Καταναλωτικά δάνεια: Πλαφόν στα πανωτόκια βάζει το υπουργείο Ανάπτυξης

Πλαφόν στο συνολικό κόστος των καταναλωτικών δανείων, που δεν θα μπορεί να ξεπερνά κατά 30% έως 50% το αρχικό κεφάλαιο, φέρνει το υπουργείο Ανάπτυξης με νομοθετική ρύθμιση που ενσωματώνει ευρωπαϊκές οδηγίες.

Η ρύθμιση επεκτείνεται σε δάνεια έως 100.000 ευρώ χωρίς εμπράγματες εξασφαλίσεις και συνοδεύεται από παρεμβάσεις για τις ψηφιακές συναλλαγές, την προστασία των καταναλωτών και τον περιορισμό αθέμιτων πρακτικών.

Το στίγμα των αλλαγών έδωσε χθες ο υπουργός Ανάπτυξης, Τάκης Θεοδωρικάκος, ο οποίος σε συνέντευξή του ανέφερε ότι «λαμβάνουμε μέτρα για να βάλουμε τέλος σε άσχημες καταστάσεις για τους καταναλωτές που αφορά καταναλωτικά δάνεια έως 100.000 ευρώ χωρίς εμπράγματες εξασφαλίσεις. Βάζουμε τέλος στα μικρά γράμματα, αλλά και σε εκβιαστικές πρακτικές. Θα μπει πλαφόν στο πόσο μπορεί να φτάσει ένα καταναλωτικό δάνειο όταν αποπληρώνεται, μεταξύ 30% και 50% πάνω από το κεφάλαιο».

Σύμφωνα με πληροφορίες, στο νομοσχέδιο που παρουσιάστηκε την περασμένη εβδομάδα στο Υπουργικό Συμβούλιο θα προβλέπεται ότι το ανώτατο όριο στο συνολικό κόστος της πίστωσης θα καθορίζεται με υπουργική απόφαση, σε συνεργασία με την Τράπεζα της Ελλάδος, η οποία θα έχει συμβουλευτικό ρόλο για τον προσδιορισμό του ποσοστού.

Η παρέμβαση αυτή εντάσσεται στο ευρύτερο ευρωπαϊκό πλαίσιο για την καταναλωτική πίστη, καθώς η νέα οδηγία δίνει τη δυνατότητα στα κράτη-μέλη να επιβάλλουν περιορισμούς στο κόστος δανεισμού, προκειμένου να αποτρέπονται φαινόμενα υπερχρέωσης. Στην κατεύθυνση αυτή κινούνται ήδη αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Ισπανία, η Γαλλία, η Ιταλία και η Πολωνία, οι οποίες έχουν προχωρήσει ή κινούνται προς την ενσωμάτωση της οδηγίας, θεσπίζοντας ή ενισχύοντας ανώτατα όρια στο κόστος δανεισμού.

Διεύρυνση πεδίου εφαρμογής για δάνεια έως 100 χιλ. ευρώ

Η ρύθμιση διευρύνει σημαντικά το πεδίο εφαρμογής της καταναλωτικής πίστης, καθώς καλύπτει πλέον δάνεια έως 100.000 ευρώ χωρίς εμπράγματες εξασφαλίσεις, έναντι ορίου έως 75.000 ευρώ που ίσχυε μέχρι σήμερα, ενώ καταργείται και το κατώτατο όριο των 200 ευρώ ώστε να ενταχθούν και οι μικροπιστώσεις.

Στο νέο πλαίσιο εντάσσεται ουσιαστικά το σύνολο των συμβάσεων καταναλωτικής πίστης, περιλαμβανομένων των καταναλωτικών δανείων και των πιστωτικών καρτών, της πίστωσης από εμπόρους, των σχημάτων Buy Now – Pay Later, καθώς και των συμβάσεων leasing με δικαίωμα εξαγοράς και των επισκευαστικών δανείων. Ειδική πρόβλεψη υπάρχει και για δάνεια άνω των 100.000 ευρώ που αφορούν ανακαινίσεις κατοικιών, υπό την προϋπόθεση ότι δεν συνοδεύονται από εμπράγματη εξασφάλιση.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ενίσχυση της διαφάνειας και της προσυμβατικής ενημέρωσης, με την υποχρέωση παροχής πιο αναλυτικών και κατανοητών πληροφοριών προς τον καταναλωτή πριν από τη σύναψη της σύμβασης. Στο πλαίσιο αυτό, καθιερώνεται η χρήση πληρέστερου τυποποιημένου εντύπου, στο οποίο θα αποτυπώνονται με σαφήνεια οι βασικοί όροι του δανείου και οι υποχρεώσεις που απορρέουν από αυτό. Παράλληλα, τίθενται αυστηρότεροι κανόνες για τη διαφήμιση πιστωτικών προϊόντων, με στόχο την αποτύπωση του πραγματικού κόστους και τον περιορισμό πρακτικών που μπορεί να παραπλανούν τους καταναλωτές.

Οι δικλείδες ασφαλείας για τις εξ΄αποστάσεως συναλλαγές

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στις εξ αποστάσεως συναλλαγές, με την αναθεώρηση του πλαισίου ώστε να καλύπτει πλήρως τη σύναψη συμβάσεων μέσω ψηφιακών καναλιών, όπως εφαρμογές και web banking. Στην πράξη, η διαδικασία από την αίτηση έως την έγκριση μπορεί να πραγματοποιείται εξ ολοκλήρου online, γεγονός που καθιστά αναγκαία την ενίσχυση των δικλείδων προστασίας, ιδίως σε προϊόντα όπως τα σχήματα Buy Now-Pay Later, όπου η πίστωση παρέχεται άμεσα κατά την αγορά.

Στο πλαίσιο αυτό, τίθενται περιορισμοί σε αθέμιτες πρακτικές στις ψηφιακές διεπαφές, τα λεγόμενα «dark patterns», όπως προεπιλεγμένες επιλογές, κρυφές χρεώσεις ή τεχνητή πίεση χρόνου, που μπορούν να επηρεάσουν τη συμπεριφορά του καταναλωτή.

Ενδεικτικά, πρακτικές όπως μηνύματα τύπου «η προσφορά ισχύει για λίγα λεπτά», η αυτόματη επιλογή πρόσθετων χρεώσεων ή η προβολή δόσεων χωρίς σαφή αναφορά στο συνολικό κόστος – όπως συμβαίνει συχνά σε αγορές με Buy Now – Pay Later – τίθενται πλέον υπό περιορισμό.

Το νομοσχέδιο εισάγει επίσης τη δυνατότητα άσκησης του δικαιώματος υπαναχώρησης με απλές και άμεσες διαδικασίες, ακόμη και μέσω ψηφιακού «κουμπιού υπαναχώρησης» ακύρωσης για συμβάσεις που συνάπτονται εξ αποστάσεως, καθιστώντας την αποχώρηση εξίσου εύκολη με τη σύναψη.

Μηχανισμός έγκαιρης παρέμβασης και ο ρόλος της Ανεξάρτητης Αρχής Ελέγχου της Αγοράς

Παράλληλα, εισάγεται μηχανισμός έγκαιρης παρέμβασης για την αποτροπή φαινομένων υπερχρέωσης. Σε περίπτωση που ο καταναλωτής υπερβαίνει το πιστωτικό του όριο για τρεις διαδοχικές περιόδους ή εμφανίζει αδυναμία αποπληρωμής, ενεργοποιείται υποχρέωση ενημέρωσης για τη δυνατότητα προσφυγής σε δωρεάν συμβουλευτικές υπηρεσίες.

Στο πλαίσιο αυτό, ενεργό ρόλο αναλαμβάνει η Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή, η οποία, σε συνεργασία με ενώσεις καταναλωτών, θα παρέχει υπηρεσίες ενημέρωσης και υποστήριξης προς τους δανειολήπτες, με στόχο την έγκαιρη παρέμβαση πριν την επιδείνωση της οικονομικής τους κατάστασης.

Κοινωνικές ρυθμίσεις για την πρόσβαση στη χρηματοδότηση

Τέλος, προβλέπονται ειδικές ρυθμίσεις κοινωνικού χαρακτήρα, με περιορισμούς στη χρήση ευαίσθητων δεδομένων – μεταξύ των οποίων και ογκολογικών – σε ασφαλιστικές συμβάσεις που συνδέονται με δάνεια.

Η ρύθμιση προβλέπει ότι, μετά την πάροδο συγκεκριμένου χρονικού διαστήματος από την ολοκλήρωση της θεραπείας, τα δεδομένα αυτά δεν θα μπορούν να χρησιμοποιούνται για την αξιολόγηση του δανειολήπτη, με στόχο τη διεύρυνση της πρόσβασης σε χρηματοδότηση.

Το ανώτατο όριο που θέτει η ευρωπαϊκή οδηγία φτάνει έως τα 15 έτη, ωστόσο το τελικό χρονικό διάστημα για την Ελλάδα θα καθοριστεί κατόπιν διαβούλευσης του υπουργείου Ανάπτυξης με τον Ιατρικό Σύλλογο και τους εκπροσώπους του ασφαλιστικού κλάδου, λαμβάνοντας υπόψη τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και την πρόγνωση κάθε περίπτωσης.

Διαβάστε επίσης:

Κύκνος: Το νέο στοίχημα ανάπτυξης για την υπεραιωνόβια βιομηχανία

Diageo Hellas: Μερίσματα από την Ελλάδα στους Βρετανούς πάρα την κάμψη των επιδόσεων

LH Group (Παπαϊωάννου): Το «αντίδοτο» στην υπογεννητικότητα – Στο 50% ο τζίρος από τους ενήλικες και στροφή στο premium παιχνίδι