Οι Έξυπνες Γέφυρες ανοίγουν τον φάκελο της συντήρησης των υποδομών – Οι προτάσεις του ΤΕΕ

Η συζήτηση για τις δημόσιες υποδομές στην Ελλάδα περιστρέφεται συνήθως γύρω από νέα έργα, παραχωρήσεις αυτοκινητοδρόμων, νέες σιδηροδρομικές γραμμές και μεγάλα κατασκευαστικά σχέδια. Στην εκδήλωση παρουσίασης του έργου «Έξυπνες Γέφυρες», που πραγματοποίησε το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας  το επίκεντρο μετατοπίστηκε σε ένα λιγότερο προβεβλημένο αλλά κρίσιμο ζήτημα, τη συντήρηση των υποδομών που ήδη υπάρχουν.

Η αφορμή ήταν η παρουσίαση του έργου του ΤΕΕ που εγκαθιστά προηγμένα συστήματα παρακολούθησης σε 271 οδικές και σιδηροδρομικές γέφυρες στις 13 Περιφέρειες της χώρας, αξιοποιώντας τεχνολογίες Internet of Things, αισθητήρες και συστήματα παρακολούθησης της δομικής συμπεριφοράς σε πραγματικό χρόνο (Real Time Health Monitoring). Στην ουσία δημιουργείται ένα «ψηφιακό δίδυμο» (Digital Twin) για κάθε γέφυρα, το οποίο θα επιτρέπει στους μηχανικούς να γνωρίζουν ανά πάσα στιγμή την κατάσταση της κατασκευής και να εντοπίζουν εγκαίρως πιθανούς κινδύνους.

Υπενθυμίζεται πως το συνολικό έργο  αφορά 661 γέφυρες και υλοποιείται σε δύο φάσεις, συνολικού προϋπολογισμού 246,28 εκατ. ευρώ, με αναδόχους τις Osmos Hellas–Vodafone, ΟΤΕ–Cosmote, ΤΕΡΝΑ και Nuro.

Ωστόσο, πίσω από την τεχνολογική καινοτομία, αναδείχθηκε ένα ευρύτερο ερώτημα. Διαθέτει η χώρα μηχανισμό και πόρους για να συντηρήσει τις υποδομές της τις επόμενες δεκαετίες;

Ο υφυπουργός Υποδομών και Μεταφορών Νίκος Ταχιάος περιέγραψε το πρόβλημα. Όπως σημείωσε, μεγάλο μέρος των ελληνικών υποδομών κατασκευάστηκε πριν από 50 και 60 χρόνια και πλέον εισέρχεται σε μια περίοδο όπου οι έλεγχοι και οι παρεμβάσεις συντήρησης γίνονται επιτακτικοί.

«Οι υποδομές έχουν γεράσει σημαντικά», ανέφερε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι γέφυρες και σήραγγες αποτελούν σήμερα ίσως τις πιο κρίσιμες κατηγορίες έργων που πρέπει να παρακολουθούνται συστηματικά.

Ο ίδιος αναφέρθηκε και σε περιπτώσεις όπου ακόμη και προγραμματισμένες αντικαταστάσεις ή παρεμβάσεις καθυστερούν λόγω τοπικών αντιδράσεων ή διοικητικών εμπλοκών, δημιουργώντας τελικά επιπλέον κόστος για το Δημόσιο και τους παραχωρησιούχους.

Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η τεχνολογία των «Έξυπνων Γεφυρών» δίνει πλέον τη δυνατότητα στο κράτος να γνωρίζει με ακρίβεια ποια έργα χρειάζονται άμεσες παρεμβάσεις, ποια μπορούν να περιμένουν και ποιος φορέας έχει την ευθύνη για κάθε υποδομή.

Οι έξυπνες γέφυρες μετά το Ταμείο Ανάκαμψης

Αν κάτι ξεχώρισε από την παρέμβαση του προέδρου του ΤΕΕ Γιώργου Στασινού, σχετικά με το έργο, ήταν ότι το πραγματικό διακύβευμα είναι  η λειτουργία του καινοτόμου αυτού συστήματος πρόληψης, δηλαδή των έξυπνων γεφυρών,  μετά το τέλος της χρηματοδότησης του Ταμείου Ανάκαμψης.

Το έργο στήθηκε μέσα σε περίπου ενάμιση χρόνο και διαθέτει εξασφαλισμένη χρηματοδότηση για τα τρία πρώτα χρόνια λειτουργίας του. Το ερώτημα που τέθηκε είναι τι θα συμβεί στη συνέχεια.

Οι αισθητήρες χρειάζονται συντήρηση. Τα λογισμικά απαιτούν αναβαθμίσεις. Τα δεδομένα πρέπει να αξιολογούνται από εξειδικευμένους μηχανικούς. Τα ψηφιακά συστήματα χρειάζονται συνεχή υποστήριξη.

«Το έργο δεν πρέπει να αφεθεί στην τύχη του», τόνισε ο πρόεδρος του ΤΕΕ, Γιώργος Στασινός επισημαίνοντας ότι η βιωσιμότητα της επένδυσης πρέπει να εξασφαλιστεί από σήμερα.

Οι 4 + 3 προτάσεις του ΤΕΕ

Πέρα από την παρουσίαση του έργου «Έξυπνες Γέφυρες», η διοίκηση του ΤΕΕ έθεσε στο τραπέζι μια ευρύτερη συζήτηση για το μέλλον των ελληνικών υποδομών και κυρίως για το πώς θα χρηματοδοτηθεί η συντήρησή τους τα επόμενα χρόνια.

Ο πρόεδρος του ΤΕΕ υποστήριξε ότι η χώρα πρέπει να μετατοπίσει το κέντρο βάρους από τη χρηματοδότηση αποκλειστικά νέων έργων προς τη συντήρηση και την ανθεκτικότητα των υφιστάμενων υποδομών, προειδοποιώντας ότι το κόστος της αδράνειας θα είναι πολλαπλάσιο στο μέλλον.

Στο πλαίσιο αυτό, πρότεινε την ανακατεύθυνση πόρων προς τη συντήρηση έργων, αξιοποιώντας το μοντέλο των παραχωρήσεων, ακόμη και μέσω επεκτάσεων υφιστάμενων συμβάσεων ή των Συμπράξεων Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα.

Παράλληλα, κάλεσε την ελληνική κυβέρνηση να δώσει μια «σκληρή ευρωπαϊκή διαπραγμάτευση», προκειμένου τα κοινοτικά κονδύλια να μην κατευθύνονται αποκλειστικά σε νέα έργα αλλά και στη συντήρηση κρίσιμων υποδομών.

Στη συνέχεια, ο Γιώργος Στασινός παρουσίασε τέσσερις προτάσεις που, σύμφωνα με το Επιμελητήριο, μπορούν να αποτελέσουν τη βάση μιας νέας εθνικής πολιτικής για την ανθεκτικότητα των υποδομών.

1.Υποχρεωτική ένταξη όλων των υποδομών στο Εθνικό Μητρώο Υποδομών

Η πρώτη πρόταση αφορά την πλήρη καταγραφή των δημόσιων υποδομών της χώρας στο Εθνικό Μητρώο Υποδομών που έχει αναπτύξει το ΤΕΕ.

Στόχος είναι το κράτος να διαθέτει για πρώτη φορά μια ολοκληρωμένη εικόνα για το ποια έργα υπάρχουν, σε ποια κατάσταση βρίσκονται και ποιες είναι οι ανάγκες συντήρησης ή αναβάθμισής τους.

Σύμφωνα με το ΤΕΕ, δεν μπορεί να υπάρξει αποτελεσματική πολιτική συντήρησης χωρίς σαφή γνώση του υφιστάμενου αποθέματος υποδομών.

2.Επέκταση του προσεισμικού ελέγχου σε όλα τα δημόσια κτίρια και τις κρίσιμες υποδομές

Η δεύτερη πρόταση αφορά την άμεση διεύρυνση των προσεισμικών ελέγχων.

Το ΤΕΕ θεωρεί ότι οι έλεγχοι πρέπει να καλύψουν το σύνολο των δημόσιων κτιρίων αλλά και κρίσιμες υποδομές, ώστε να υπάρχει σαφής εικόνα της στατικής τους κατάστασης και να μπορούν να προγραμματίζονται έγκαιρα οι απαραίτητες παρεμβάσεις.

Η πρόταση συνδέεται άμεσα με την ανάγκη ενίσχυσης της ανθεκτικότητας της χώρας απέναντι σε φυσικές καταστροφές και ακραία φαινόμενα.

3.Σύνδεση της στατικής επάρκειας με τα προγράμματα ανακαίνισης

Η τρίτη παρέμβαση αφορά τα ιδιωτικά κτίρια.

Ο πρόεδρος του ΤΕΕ πρότεινε η μελέτη στατικής επάρκειας να συνδεθεί με τα προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης, ανακαίνισης και στέγασης που χρηματοδοτούνται από το κράτος.

Όπως εξήγησε, δεν αρκεί ένα κτίριο να είναι ενεργειακά αποδοτικό, εάν δεν έχει προηγουμένως διασφαλιστεί η στατική του επάρκεια. Για τον λόγο αυτό ζήτησε να συνοδευτεί η σχετική υποχρέωση από γενναία οικονομικά κίνητρα και επιδοτήσεις προς τους ιδιοκτήτες.

4.Αξιοποίηση των «Έξυπνων Γεφυρών» ως εργαλείου λήψης αποφάσεων

Η τέταρτη πρόταση αφορά την αξιοποίηση του ίδιου του έργου.

Το ΤΕΕ υποστηρίζει ότι τα δεδομένα που θα συλλέγονται από τις γέφυρες δεν πρέπει να περιοριστούν σε τεχνικές αναφορές, αλλά να ενσωματωθούν στον σχεδιασμό της δημόσιας πολιτικής.

Για να συμβεί αυτό, απαιτείται, όπως επισημάνθηκε, ένα σαφές επιχειρησιακό μοντέλο με καθορισμένους ρόλους για το Υπουργείο Υποδομών, την Πολιτική Προστασία, την Τοπική Αυτοδιοίκηση και όλους τους αρμόδιους φορείς, ώστε η πληροφορία να μετατρέπεται άμεσα σε απόφαση και δράση.

Στόχος: «Ψηφιακά δίδυμα παντού»

Ίσως η πιο χαρακτηριστική φράση του Γιώργου Στασινού ήταν ότι στόχος του ΤΕΕ είναι «ψηφιακά δίδυμα παντού».

Πρόκειται για ένα όραμα που ξεπερνά τις γέφυρες και επεκτείνεται στο σύνολο των κρίσιμων υποδομών της χώρας: σήραγγες, λιμάνια, φράγματα, δημόσια κτίρια και δίκτυα.

Τα ψηφιακά δίδυμα, τόνισε, ότι θα επιτρέψουν «να παρακολουθούμε μέσω του υπολογιστή μας όλες τις κατασκευές και θα ξέρουμε ανά πάσα στιγμή σε τι κατάσταση βρίσκονται, ποιες πρέπει να είναι οι προτεραιότητές μας και πώς μπορούμε να τις συντηρήσουμε σωστά».

Διαβάστε επίσης:

Τέλος στα αυθαίρετα με AI, δορυφόρους και drones – Το νέο «ψηφιακό μάτι» που ετοιμάζει το ΤΕΕ

Στασινός (ΤΕΕ): Τα τρία «κλειδιά» για λύσεις στα ζητήματα της δόμησης