Το σκάνδαλο στις πολεοδομίες, η παραίτηση Μπακογιάννη και η μάχη για τον έλεγχο της δόμησης

Την περίοδο κατά την οποία η κυβέρνηση προωθεί αλλαγές στο σύστημα λειτουργίας των Υπηρεσιών Δόμησης (ΥΔΟΜ), με στόχο τη μεταφορά αρμοδιοτήτων από τους δήμους σε έναν νέο κεντρικό φορέα, η υπόθεση φερόμενου κυκλώματος διαφθοράς σε πολεοδομικές υπηρεσίες της Αττικής προκαλεί έντονες πολιτικές και διοικητικές αντιδράσεις.

Η υπόθεση αφορά καταγγελλόμενη δράση κυκλώματος σε πολεοδομικές υπηρεσίες της βορειοανατολικής Αττικής, με αναφορές σε περιοχές όπως η Κηφισιά, το Μαρούσι και το Γαλάτσι.

Σύμφωνα με τη δικογραφία, τα μέλη του κυκλώματος φέρονται να ζητούσαν χρηματικά ανταλλάγματα για την επιτάχυνση έκδοσης οικοδομικών αδειών, τη διευκόλυνση διαδικασιών τακτοποίησης αυθαιρέτων και τη μείωση πολεοδομικών προστίμων, αξιοποιώντας τη θέση τους ή τις επαγγελματικές τους διασυνδέσεις.

Οι εξελίξεις ήταν καταιγιστικές, καθώς λίγες ημέρες μετά τις συλλήψεις έξι ατόμων από τη Διεύθυνση Εσωτερικών Υποθέσεων της ΕΛ.ΑΣ., ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου έκανε δεκτή την παραίτηση του γενικού γραμματέα Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος Ευθύμιου Μπακογιάννη.

Επισήμως, η παραίτηση αποδόθηκε σε προσωπικούς λόγους και στην επιστροφή του κ. Μπακογιάννη στην ακαδημαϊκή του δραστηριότητα. Παράλληλα, σύμφωνα με δημοσιευμένες πληροφορίες, μεταξύ των συλληφθέντων περιλαμβάνονται ο κουνιάδος του, τεχνικός σύμβουλος της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αττικής, καθώς και η σύζυγός του, η οποία υπηρετούσε ως γενική γραμματέας του Δήμου Γαλατσίου.

Η αντιπαράθεση για το μέλλον των Υπηρεσιών Δόμησης

Όλα αυτά, τη στιγμή που βρίσκεται σε εξέλιξη μια αντιπαράθεση μεταξύ της κυβέρνησης και της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδος (ΚΕΔΕ) σχετικά με το μέλλον των Υπηρεσιών Δόμησης.

Συγκεκριμένα, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας επεξεργάζεται σχέδιο για τη δημιουργία του νέου Εθνικού Οργανισμού Κτηματολογίου και Ελέγχου Δόμησης, στον οποίο προβλέπεται να μεταφερθούν βασικές αρμοδιότητες των ΥΔΟΜ.

Η κυβερνητική επιχειρηματολογία εστιάζει στην αντιμετώπιση προβλημάτων που έχουν καταγραφεί στη λειτουργία ορισμένων πολεοδομικών υπηρεσιών, όπως καθυστερήσεις, ελλείψεις προσωπικού και περιστατικά αδιαφάνειας, με στόχο την εφαρμογή ενιαίων διαδικασιών σε εθνικό επίπεδο.

Υπέρ της μεταφοράς των Υπηρεσιών Δόμησης σε κεντρικό φορέα έχει τοποθετηθεί και ο πρόεδρος του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος (ΤΕΕ), Γιώργος Στασινός. Όπως έχει αναφέρει σε δημόσιες παρεμβάσεις του, η λειτουργία των πολεοδομιών παρουσιάζει διαφοροποιήσεις από περιοχή σε περιοχή, γεγονός που, κατά την άποψή του, δημιουργεί ανασφάλεια δικαίου για πολίτες και επενδυτές.

Σε πρόσφατες τοποθετήσεις του έχει υποστηρίξει ότι σε αρκετές περιπτώσεις τοπικές αντιδράσεις, προσφυγές και αποφάσεις δημοτικών αρχών επηρεάζουν την εξέλιξη επενδύσεων και οικοδομικών έργων. Στο πλαίσιο αυτό έχει επισημάνει ότι η διαδικασία αξιοποίησης ενός ακινήτου στην Ελλάδα επηρεάζεται συχνά όχι μόνο από το θεσμικό πλαίσιο αλλά και από τοπικούς παράγοντες.

Σύμφωνα με τη θέση του ΤΕΕ, η συγκέντρωση των αρμοδιοτήτων σε έναν ενιαίο κρατικό μηχανισμό θα μπορούσε να συμβάλει στην εφαρμογή κοινών κανόνων, στη βελτίωση της διαφάνειας και στην επιτάχυνση των διαδικασιών αδειοδότησης.

Η αντίδραση της αυτοδιοίκησης

Από την πλευρά της, η ΚΕΔΕ έχει εκφράσει την αντίθεσή της στο σχέδιο μεταφοράς των ΥΔΟΜ, υποστηρίζοντας ότι η απομάκρυνση των αρμοδιοτήτων από τους δήμους δεν αποτελεί λύση για την αντιμετώπιση των προβλημάτων.

Μάλιστα, λίγες ημέρες πριν από τις αποκαλύψεις για την υπόθεση της Αττικής, η ΚΕΔΕ είχε ανακοινώσει την πρόθεσή της να προσφύγει στο Συμβούλιο της Επικρατείας κατά της σχεδιαζόμενης μεταρρύθμισης.

Ο αντιπρόεδρος της ΚΕΔΕ και δήμαρχος Βάρης – Βούλας – Βουλιαγμένης, Γρηγόρης Κωνσταντέλλος, έχει υποστηρίξει ότι τα φαινόμενα διαφθοράς δεν αποτελούν αποκλειστικό χαρακτηριστικό των πολεοδομιών και ότι δεν θα πρέπει να χρησιμοποιούνται για τη γενίκευση συμπερασμάτων σχετικά με το σύνολο της τοπικής αυτοδιοίκησης.

Σχολιάζοντας την υπόθεση στο mononews.gr, ανέφερε ότι η διαφθορά αποτελεί ένα φαινόμενο που εμφανίζεται διαχρονικά σε διαφορετικούς τομείς του δημόσιου βίου και ότι δεν θα πρέπει να δημιουργείται η εντύπωση πως αφορά αποκλειστικά τις πολεοδομικές υπηρεσίες και τους δήμους.

Κωνσταντέλλος: «Δεν είναι οι δήμοι το πρόβλημα»

Μιλώντας στο mononews.gr, ο κ. Κωνσταντέλλος υποστήριξε ότι η συγκεκριμένη υπόθεση δεν τεκμηριώνει, κατά την άποψή του, την ανάγκη αφαίρεσης των αρμοδιοτήτων των ΥΔΟΜ από τους δήμους, αντιθέτως όπως αναφέρει ο ίδιος οι εξελίξεις ενισχύουν τα επιχειρήματά των δημοτικών αρχών κατά της μεταφοράς των ΥΔΟΜ.

Όπως σημείωσε, οι Υπηρεσίες Δόμησης εφαρμόζουν το θεσμικό πλαίσιο που καθορίζεται από την κεντρική διοίκηση, ενώ οι δήμαρχοι δεν διαθέτουν άμεση αρμοδιότητα στην έκδοση οικοδομικών αδειών.

«Ο δήμαρχος δεν βγάζει εγκυκλίους, δεν νομοθετεί και δεν εκδίδει πολεοδομικές αποφάσεις. Αυτά τα κάνει το υπουργείο. Οι υπηρεσίες εφαρμόζουν τη νομοθεσία που ψηφίζει η Βουλή και εκδίδει το ΥΠΕΝ», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η πλειονότητα των πολεοδομικών διαδικασιών πραγματοποιείται πλέον μέσω των ψηφιακών συστημάτων e-Άδειες και e-Πολεοδομία, όπου οι ιδιώτες μηχανικοί υποβάλλουν ηλεκτρονικά τους φακέλους τους.

Ο κ. Κωνσταντέλλος έθεσε επίσης το ζήτημα της συμμετοχής μηχανικών στην υπόθεση, σημειώνοντας ότι αρκετοί από τους εμπλεκόμενους υπάγονται θεσμικά στο Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος. Υποστήριξε ότι η συζήτηση για τις ευθύνες δεν θα πρέπει να περιορίζεται στην τοπική αυτοδιοίκηση, αλλά να αφορά και τους επαγγελματικούς φορείς που εκπροσωπούν τους μηχανικούς.

Στο πλαίσιο αυτό, ανέφερε ότι κατά την άποψή του ο πρόεδρος του ΤΕΕ, Γιώργος Στασινός, θα έπρεπε επίσης να τοποθετηθεί για τη συμπεριφορά των εμπλεκόμενων μηχανικών, υπογραμμίζοντας ότι η συζήτηση για τα φαινόμενα διαφθοράς οφείλει να εξετάζει τον ρόλο όλων των πλευρών που συμμετέχουν στις πολεοδομικές διαδικασίες.

Παράλληλα, υποστήριξε ότι η συμμετοχή των δημοτικών υπηρεσιών σε αρκετές περιπτώσεις είναι περιορισμένη, καθώς σημαντικό μέρος της διαδικασίας διεκπεραιώνεται ψηφιακά από ιδιώτες μηχανικούς, ενώ οι έλεγχοι πραγματοποιούνται δειγματοληπτικά. «Έχουμε ουσιαστικά ιδιωτικοποιήσει την πολεοδόμηση στη χώρα», ανέφερε χαρακτηριστικά, τονίζοντας πως η συντριπτική πλειονότητα των πολεοδομικών διαδικασιών πραγματοποιείται πλέον μέσω των ψηφιακών συστημάτων e-Άδειες και e-Πολεοδομία, όπου οι ιδιώτες μηχανικοί καταχωρούν ηλεκτρονικά τους φακέλους τους.

Οι κινήσεις των δήμων μετά τις αποκαλύψεις

Μετά τις εξελίξεις, οι δήμοι που συνδέονται με την υπόθεση προχώρησαν σε ανακοινώσεις σχετικά με τις ενέργειές τους.

Ο Δήμος Γαλατσίου ανακοίνωσε την απομάκρυνση της γενικής γραμματέως του.

Ο Δήμος Κηφισιάς γνωστοποίησε ότι ήδη από τον Ιανουάριο του 2025 είχε απομακρύνει τον τότε διευθυντή της Υπηρεσίας Δόμησης, ο οποίος περιλαμβάνεται μεταξύ των συλληφθέντων, επικαλούμενος ζητήματα που σχετίζονταν με τη λειτουργία της υπηρεσίας.

Σύμφωνα με τον δήμο, ο συγκεκριμένος υπάλληλος συμμετείχε επίσης στο Αρχιτεκτονικό Συμβούλιο Βορείου Τομέα και στο ΣΥΠΟΘΑ. Η δημοτική αρχή αναφέρει ότι τον έπαυσε από τις σχετικές θέσεις και τον μετέφερε σε άλλη υπηρεσία, πριν αποσπαστεί στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση Αττικής.

Κατά πληροφορίες του mononews.gr, είχε προηγηθεί πειθαρχική διαδικασία, η οποία οδήγησε στην απομάκρυνσή του από τη διεύθυνση της ΥΔΟΜ και στη μετακίνησή του σε άλλη υπηρεσία, χωρίς να έχουν τότε προκύψει συγκεκριμένες αποδείξεις για παράνομες ενέργειες.

Ερωτήματα πάντως διατυπώνονται σχετικά με τη μετέπειτα τοποθέτησή του ως τεχνικού συμβούλου στη Γραμματεία της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αττικής, μετά την αποχώρησή του από την Υπηρεσία Δόμησης Κηφισιάς.

Αντίστοιχα, ο Δήμος Αμαρουσίου ανακοίνωσε ότι, μόλις λάβει τη δικογραφία, θα ακολουθήσει τις προβλεπόμενες πειθαρχικές διαδικασίες, εφόσον αυτό κριθεί αναγκαίο.

Διαβάστε επίσης:

Ευθύμιος Μπακογιάννης: Παραιτήθηκε ο Γενικός Γραμματέας του υπ. Περιβάλλοντος – Συνελήφθη ο κουνιάδος του για το κύκλωμα στις πολεοδομίες

ΕΛ.ΑΣ.: Συλλήψεις από τους «Αδιάφθορους» σε πολεοδομίες της Αττικής για κύκλωμα «εξυπηρετήσεων» – Βρέθηκαν 330.000 ευρώ