Μάχη για το χωροταξικό για τις ΑΠΕ: Αυστηροί περιορισμοί για 37GW έργων– Για ποια νησιά τελειώνουν οι ΑΠΕ- Τι λέει η αγορά

Σημαντικούς νέους περιορισμούς στην ανάπτυξη έργων Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας φέρνει το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ, το οποίο τέθηκε χθες σε δημόσια διαβούλευση από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Για πρώτη φορά θεσπίζονται ενιαίοι κανόνες χωροθέτησης σε όλη τη χώρα, με οριζόντιες απαγορεύσεις, αυστηρές ζώνες αποκλεισμού για αιολικά και φωτοβολταϊκά, αλλά και συγκεκριμένα όρια ανάπτυξης ανά περιοχή.

Στόχος είναι ο περιορισμός της άναρχης ανάπτυξης έργων ΑΠΕ, ουσιαστικά από το 2030 και μετά. Όπως τονίζει το Υπουργείο η χώρα έχει ήδη τριπλασιάσει την εγκατεστημένη ισχύ ΑΠΕ μέσα σε επτά χρόνια, φτάνοντας σήμερα τα 18 GW, ενώ πλέον πάνω από το 50% της ηλεκτροπαραγωγής προέρχεται από καθαρές μορφές ενέργειας. Οι περιορισμοί που τέθηκαν δεν αφορούν τα  15 GW έργων ΑΠΕ που διαθέτουν όρους σύνδεσης, και τα συνολικά 62 GW που έχουν ήδη ΑΕΠΟ ή όρους σύνδεσης. Τα έργα αυτά προχωρούν κανονικά. Οι περιορισμοί ισχύουν για τα 37 GW που έχουν μόνο βεβαίωση παραγωγού από τα οποία 16GW  αφορούν αιολικά και 21 GW φωτοβολταικών και εκτιμάται, σύμφωνα με πηγές από το ΥΠΕΝ, ότι με τους περιορισμούς δεν θα προχωρήσει το 50% των έργων.

Οι περιορισμοί που τίθενται αποκλείουν την ανάπτυξη αιολικών έργων ΑΠΕ σε έκταση πάνω από το 1,5% της έκτασης μιας περιφερειακής ενότητας, αν η δύναμη του ανέμου είναι μεσοσταθμικά μέχρι 4 μέτρα/δευτερόλεπτο, ή αν τα έργα γίνονται σε υψόμετρο άνω των 1200 μ. Η κεντρική αντίληψη του υπουργείου είναι ότι είναι υπέραρκετα τα έργα ΑΠΕ που έχουν γίνει και προγραμματίζονται και έπρεπε να μπει με οριζόντιους περιορισμούς ένας κόφτης, για την ανάπτυξη μετά το 2030.

Οι αντιδράσεις της αγοράς

Η αγορά των ΑΠΕ αντιδρά με σκεπτικισμό στο νέο πλαίσιο και είναι έτοιμη να εκφράσει τις απόψεις της στη διαβούλευση. Πηγές της αγοράς, τοποθετούνται κατά των οριζόντιων απαγορεύσεων, και τονίζουν “ότι όταν μιλάμε για σχεδιασμό, θα έπρεπε να μελετήσει στενά τα έργα και όχι να βάζει τεσκούρι με γενικότητες”.  Σημειώνουν, ότι κάποια στοιχεία των σχεδίου οδηγούν σε λάθη, όπως για παράδειγμα ο αποκλεισμός περιοχών αν μεσοσταθμικά η δύναμη του ανέμου είναι κατά από 4μ/δευτερόλεπτο. Ειδικότερα, αναφέρεται “Είναι λάθος να υπολογίζουμε μεσοσταθμικά τον άνεμο μιας ολόκληρης περιφέρειας γιατί έτσι  εξαιρούνται περιοχές με καλά ανεμολογικά στοιχεία, που πληρούν όλες τις άλλες αυστηρές προδιαγραφές. Για παράδειγμα ένας  λόφος 800 μ με δύναμη ανέμου 7μ/δευτερόλεπτο και πάνω θα εξαιρείται, αν η υπόλοιπη περιοχή είναι πεδιάδα και τα ανεμολογικά στοιχεία είναι μειωμένα και ο μέσος όρος βγαίνει ως 4 μ/δευτερόλεπτο”, τονίζεται.

Οι εταιρείες του κλάδου, συμφωνούν με την ανάγκη να σταματήσει η άναρχη ανάπτυξη έργων ΑΠΕ, σημειώνουν όμως ότι δεν πρέπει να δημιουργούνται εμπόδια στην ενεργειακή επάρκεια και ασφάλεια της χώρας.

Εκπρόσωπος μιας από τις μεγαλύτερες εταιρείες ανάπτυξης ΑΠΕ στη χώρα, σημειώνει: “Παρακολουθούμε στενά τη διαβούλευση για το σχέδιο του νέου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις ΑΠΕ, τονίζοντας την ανάγκη για σαφείς κανόνες και σύγχρονο χωροταξικό σχεδιασμό, που θα διασφαλίζει ισορροπία ανάμεσα στην περιβαλλοντική προστασία, τον σεβασμό στις τοπικές κοινωνίες και την ανάπτυξη κρίσιμων ενεργειακών υποδομών. Το νέο πλαίσιο πρέπει να αποτρέπει την άναρχη χωροθέτηση, χωρίς όμως να δημιουργεί εμπόδια στην ενεργειακή επάρκεια και ασφάλεια της χώρας. Ασφαλώς, ο κλάδος θα συμμετάσχει θεσμικά στη διαβούλευση, επιδιώκοντας ένα πλαίσιο αυστηρό, αλλά και λειτουργικό στην πράξη”.

Από την πλευρά του πηγές του ΥΠΕΝ – αναφέρουν ότι το Χωροταξικό επιχειρεί να συνδυάσει την ενεργειακή μετάβαση με την προστασία του περιβάλλοντος, του τοπίου και των τοπικών κοινωνιών. Παράλληλα, επιδιώκει να περιορίσει τις συγκρούσεις χρήσεων γης και τις αντιδράσεις που έχουν ενταθεί τα τελευταία χρόνια σε πολλές περιοχές της χώρας. Και κυρίως να ικανοποιήσει τις τοπικές κοινωνίες, καθώς μέχρι σήμερα δεκάδες ερωτήσεις έχουν κατατεθεί στη Βουλή για την άναρχη ανάπτυξη των ΑΠΕ, κυρίως των αιολικών.

Πού απαγορεύονται τα φωτοβολταϊκά

Το νέο χωροταξικό εισάγει για πρώτη φορά οριζόντιες απαγορεύσεις για την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών σταθμών σε ευαίσθητες περιοχές υψηλής περιβαλλοντικής ή πολιτιστικής αξίας. Συγκεκριμένα, δεν θα επιτρέπεται η ανάπτυξη φωτοβολταϊκών:

• σε όλες τις περιοχές Natura 2000,
• σε δάση και δασικές εκτάσεις,
• σε υγροτόπους Ραμσάρ και μικρούς νησιωτικούς υγροτόπους,
• σε εθνικούς δρυμούς και αισθητικά δάση,
• σε Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους,
• σε αρχαιολογικές ζώνες και μνημεία παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς,
• σε περιοχές με προστατευόμενες αναβαθμίδες,
• σε περιοχές άνευ δρόμων,
• καθώς και σε ακτές κολύμβησης.

Παράλληλα, τίθεται για πρώτη φορά ανώτατο όριο κάλυψης γης από νέα φωτοβολταϊκά έργα. Το μέγιστο ποσοστό εγκατάστασης ανά Περιφερειακή Ενότητα δεν θα μπορεί να ξεπερνά το 1,5% της συνολικής έκτασης της περιοχής.

Σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, ο περιορισμός αυτός στόχο έχει να αποτρέψει την υπερσυγκέντρωση φωτοβολταϊκών σε συγκεκριμένες περιοχές, να προστατεύσει την αγροτική γη και να μειώσει την οπτική και περιβαλλοντική επιβάρυνση.

Αυστηρότερο πλαίσιο για τα αιολικά- Σε 15 νησιά μόνο θα επιτρέπονται

Ακόμη πιο αυστηροί εμφανίζονται οι περιορισμοί για τα αιολικά πάρκα. Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ απαγορεύει πλέον την εγκατάσταση ανεμογεννητριών:

• στην Αττική και στη Μητροπολιτική Περιοχή Θεσσαλονίκης,
• σε περιοχές με υψόμετρο άνω των 1.200 μέτρων,
• σε Ζώνες Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ) του δικτύου Natura 2000,
• σε υγροτόπους Ραμσάρ,
• σε Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους,
• σε πυρήνες εθνικών δρυμών,
• σε περιοχές απόλυτης προστασίας της φύσης,
• σε μικρά νησιά κάτω των 300 τετραγωνικών χιλιομέτρων. Με τον περιορισμό αυτό εξαιρούνται τα περισσότερα ελληνικά νησιά και θα επιτρέπεται η ανάπτυξη ΑΠΕ μόνο στην Άνδρο και τη Νάξο στις Κυκλάδες. Με βάση το νέο χωροταξικό πλαίσιο για τις ΑΠΕ, ο περιορισμός για την εγκατάσταση αιολικών πάρκων αφορά κυρίως τα μικρά νησιά κάτω των 300 τετραγωνικών χιλιομέτρων. Αυτό σημαίνει ότι εκτός περιορισμών μένουν τα μεγαλύτερα ελληνικά νησιά, όπως η Κρήτη, η Εύβοια, η Λέσβος και η Ρόδος, τα οποία διαθέτουν πολύ μεγάλες εκτάσεις και σημαντικό αιολικό δυναμικό. Στην ίδια κατηγορία ανήκουν επίσης η Χίος, η Κεφαλονιά, η Κέρκυρα, η Λήμνος και η Σάμος, ενώ πάνω από το όριο των 300.000 στρεμμάτων βρίσκονται ακόμη η Νάξος, η Ζάκυνθος, η Θάσος, η Άνδρος, η Λευκάδα και η Κάρπαθος. Τα νησιά αυτά θεωρούνται κρίσιμα για τη μελλοντική ανάπτυξη των αιολικών επενδύσεων, καθώς συνδυάζουν μεγάλες εκτάσεις, υψηλό αιολικό δυναμικό και δυνατότητες σύνδεσης με το ηλεκτρικό σύστημα μέσω των διασυνδέσεων που αναπτύσσονται τα τελευταία χρόνια.
• σε περιοχές υψηλής τουριστικής ανάπτυξης,
• σε περιοχές τουρισμού και αναψυχής εκτός σχεδίου,
• σε λατομικές και εξορυκτικές ζώνες,
• σε περιοχές άνευ δρόμων,
• αλλά και σε ακτές κολύμβησης.

Ειδικά για τις Ζώνες Ειδικής Προστασίας, προβλέπεται ότι αιολικά θα μπορούν να εγκαθίστανται μόνο κατ’ εξαίρεση και μόνο εφόσον συντρέχουν δύο προϋποθέσεις: να προβλέπεται ρητά από την Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη της περιοχής και να υπάρχει υψηλό αιολικό δυναμικό άνω των 7,5 m/s.

Επιπλέον, η ανάπτυξη αιολικών θα επιτρέπεται μόνο σε «Περιοχές Καταλληλότητας», δηλαδή σε Δημοτικές Ενότητες με επαρκές αιολικό δυναμικό, σύμφωνα με τον χάρτη της ΡΑΑΕΥ.

Τι θα ισχύσει για τα ήδη αδειοδοτημένα έργα

Σημαντικό είναι ότι οι νέοι περιορισμοί δεν θα επηρεάσουν έργα που λειτουργούν ήδη ή βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο αδειοδότησης. Το νέο καθεστώς θα αφορά κυρίως τις νέες επενδύσεις που δεν έχουν ακόμη λάβει περιβαλλοντική αδειοδότηση ή έγκριση πληρότητας φακέλου.

Με αυτόν τον τρόπο, το ΥΠΕΝ επιχειρεί να διατηρήσει την ασφάλεια δικαίου για τις υφιστάμενες επενδύσεις, ενώ παράλληλα αλλάζει ριζικά το τοπίο για τις μελλοντικές εγκαταστάσεις ΑΠΕ στην Ελλάδα.