Eurelectric: Το ενεργειακό κόστος και τα ελλιπή δίκτυα φρενάρουν τον εξηλεκτρισμό της βιομηχανίας

Αν και ο εξηλεκτρισμός αποτελεί για τη βιομηχανία ένα βασικό εργαλείο για τη μείωση της εξάρτησης από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα, τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας και την επίτευξη των κλιματικών στόχων, η μετάβαση της βιομηχανίας στην ηλεκτρική ενέργεια εξελίσσεται με ιδιαίτερα αργούς ρυθμούς.

Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα της νέας έκθεσης της Eurelectric, η οποία επισημαίνει ότι το πρόβλημα δεν βρίσκεται πλέον στην τεχνολογία αλλά στην ικανότητα του συστήματος να μετατρέψει ώριμες και διαθέσιμες λύσεις σε επενδύσεις που μπορούν να υλοποιηθούν γρήγορα και σε μεγάλη κλίμακα.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζονται στην έκθεση, το ευρωπαϊκό μείγμα ηλεκτροπαραγωγής είναι ήδη κατά 72% απανθρακοποιημένο, ωστόσο ο βαθμός εξηλεκτρισμού της βιομηχανίας αυξήθηκε μόλις κατά μία ποσοστιαία μονάδα το 2024. Εξηγώντας τους λόγους η έκθεση της Eurelectric σημειώνει ότι  υψηλή μεταβλητότητα των τιμών, η έλλειψη μακροπρόθεσμης ορατότητας και οι στρεβλώσεις στα τιμολόγια δεν επιτρέπουν στις βιομηχανίες να διαμορφώσουν σταθερές δομές κόστους για χρονικούς ορίζοντες που συμβαδίζουν με τους επενδυτικούς τους κύκλους.

Επίσης αναφέρεται και στο ρόλο των δικτύων αφού ενώ οι βιομηχανικές επενδύσεις σχεδιάζονται συνήθως σε ορίζοντα δύο έως τριών ετών, ενώ η ανάπτυξη και ενίσχυση των δικτύων μπορεί να απαιτεί από πέντε έως δέκα χρόνια.

Τρεις διαφορετικές βιομηχανικές πραγματικότητες

Η μελέτη βασίστηκε σε ανάλυση περισσότερων από 3.500 δεδομένων και στοιχείων αγοράς, στη συμμετοχή 61 επιχειρήσεων, σε τέσσερις διατομεακές συναντήσεις εργασίας και σε 24 συνεντεύξεις στελεχών.

Η Eurelectric εξέτασε τρεις βασικές κατηγορίες καταναλωτών:

• Τις βιομηχανίες χαμηλής και μέσης θερμότητας, όπως τρόφιμα και ποτά, φαρμακοβιομηχανία, χημικά και χαρτοβιομηχανία, όπου οι τεχνολογίες όπως οι βιομηχανικές αντλίες θερμότητας και οι ηλεκτρικοί λέβητες είναι ήδη ώριμες.
• Τις ενεργοβόρες βιομηχανίες, όπως η χαλυβουργία και η τσιμεντοβιομηχανία, όπου οι απαιτούμενες επενδύσεις είναι ιδιαίτερα υψηλές και οι τεχνολογίες συχνά εφαρμόζονται για πρώτη φορά σε βιομηχανική κλίμακα.
• Τα κέντρα δεδομένων (data centres), τα οποία εξελίσσονται σε μία από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες πηγές ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη.

Παρά τις σημαντικές διαφορές μεταξύ των κλάδων, η έκθεση διαπιστώνει ότι τα εμπόδια που επιβραδύνουν τον εξηλεκτρισμό είναι σε μεγάλο βαθμό κοινά.

Γιατί έχει μείνει πίσω ο εξηλεκτρισμός

1. Το κόστος και η αβεβαιότητα της ηλεκτρικής ενέργειας

Η Eurelectric χαρακτηρίζει την οικονομική διάσταση της ηλεκτρικής ενέργειας ως το πρώτο και σημαντικότερο εμπόδιο για τις επενδύσεις.

Η υψηλή μεταβλητότητα των τιμών, η έλλειψη μακροπρόθεσμης ορατότητας και οι στρεβλώσεις στα τιμολόγια δεν επιτρέπουν στις βιομηχανίες να διαμορφώσουν σταθερές δομές κόστους για χρονικούς ορίζοντες που συμβαδίζουν με τους επενδυτικούς τους κύκλους.

Αποτέλεσμα είναι πολλά τεχνικά ώριμα έργα να μην φτάνουν ποτέ σε τελική επενδυτική απόφαση, καθώς δεν μπορούν να εξασφαλίσουν ανταγωνιστικές και προβλέψιμες τιμές ηλεκτρικής ενέργειας σε βάθος χρόνου.

2. Καθυστερήσεις στα δίκτυα

Το δεύτερο μεγάλο πρόβλημα αφορά την πρόσβαση στα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας.

Η Eurelectric επισημαίνει ότι οι βιομηχανικές επενδύσεις σχεδιάζονται συνήθως σε ορίζοντα δύο έως τριών ετών, ενώ η ανάπτυξη και ενίσχυση των δικτύων μπορεί να απαιτεί από πέντε έως δέκα χρόνια.

Οι ουρές για συνδέσεις, οι περιορισμοί τοπικής χωρητικότητας και οι χρονοβόρες αδειοδοτικές διαδικασίες οδηγούν σε απώλεια επενδύσεων, όχι επειδή απουσιάζει το ενδιαφέρον αλλά επειδή οι αναγκαίες υποδομές δεν είναι διαθέσιμες όταν πρέπει.

Για τα data centres, μάλιστα, η πρόσβαση στο δίκτυο αναδεικνύεται ως ο σημαντικότερος περιοριστικός παράγοντας ανάπτυξης.

3. Η πολυπλοκότητα ενσωμάτωσης των νέων τεχνολογιών

Ο εξηλεκτρισμός δεν περιορίζεται στην αντικατάσταση εξοπλισμού. Απαιτεί επανασχεδιασμό διαδικασιών, προσαρμογές στις γραμμές παραγωγής και ενσωμάτωση λύσεων ευελιξίας, όπως η διαχείριση φορτίου και η αποθήκευση θερμότητας.

Η έκθεση δείχνει ότι τα έργα που λαμβάνουν υπόψη αυτές τις παραμέτρους από την αρχή εμφανίζουν καλύτερες ενεργειακές επιδόσεις και υψηλότερες πιθανότητες επιτυχίας.

4. Δυσκολίες χρηματοδότησης

Αν και πολλές τεχνολογίες είναι πλέον διαθέσιμες, η χρηματοδότηση παραμένει πρόκληση.

Οι επενδύσεις στον εξηλεκτρισμό ανταγωνίζονται άλλες παραγωγικές επενδύσεις για τους ίδιους πόρους, ενώ οι κίνδυνοι που σχετίζονται με καινοτόμες τεχνολογίες, αναβαθμίσεις υφιστάμενων εγκαταστάσεων και αβέβαιες τιμές ενέργειας καθιστούν δυσκολότερη την προσέλκυση κεφαλαίων.

Η Eurelectric υπογραμμίζει ότι τα περισσότερα έργα δεν αποτυγχάνουν λόγω τεχνικών προβλημάτων αλλά επειδή δεν καταφέρνουν να αποκτήσουν επενδυτική ωριμότητα.

Ο ρόλος της πολιτικής

Η έκθεση αναγνωρίζει ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη δώσει σαφή σήματα μέσω πρωτοβουλιών όπως το AccelerateEU και το Affordable Energy Action Plan.

Ωστόσο, επισημαίνει ότι η πρόκληση πλέον δεν είναι η διατύπωση στόχων αλλά η υλοποίηση πολιτικών που θα ευθυγραμμίζουν τις επενδύσεις σε δίκτυα, τις αδειοδοτήσεις και τα μακροπρόθεσμα συμβόλαια ηλεκτρικής ενέργειας.

Η πρόταση των «Power Couples»

Ως απάντηση στα εμπόδια που εντοπίζει, η Eurelectric προτείνει το μοντέλο των «Power Couples».

Πρόκειται για συνεργατικά σχήματα στα οποία διαφορετικοί συμμετέχοντες του ενεργειακού οικοσυστήματος αναλαμβάνουν συμπληρωματικούς ρόλους. Κάποιοι προσφέρουν σταθερή και μακροχρόνια ζήτηση που διευκολύνει τις επενδύσεις σε καθαρή ηλεκτροπαραγωγή, άλλοι παρέχουν ευελιξία μεταβάλλοντας την κατανάλωσή τους όταν οι τιμές αυξάνονται, ενώ άλλοι συμβάλλουν στη σταθερότητα του δικτύου.

Η συνεργασία αυτή μπορεί να βασιστεί σε εργαλεία όπως:

• μακροχρόνιες συμβάσεις αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας (PPAs),
• συμβάσεις παροχής θερμότητας ως υπηρεσίας,
• συμφωνίες αξιοποίησης απορριπτόμενης θερμότητας,
• σχήματα μικτής δημόσιας και ιδιωτικής χρηματοδότησης.

Κατά την Eurelectric, το μοντέλο αυτό μπορεί να μετατρέψει την αβεβαιότητα των ενεργειακών δαπανών σε προβλέψιμες και χρηματοδοτήσιμες επενδύσεις, μειώνοντας το κόστος του ενεργειακού συστήματος και επιταχύνοντας τον εξηλεκτρισμό της βιομηχανίας.

Το βασικό μήνυμα της έκθεσης είναι ότι η Ευρώπη δεν χρειάζεται πλέον να αποδείξει ότι ο εξηλεκτρισμός είναι τεχνολογικά εφικτός. Η πρόκληση είναι να δημιουργήσει τις συνθήκες ώστε οι επενδύσεις να υλοποιούνται γρήγορα, συντονισμένα και σε κλίμακα ικανή να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.

Διαβάστε επίσης

Τροποποίηση του Κώδικα Προμήθειας Ηλεκτρικής Ενέργειας – Το ενεργειακό κόστος δεν θα μειωθεί με συνθήματα, αλλά με κανόνες που λειτουργούν

Bloomberg: Το σχέδιο δημοσιονομικής ευελιξίας της Κομισιόν για την ενεργειακή κρίση από τον πόλεμο στο Ιράν

Πράσινα τιμολόγια Ιουνίου: Στα ίδια επίπεδα με το Μάιο – Φθηνότερη η ΔΕΗ