Ο αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης, με αφορμή την παρουσίαση του νέου βιβλίου του καθηγητή Θάνου Βερέμη για τον Αριστοτέλη, προχώρησε σε ορισμένες σκέψεις για τη σημερινή πολιτική πραγματικότητα, αντλώντας αναφορές από τη σκέψη του μεγάλου Έλληνα φιλοσόφου, εστιάζοντας κυρίως στην πολιτική ζωή και στα πολιτικά ήθη.

Ο Αριστοτέλης ήταν υποστηρικτής της μεσότητας, της αποφυγής δηλαδή των υπερβολών και των ακροτήτων. Όπως σημείωσε, η πολιτική ζωή σήμερα δεν μένει πάντα μακριά από υπερβολές· αντίθετα, κατά την εκτίμησή του, τείνει ολοένα και περισσότερο προς τις ακρότητες και την εχθροπάθεια. Επισήμανε ότι τα κόμματα της αντιπολίτευσης συχνά πλειοδοτούν σε επιθετική ρητορική και χαρακτηρισμούς, ενώ η ανωνυμία των μέσων κοινωνικής δικτύωσης ενισχύει ακόμη περισσότερο αυτά τα αρνητικά φαινόμενα.

1

Έχοντας πολυετή παρουσία στην πολιτική, υπογράμμισε ότι θεωρεί πως έχει όχι μόνο το δικαίωμα, αλλά και την υποχρέωση να εκφράζει τη γνώμη του ξεκάθαρα, ειδικά σε μια χώρα που έχει βιώσει επανειλημμένα διχασμούς και εμφύλιες συγκρούσεις. Στο πλαίσιο αυτό, ανέδειξε πέντε βασικές αρχές που θεωρεί αναγκαίες για να μπορέσει η Ελλάδα να ανοίξει νέους δρόμους, όχι μόνο οικονομικά αλλά και πολιτικά και κοινωνικά, αρχές που συνδέονται με το δημόσιο ήθος:

Πρώτη αρχή: η πολιτική χρειάζεται μέτρο.

Όχι ατολμία ή χλιαρότητα. Μέτρο. Την ικανότητα να σκεπτόμαστε, να κρίνουμε και να τοποθετούμαστε ώριμα, χωρίς να πέφτουμε ούτε στη ύβρη του φανατισμού ούτε στην απραξία. Διότι η μεσότητα δεν είναι η εύκολη μέση λύση, αλλά η πιο δύσκολη ίσως ισορροπία.

Δεύτερη αρχή: η πολιτική χρειάζεται φρόνηση.

Η φρόνηση δεν είναι εξυπνάδα, αλλά ικανότητα πρακτικής κρίσης. Το να αντιλαμβανόμαστε τί πρέπει να κάνουμε και για ποιόν σκοπό. Σε μια εποχή που όλα κινούνται ταχύτατα, ιδίως με την αρωγή της τεχνολογίας, αλλά συχνά λείπει ο προσανατολισμός, η φρόνηση είναι ίσως η πιο αναγκαία δημόσια αρετή.

Τρίτη αρχή: η πολιτική χρειάζεται χαρακτήρα.

Όχι μόνο θεσμούς και κανονισμούς, αλλά και ανθρώπους που να έχουν μάθει να ακούν, να ζυγίζουν, να αυτοπεριορίζονται, να αποφεύγουν τις εύκολες υπερβολές. Ο Αριστοτέλης μάς θυμίζει ότι το ήθος συνδέεται και με το έθος, δηλαδή την πρακτική. Επομένως, η ποιότητα της δημοκρατίας συνδέεται άρρηκτα με την ποιότητα της καθημερινής πολιτικής πρακτικής.

Τέταρτη αρχή: η πολιτική ζωή απαιτεί αμοιβαίο σεβασμό.

Η δημοκρατία δεν είναι μόνο η νίκη της πλειοψηφίας. Χρειάζεται όρια και αντίβαρα, χρειάζεται ισορροπία και σεβασμό στα δικαιώματα. Δεν είναι – και δεν θα πρέπει κανένας να την παρουσιάζει ως – νίκη του ενός στρατοπέδου επί του άλλου, αλλά τρόπος συλλογικής συνύπαρξης. Και έτσι θα πρέπει να την αντιμετωπίζουμε και να την προστατεύουμε ενεργά.

Πέμπτη αρχή: η πολιτική πρέπει να στρέφεται στο κοινό καλό.

Αυτό είναι ίσως το πιο βαθύ μάθημα του Αριστοτέλη προς όλους μας. Όπως η Πόλις δεν υπάρχει απλώς για να ζούμε, αλλά για να ζούμε καλά, έτσι και η πολιτική δεν μπορεί να περιορίζεται ούτε σε τεχνική διαχείριση ούτε σε μόνιμη σύγκρουση εντυπώσεων. Χρειάζεται να ξαναγίνει χώρος κοινού σκοπού, όπου θα συζητούμε, ακόμα και θα διαφωνούμε, όχι για το πώς θα νικήσουμε, αλλά για το πώς θα συμβιώσουμε και πως θα δώσουμε απαντήσεις στις μεγάλες προκλήσεις της εποχής.

Η αντιπαλότητα στην πολιτική μάς κάνει να ξεχνάμε συχνά ότι είμαστε πάνω από όλα Έλληνες. Να λησμονούμε πως άλλο διαφορετικές ιδέες κι άλλο το μίσος εναντίον των πολιτικών αντιπάλων. Όπως έλεγε ο Παύλος Μπακογιάννης: «στη δημοκρατία μπορούμε να διαφωνούμε, διότι μπορούμε να συνυπάρχουμε».

Διαβάστε επίσης:

Τραμπ: Το Ιράν «δεν έχει καμία ελπίδα», «δεν θα αφήσουμε τους τρελούς να αποκτήσουν πυρηνικά»

Μακρόν: Θα μιλήσω με τον πρόεδρο Πεζεσκιάν – Mόνη επιλογή το πλήρες άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ

Βλαντίμιρ Πούτιν: «Ξήλωμα» στην αεράμυνα μετά τα πλήγματα με drones