Δασμοί Τραμπ: Γιατί το νέο κύμα φόρων είναι διαφορετικό αυτή τη φορά;

Ενώ η στρατιωτική σύγκρουση μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν εισέρχεται στον έκτο μήνα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ επαναφέρει στο προσκήνιο ένα ακόμη μέτωπο της πολιτικής του ατζέντας: τον εμπορικό πόλεμο.

Την Παρασκευή, ο Αμερικανός πρόεδρος ανακοίνωσε νέο πακέτο δασμών που αφορά 60 εμπορικούς εταίρους των ΗΠΑ, μεταξύ των οποίων η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Κίνα, το Ηνωμένο Βασίλειο και ο Καναδάς. Οι νέοι συντελεστές, που τέθηκαν σε ισχύ στις 00:01 (ώρα Ανατολικής Ακτής των ΗΠΑ), αντικατέστησαν τον προσωρινό βασικό δασμό 10% που έληξε στις 24 Ιουλίου και κυμαίνονται πλέον από 10% έως 12,5%.

Ωστόσο, σύμφωνα με ανάλυση του CNBC αυτή τη φορά είναι διαφορετικά τα πράγματα από την πρώτη φορά που ο Ντόναλντ Τραμπ, λίγο μετά την επανεκλογή του, αποφάσισε να επιβάλει δασμούς.

Ήπια αντίδραση των αγορών

Η πρώτη αντίδραση των διεθνών χρηματιστηρίων ήταν συγκρατημένη, καθώς οι επενδυτές είχαν σε μεγάλο βαθμό προεξοφλήσει την επιβολή των νέων δασμών λόγω της λήξης του προηγούμενου καθεστώτος.

Η εικόνα αυτή διαφέρει αισθητά από τον Απρίλιο του 2025, όταν οι σαρωτικοί δασμοί της λεγόμενης «Ημέρας Απελευθέρωσης» είχαν προκαλέσει έντονους κλυδωνισμούς στις αγορές και σημαντικές απώλειες στους βασικούς χρηματιστηριακούς δείκτες.

Παρότι η αρχική αντίδραση ήταν περιορισμένη, αναλυτές επισημαίνουν ότι οι σημερινές συνθήκες είναι πολύ πιο σύνθετες. Η παγκόσμια οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με μεγαλύτερες προκλήσεις σε σχέση με έναν χρόνο πριν, ενώ το νέο πακέτο δασμών στηρίζεται σε διαφορετικό νομικό πλαίσιο, γεγονός που ενδέχεται να οδηγήσει σε πιο μόνιμες επιπτώσεις για τις αγορές.

«Πιο αποφασισμένος από ποτέ» ο Λευκός Οίκος

Η διαχειρίστρια χαρτοφυλακίων της CG Asset Management, Έμα Μοριάρτι, εκτιμά ότι η νέα εμπορική πολιτική στέλνει δύο ξεκάθαρα μηνύματα.

Από τη μία πλευρά, καταδεικνύει ότι η κυβέρνηση Τραμπ παραμένει σταθερά προσηλωμένη στη χρήση των δασμών ως βασικού εργαλείου οικονομικής πολιτικής. Από την άλλη, επιλέγει να συνεχίσει αυτή την τακτική σε μια περίοδο κατά την οποία η παγκόσμια οικονομία δοκιμάζεται από ενεργειακές πιέσεις και αυξανόμενα προβλήματα στις εφοδιαστικές αλυσίδες.

Όπως επισημαίνει η ίδια, η Ουάσινγκτον εμφανίζεται διατεθειμένη να προχωρήσει σε νέες επιβαρύνσεις ακόμη και όταν αυτές ενδέχεται να επιδεινώσουν τις συνθήκες στην εγχώρια οικονομία. Κατά την εκτίμησή της, οι επενδυτές θα πρέπει πλέον να προετοιμάζονται για ένα περιβάλλον χαμηλής ανάπτυξης και υψηλού πληθωρισμού.

Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή επιβαρύνει το κλίμα

Η νέα δασμολογική πολιτική εφαρμόζεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι διεθνείς αγορές εξακολουθούν να επηρεάζονται από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή.

Η παρατεταμένη αντιπαράθεση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν έχει ωθήσει τις τιμές του πετρελαίου πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, καθώς οι προσδοκίες για μια συμφωνία κατάπαυσης του πυρός απομακρύνονται ολοένα και περισσότερο.

Ο επενδυτικός διευθυντής της AJ Bell, Ρας Μολντ, υπογραμμίζει ότι, παρότι οι αγορές είχαν σε μεγάλο βαθμό προεξοφλήσει τις ανακοινώσεις, οι νέοι δασμοί προσθέτουν ακόμη έναν παράγοντα αβεβαιότητας σε ένα ήδη επιβαρυμένο περιβάλλον. Όπως σημειώνει, η αβεβαιότητα ενισχύεται τόσο από τον συνεχιζόμενο πόλεμο στη Μέση Ανατολή όσο και από τις ανησυχίες για τις υψηλές δαπάνες στον τεχνολογικό κλάδο.

Νέο νομικό πλαίσιο μετά την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου

Η κυβέρνηση Τραμπ αναγκάστηκε να αναζητήσει διαφορετική νομική βάση για την επιβολή των νέων δασμών, μετά την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ τον περασμένο Φεβρουάριο, σύμφωνα με την οποία το προηγούμενο καθεστώς κρίθηκε παράνομο.

Το νέο πακέτο βασίζεται πλέον στο άρθρο 301 του Εμπορικού Νόμου του 1974, με τον Λευκό Οίκο να επικαλείται ζητήματα που σχετίζονται με καταγγελλόμενες πρακτικές καταναγκαστικής εργασίας.

Στο πλαίσιο αυτό, οι χώρες που έχουν υιοθετήσει ή δεσμευθεί να εφαρμόσουν σχετικές απαγορεύσεις επιβαρύνονται με δασμό 10%, ενώ όσες δεν έχουν προχωρήσει σε αντίστοιχες κινήσεις αντιμετωπίζουν συντελεστή 12,5%. Συνολικά, οι νέες ρυθμίσεις καλύπτουν περίπου το 99,4% των αμερικανικών εισαγωγών.

Οι αγορές βλέπουν πιο μόνιμες επιπτώσεις

Ο Άλαν Σιόου, συνδιευθυντής του τμήματος εταιρικού χρέους αναδυόμενων αγορών της Ninety One Asset Management, εκτιμά ότι ο Λευκός Οίκος προσαρμόζεται στις νομικές εξελίξεις, ενώ ενθαρρύνεται και από το γεγονός ότι μέχρι στιγμής οι διεθνείς αντιδράσεις ήταν περιορισμένες και δεν έχει καταγραφεί σημαντική επιτάχυνση του πληθωρισμού.

Κατά την άποψή του, οι νέοι δασμοί αποτελούν ουσιαστικά εξέλιξη της αρχικής εμπορικής στρατηγικής της κυβέρνησης Τραμπ, με τις υπόλοιπες χώρες να αναμένεται να κινηθούν αρχικά με μετριοπαθή τρόπο, πριν αποφασίσουν αν θα κλιμακώσουν τα αντίμετρα.

Φόβοι για διαρκή επιβάρυνση της ανάπτυξης

Ο καθηγητής Λογιστικής και Ελέγχου στο IESE Business School της Βαρκελώνης, Μάρτιν Τζέικομπ, θεωρεί ότι η επαναφορά των δασμών αποκαλύπτει την πρόθεση της αμερικανικής κυβέρνησης να μετατρέψει τους εισαγωγικούς φόρους σε μόνιμο χαρακτηριστικό της οικονομικής πολιτικής των Ηνωμένων Πολιτειών.

Όπως εξηγεί, η λήξη των προηγούμενων προσωρινών μέτρων αύξησε την πίεση προς τον Λευκό Οίκο ώστε να δημιουργήσει ένα πιο σταθερό και διαρκές πλαίσιο δασμών, γεγονός που σημαίνει ότι οι πρόσφατες αποφάσεις υπερβαίνουν τον χαρακτήρα μιας ακόμη διαπραγματευτικής κίνησης.

Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και ο επικεφαλής στρατηγικής αγορών της Ebury, Μάθιου Ράιαν, ο οποίος προειδοποιεί ότι οι νέοι δασμοί ενδέχεται να εξελιχθούν σε έναν μόνιμο παράγοντα πίεσης για την παγκόσμια οικονομία.

Όπως αναφέρει, η επιλογή της κυβέρνησης να αξιοποιήσει το άρθρο 301 αφαιρεί τα νομικά εμπόδια που οδήγησαν το Ανώτατο Δικαστήριο στην ακύρωση του προηγούμενου καθεστώτος, με αποτέλεσμα οι επενδυτές να καλούνται πλέον να αντιμετωπίσουν τους δασμούς όχι ως προσωρινό διαπραγματευτικό εργαλείο αλλά ως διαρθρωτικό κίνδυνο για την παγκόσμια ανάπτυξη.

Στο επίκεντρο και η Fed

Η προσοχή των αγορών στρέφεται πλέον στις αποφάσεις της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ (Fed), η οποία αναμένεται να συνεδριάσει την επόμενη εβδομάδα.

Η πρόσφατη άνοδος των τιμών του πετρελαίου έχει ενισχύσει τα σενάρια ότι η κεντρική τράπεζα ενδέχεται να προχωρήσει σε αύξηση των επιτοκίων αργότερα μέσα στο έτος, ανατρέποντας τις προηγούμενες εκτιμήσεις που προέβλεπαν διατήρησή τους στα σημερινά επίπεδα έως τα τέλη του 2026 και πιθανές μειώσεις από το 2027.

Σύμφωνα με τους αναλυτές, η Fed αναμένεται να διατηρήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο νέας αύξησης των επιτοκίων, εφόσον οι πληθωριστικές πιέσεις συνεχίσουν να ενισχύονται.

 

Διαβάστε επίσης 

Συνταγματική Αναθεώρηση: Στην Ολομέλεια η πρώτη κρίσιμη ψηφοφορία για 33 άρθρα – Τι προβλέπουν οι προτεινόμενες αλλαγές

Nvidia: Σε συζητήσεις για εγγύηση-μαμούθ 250 δισ. δολαρίων για το data center της OpenAI

CXMT: Εκρηκτικό ντεμπούτο με άλμα 535% – Οι αναλυτές βλέπουν άνοδο έως και 1.239%