Ανώτατο Δικαστήριο ΗΠΑ: Μια νίκη και μια ήττα για τον Τραμπ – Παραμένει στη Fed η Λίζα Κουκ

Το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ αποφάσισε ότι η διοικήτρια της Federal Reserve, Λίζα Κουκ, μπορεί να παραμείνει προσωρινά στη θέση της, ενισχύοντας την ανεξαρτησία της κεντρικής τράπεζας από τον Λευκό Οίκο και επιφέροντας πολιτικό πλήγμα στον Ντόναλντ Τραμπ.

Ταυτόχρονα, ωστόσο, οι δικαστές με έτερη, σημαντική ετυμηγορία τους προσέφεραν ένα πολύτιμο δώρο στον Αμερικανό πρόεδρο διευρύνοντας τις εξουσίες του όσον αφορά τη δυνατότητα του να απομακρύνει επικεφαλής ανεξάρτητων ομοσπονδιακών υπηρεσιών, πλην της κεντρικής τράπεζας.

Η σημαντικότερη απόφαση αφορά καταρχάς την υπόθεση της Λίζα Κουκ, σε ένα διάστημα που το συμβούλιο έχει ήδη περάσει την πρώτη αλλαγή με την έναρξη της θητείας του Κέβιν Γουόρς στην προεδρία της κεντρικής τράπεζας. Με ψήφους 5 έναντι 4, το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε ότι η Κουκ μπορεί να παραμείνει στη Fed όσο εκκρεμεί η δικαστική διαμάχη σχετικά με την προσπάθεια του Τραμπ να την αποπέμψει, επικαλούμενος μη αποδεδειγμένες κατηγορίες περί απάτης σε υπόθεση στεγαστικού δανείου. Ο πρόεδρος του δικαστηρίου, Τζον Ρόμπερτς, και ο δικαστής Μπρετ Κάβανο συντάχθηκαν με τους τρεις φιλελεύθερους δικαστές που αποτέλεσαν την πλειοψηφία.

Ο Ρόμπερτς έγραψε ότι «η νομισματική πολιτική δεν πρέπει να υπόκειται σε πολιτικές παρεμβάσεις».

Οι δικαστές επέκριναν τον Τραμπ επειδή δεν έδωσε στην Κουκ προηγούμενη ειδοποίηση ούτε τη δυνατότητα να υπερασπιστεί τον εαυτό της πριν επιχειρήσει να την απομακρύνει από τη θέση της. Το δικαστήριο απέφυγε να αποφανθεί εάν οι καταγγελίες, σε περίπτωση που αποδειχθούν αληθείς, θα μπορούσαν να αποτελέσουν επαρκή λόγο για την απομάκρυνσή της κατά τη διάρκεια της 14ετούς θητείας της. Ο Ρόμπερτς διευκρίνισε ότι το δικαστήριο αποφάσισε «σε στενή νομική βάση».

Η υπόθεση της Κουκ και η ανεξαρτησία της Fed

Η υπόθεση αποτέλεσε δοκιμασία για τη δέσμευση του Ανώτατου Δικαστηρίου στην προστασία της αυτονομίας της κεντρικής τράπεζας. Το δικαστήριο είχε ήδη κινηθεί στο παρελθόν για να προστατεύσει τη Fed από τις προσπάθειες του Τραμπ να αποκτήσει μεγαλύτερο έλεγχο πάνω της, ωστόσο η υπόθεση της Κουκ ανέδειξε ένα νέο σύνολο νομικών ζητημάτων.

Την ίδια ημέρα, όμως, το Ανώτατο Δικαστήριο εξέδωσε μια δεύτερη, ιδιαίτερα σημαντική απόφαση, με την οποία διεύρυνε τις εξουσίες του προέδρου των ΗΠΑ να απομακρύνει επικεφαλής ανεξάρτητων ομοσπονδιακών αρχών. Με πλειοψηφία 6 έναντι 3, οι δικαστές ανέτρεψαν δικαστικό προηγούμενο του 1935, το οποίο είχε αποτελέσει τη νομική βάση για τη λειτουργία του σύγχρονου αμερικανικού διοικητικού κράτους και των ανεξάρτητων ρυθμιστικών αρχών.

Η συγκεκριμένη υπόθεση ξεκίνησε από την αποπομπή της Δημοκρατικού Κέλι Σλότερ από την Ομοσπονδιακή Επιτροπή Εμπορίου (FTC), η οποία βασίστηκε στο ότι ο σχετικός νόμος προβλέπει πως οι επίτροποι μπορούν να απομακρυνθούν μόνο για συγκεκριμένους λόγους.

«Η διάταξη που προβλέπει απομάκρυνση μόνο για συγκεκριμένη αιτία παραβιάζει την αρχή της διάκρισης των εξουσιών», έγραψε ο πρόεδρος του Ανώτατου Δικαστηρίου, Τζον Ρόμπερτς. «Η Ομοσπονδιακή Επιτροπή Εμπορίου ασκεί αναμφίβολα εκτελεστική εξουσία και, συνεπώς, πρέπει να τελεί υπό τον έλεγχο του επικεφαλής της εκτελεστικής εξουσίας. Ως εκ τούτου, η Σλότερ υπηρετούσε ως υφιστάμενη του προέδρου στην FTC και ο πρόεδρος είχε το δικαίωμα να τερματίσει πρόωρα τη θητεία της».

Στη διαφωνούσα γνώμη της, η δικαστής Σόνια Σοτομαγιόρ υποστήριξε ότι η πλειοψηφία εγκατέλειψε την πάγια αρχή του σεβασμού των δικαστικών προηγουμένων. «Σήμερα, το Δικαστήριο ανατρέπει αιώνες πολιτικής πρακτικής και καταλήγει στο συμπέρασμα ότι και οι τρεις εξουσίες του κράτους παραβίαζαν ανοιχτά το Σύνταγμα επί όλο αυτό το διάστημα. Το συμπέρασμά του είναι λανθασμένο», ανέφερε στην αιτιολογημένη μειοψηφία της, με την οποία συντάχθηκαν και οι άλλοι δύο φιλελεύθεροι δικαστές.

Οι δικαστές διευκρίνισαν, ωστόσο, ότι η συγκεκριμένη απόφαση δεν εφαρμόζεται στη Fed, διατηρώντας την εξαίρεση που είχαν θεσπίσει ήδη από τον Μάιο για την προστασία της ανεξαρτησίας της Ομοσπονδιακής Τράπεζας. Με ξεχωριστή απόφαση που εκδόθηκε επίσης την ίδια ημέρα, έκριναν ότι ο Τραμπ δεν μπορεί να απομακρύνει άμεσα τη διοικήτρια της Fed, Λίζα Κουκ, για τις καταγγελίες περί απάτης σε στεγαστικό δάνειο, τις οποίες η ίδια αρνείται.

Παρότι η Fed εξαιρέθηκε, η απόφαση αναμένεται να επηρεάσει δεκάδες ανεξάρτητες ομοσπονδιακές υπηρεσίες που εποπτεύουν τις εργασιακές σχέσεις, την ασφάλεια των καταναλωτικών προϊόντων, την ασφάλεια των μεταφορών και την αντιμετώπιση των διακρίσεων στην εργασία. Παράλληλα, επεκτείνει μια σειρά πρόσφατων αποφάσεων της συντηρητικής πλειοψηφίας του Ανώτατου Δικαστηρίου που έχουν περιορίσει τις εξουσίες των ομοσπονδιακών ρυθμιστικών αρχών.

Μια ενδεχόμενη δικαστική νίκη του Τραμπ στην υπόθεση της Κουκ θα μπορούσε να άνοιγε τον δρόμο για την απομάκρυνση και άλλων διοικητών της Fed που δεν ανταποκρίθηκαν στις πιέσεις του για δραστική μείωση των επιτοκίων, επιτρέποντάς του ενδεχομένως να αναδιαμορφώσει τη σύνθεση της κεντρικής τράπεζας μέσω αντικατάστασης στελεχών. Ο Τραμπ έχει μάλιστα αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο να αποπέμψει τον Τζερόμ Πάουελ, ο οποίος εξακολουθεί να συμμετέχει στο Διοικητικό Συμβούλιο της Fed, παρότι η θητεία του ως προέδρου της κεντρικής τράπεζας έχει λήξει.

Η απόφαση εκδόθηκε λιγότερο από δύο εβδομάδες μετά την ολοκλήρωση της πρώτης συνεδρίασης νομισματικής πολιτικής της Fed υπό τον νέο πρόεδρό της, Κέβιν Γουόρς. Παρά τις συνεχείς πιέσεις του Τραμπ για μείωση των επιτοκίων, η κεντρική τράπεζα διατήρησε αμετάβλητο το βασικό της επιτόκιο. Η πρόσφατη επιτάχυνση του πληθωρισμού έχει εντείνει τις ανησυχίες ορισμένων αξιωματούχων της Fed ότι ίσως χρειαστεί να αυξήσουν το κόστος δανεισμού τους επόμενους μήνες, προκειμένου να περιορίσουν τις πληθωριστικές πιέσεις.

Διαβάστε επίσης:

Eurostat: Η Ελλάδα έχει τις μικρότερες φορολογικές κρατήσεις σε μισθούς – Στο 17% το ποσοστό

ΕΕ: Επείγουσα ανθρωπιστική βοήθεια ύψους 5 εκατ. ευρώ προς τους πληγέντες των σεισμών στη Βενεζουέλα

ΑΔΜΗΕ Συμμετοχών: Με ποσοστό 5,12% η SMALLCAP World Fund