κάμενεϊ, η ηγεσία του Ιράν δεν άλλαξε τα σχέδιά της.

Κατά τη διάρκεια της Γενεύης, οι Ιρανοί δεν προσέγγισαν ούτε καν την πιο ευέλικτη αμερικανική θέση. Σε επικοινωνία με τον αντιπρόεδρο Vance, Kushner και Witkoff περιέγραψαν τις προτάσεις τους ως «ανοησίες» που απλώς κέρδιζαν χρόνο. Οι Αμερικανοί χαρακτήρισαν τη στρατηγική του Ιράν «παιχνίδια, τεχνάσματα, καθυστερήσεις».

Τρία βασικά σημεία παρέμειναν αδιευθετήτα:

  • Πυρηνικό πρόγραμμα: Οι ΗΠΑ προσέφεραν δωρεάν πυρηνικό καύσιμο για ειρηνικό πρόγραμμα, με αντάλλαγμα την παύση εμπλουτισμού — οι Ιρανοί αρνήθηκαν.
  • Βαλλιστικά: Το Ιράν αρνήθηκε κάθε συζήτηση για τους πυραύλους του, παρά την ανησυχία των ΗΠΑ για μαζική παραγωγή.
  • Χρηματοδότηση περιφερειακών συμμάχων: Οι Ιρανοί αρνήθηκαν να συζητήσουν τη χρηματοδότηση ένοπλων ομάδων στην περιοχή.

Ταυτόχρονα, οι ΗΠΑ διαπίστωσαν ότι το Ιράν ανακατασκεύαζε κρυφά πυρηνικές εγκαταστάσεις, ενώ υπέβαλε ψευδή έγγραφα για δήθεν «ιατρική χρήση» εμπλουτισμένου υλικού.

Η τελική φάση

Την Παρασκευή, ο Υπουργός Εξωτερικών του Ομάν προσγειώθηκε στην Ουάσιγκτον για μια τελευταία προσπάθεια καθυστέρησης της απόφασης Τραμπ. Όμως ο πρόεδρος είχε ήδη αποφασίσει. Την επόμενη μέρα, ο Κάμενεϊ συγκέντρωσε τους συμβούλους του, όπως είχε προβλεφθεί από τους σχεδιαστές των ΗΠΑ και του Ισραήλ. Δύο ακόμη συσκέψεις υψηλόβαθμων αξιωματούχων ασφαλείας στην Τεχεράνη έλαβαν χώρα ταυτόχρονα. Λίγα λεπτά αργότερα, και οι τρεις στόχοι χτυπήθηκαν ταυτόχρονα.

Όπως σημείωσε Ισραηλινός αξιωματούχος: «Αν οι Ιρανοί είχαν υποχωρήσει στις απαιτήσεις των ΗΠΑ, ο Τραμπ θα είχε πατήσει φρένο. Αλλά η αλαζονεία τους και η προσδοκία ότι δεν θα ενεργούσε αποδείχθηκε μοιραία».

 

Διαβάστε επίσης 

Τραμπ: Το Ιράν ζητά διαπραγματεύσεις – 48 ηγέτες εξαφανίστηκαν σε μία επιχείρηση

Νετανιάχου: Οι επιθέσεις εναντίον του Ιράν θα εντατικοποιηθούν

Δεύτερη επίθεση στον Κόλπο του Ομάν – Το δεξαμενόπλοιο MKD VYOM δέχτηκε πυρά