Η επαγγελματική κατάρτιση αποτελεί έναν από τους πιο κρίσιμους πυλώνες για τη λειτουργία μιας σύγχρονης οικονομίας. Σε μια εποχή που οι δεξιότητες αλλάζουν διαρκώς, η αγορά εργασίας μετασχηματίζεται και η τεχνολογία δημιουργεί νέες ανάγκες, η ποιότητα της εκπαίδευσης ενηλίκων αποκτά καθοριστική σημασία. Και όμως, για πολλά χρόνια στην Ελλάδα η αγορά της κατάρτισης λειτουργούσε με όρους που απείχαν πολύ από αυτό που θα περίμενε κανείς από έναν τόσο κρίσιμο τομέα.

Δεν είναι υπερβολή να πει κανείς ότι σε ορισμένες περιπτώσεις η επαγγελματική κατάρτιση αντιμετωπίστηκε περίπου ως μια «παράλληλη δραστηριότητα». Μικρές δομές ξεφύτρωσαν σαν μανιτάρια, συχνά χωρίς ουσιαστικές προδιαγραφές, χωρίς επαρκείς υποδομές και χωρίς το επιστημονικό προσωπικό που απαιτείται για να παρέχεται σοβαρή εκπαίδευση.

1

Δεν ήταν λίγες οι περιπτώσεις όπου κάποιος επιχειρηματίας μπορούσε να λειτουργεί μια μικρή επαγγελματική δραστηριότητα – ένα κομμωτήριο, ένα μικρό γραφείο υπηρεσιών – και δίπλα να «στήνει» ένα Κέντρο Δια Βίου Μάθησης για να παρέχει εκπαίδευση στο ίδιο αντικείμενο.

Χωρίς αίθουσες διδασκαλίας με σύγχρονο εξοπλισμό, χωρίς οργανωμένες δομές πληροφορικής, χωρίς επαρκή στελέχωση. Με άλλα λόγια, χωρίς τίποτα που να θυμίζει πραγματικό εκπαιδευτικό οργανισμό. Αυτή η εικόνα δεν θα μπορούσε να συνεχιστεί επ’ αόριστον.

Η παρέμβαση της πολιτείας το 2020, με το νέο θεσμικό πλαίσιο για την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση, επιχείρησε ακριβώς να βάλει ένα τέλος σε αυτή την κατάσταση. Με τον νόμο που θεσπίστηκε τότε καθορίστηκαν σαφείς προδιαγραφές για τη λειτουργία των Κέντρων Δια Βίου Μάθησης: κτιριολογικές απαιτήσεις, υποδομές πληροφορικής, ολοκληρωμένα πληροφοριακά συστήματα, συγκεκριμένος αριθμός εκπαιδευτών και στελεχών, οργανωμένη διοικητική λειτουργία.

Παράλληλα, καταργήθηκε στην πράξη η κατηγορία των μικρών δομών – τα λεγόμενα Κέντρα Δια Βίου Μάθησης επιπέδου 1 – τα οποία συχνά λειτουργούσαν χωρίς ουσιαστικές προϋποθέσεις. Η λογική της ρύθμισης ήταν απλή: η επαγγελματική κατάρτιση πρέπει να παρέχεται από οργανωμένους φορείς με σοβαρές υποδομές και όχι από ευκαιριακές δομές. Η μετάβαση, ωστόσο, δεν ήταν ομαλή για όλους.

Προσφυγές στο ΣτΕ

Μια σειρά από μικρότερες δομές προσέφυγαν στο Συμβούλιο της Επικρατείας, ζητώντας την ακύρωση της κανονιστικής πράξης που καθόριζε τις νέες προδιαγραφές. Η αίτησή τους απορρίφθηκε, γεγονός που επιβεβαίωσε ότι η κατεύθυνση της πολιτείας ήταν συμβατή με το δημόσιο συμφέρον. Και όμως, η συζήτηση δεν φαίνεται να έχει τελειώσει.

Σύμφωνα με πληροφορίες, επιστολές έχουν αποσταλεί ακόμη και στο γραφείο του Πρωθυπουργού από ενώσεις φορέων κατάρτισης, ζητώντας ουσιαστικά τη χαλάρωση των προδιαγραφών και τη δυνατότητα συνέχισης της λειτουργίας μικρότερων δομών. Το ερώτημα που προκύπτει είναι εύλογο: τι ακριβώς ζητούν αυτά τα κέντρα;

Να επιστρέψουμε σε ένα καθεστώς όπου ο καθένας θα μπορεί να δηλώνει «πάροχος κατάρτισης» χωρίς ουσιαστικές προϋποθέσεις; Η απάντηση δεν μπορεί να είναι θετική.

Η επαγγελματική εκπαίδευση δεν είναι μια τυπική δραστηριότητα. Είναι ένας μηχανισμός μέσω του οποίου οι εργαζόμενοι αποκτούν δεξιότητες, οι επιχειρήσεις βρίσκουν εξειδικευμένο προσωπικό και η οικονομία αυξάνει την παραγωγικότητά της. Σε μια χώρα που συζητά συνεχώς για την ανάγκη ενίσχυσης των δεξιοτήτων του εργατικού δυναμικού, δεν μπορεί η κατάρτιση να γίνεται πρόχειρα.

Αντίθετα, χρειάζεται ισχυρούς και αξιόπιστους παρόχους.

Χρειάζονται δομές που να διαθέτουν:

  • σύγχρονες αίθουσες διδασκαλίας
  • εργαστήρια και εξοπλισμό
  • ψηφιακές πλατφόρμες μάθησης
  • επιστημονικό προσωπικό
  • και οργανωμένη διοικητική λειτουργία.

Με άλλα λόγια, χρειάζονται πραγματικά εκπαιδευτικά ιδρύματα.

Αν μικρότεροι φορείς θέλουν να συνεχίσουν να δραστηριοποιούνται στον χώρο της κατάρτισης, η λύση δεν είναι να ζητούν χαλάρωση των προδιαγραφών. Η λύση είναι να συνεργαστούν, να δημιουργήσουν μεγαλύτερες και ισχυρότερες δομές, να επενδύσουν σε υποδομές και ανθρώπινο δυναμικό. Σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, οι πάροχοι επαγγελματικής κατάρτισης λειτουργούν με υψηλά πρότυπα ποιότητας και υπό αυστηρή εποπτεία. Η πιστοποίηση δεξιοτήτων αποτελεί σοβαρή διαδικασία, η οποία συνδέεται άμεσα με την αγορά εργασίας και την παραγωγική δραστηριότητα.

Επιδοτήσεις και voucher

Στην Ελλάδα, αντίθετα, για πολλά χρόνια η κατάρτιση συνδέθηκε με ένα σύστημα επιδοτήσεων και voucher που συχνά δημιούργησε στρεβλώσεις. Δεν είναι λίγες οι φορές που η συζήτηση περιστράφηκε γύρω από το ποιος θα πάρει το πρόγραμμα και όχι γύρω από το ποια είναι η ποιότητα της εκπαίδευσης που παρέχεται. Αυτό ακριβώς πρέπει να αλλάξει.

Η χώρα χρειάζεται ένα σοβαρό και αξιόπιστο σύστημα επαγγελματικής κατάρτισης, όπου η εκπαίδευση και η πιστοποίηση δεξιοτήτων θα πραγματοποιούνται από φορείς με τεχνογνωσία, εμπειρία και υποδομές. Η κατάρτιση πρέπει να συνδέεται με πραγματικές ανάγκες της οικονομίας, με νέες τεχνολογίες και με σύγχρονες μεθόδους μάθησης. Και κυρίως, πρέπει να παρέχεται από επαγγελματίες.

Η ποιότητα της κατάρτισης δεν αφορά μόνο τους συμμετέχοντες στα προγράμματα. Αφορά την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας συνολικά.

  • Αφορά τις επιχειρήσεις που χρειάζονται εξειδικευμένο προσωπικό.
  • Αφορά τους εργαζόμενους που επενδύουν χρόνο και προσπάθεια για να αποκτήσουν νέες δεξιότητες.
  • Και αφορά την αξιοπιστία της ίδιας της χώρας απέναντι στα ευρωπαϊκά προγράμματα χρηματοδότησης.

Για τον λόγο αυτό, η πολιτεία οφείλει να συνεχίσει την προσπάθεια που ξεκίνησε τα τελευταία χρόνια. Οι κανόνες πρέπει να τηρούνται από όλους. Οι έλεγχοι πρέπει να είναι συστηματικοί και ουσιαστικοί. Και οι προδιαγραφές πρέπει να παραμείνουν υψηλές.

Γιατί η εκπαίδευση -ακόμη και όταν αφορά ενήλικες-δεν είναι μια απλή επιχειρηματική δραστηριότητα. Είναι δημόσιο αγαθό. Και ως τέτοιο πρέπει να προστατεύεται.

Διαβάστε επίσης:

Νέες αποκαλύψεις Βουρλιώτη για τον πρόεδρο της ΓΣΕΕ: Αδήλωτα 3,2 εκατ. ευρώ 5ετίας είχε ο Παναγόπουλος

Βαγγέλης Μαρινάκης: Η απόβαση της Capital Tankers στην αγορά του Όσλο και οι κινήσεις του στην σκακιέρα των… δεξαμενοπλοίων

Νέα σύμβαση στον επισιτισμό: Αυξήσεις έως 20% σε ειδικότητες – Το Mononews αποκαλύπτει τον πίνακα των νέων μισθών