Ο φτερωτός Ερμής φορούσε Chanel; Και άλλα αναπάντητα ερωτήματα για το παπούτσι που δεν είναι παπούτσι

Στην παρουσίαση της συλλογής Chanel Cruise 2026/27, που πραγματοποιήθηκε στο Μπιαρίτς, ο Matthieu Blazy διατύπωσε με σαφήνεια την πρόθεσή του να μετατοπίσει τη συζήτηση γύρω από το τι συνιστά υπόδημα.

Η επιλογή της τοποθεσίας δεν ήταν τυχαία. Το Μπιαρίτς αποτελεί ιστορικό σημείο αναφοράς για τον οίκο ήδη από το 1915, όταν η Gabrielle Chanel ίδρυσε εκεί μία από τις πρώτες της μπουτίκ, εγκαινιάζοντας μια πιο απελευθερωμένη σχέση με την ένδυση, μακριά από την αυστηρότητα του παρισινού σαλονιού.

Αυτή την απομάκρυνση επιχείρησε και ο Blazy με τη συλλογή να κινείται σε ένα πλαίσιο που ισορροπεί ανάμεσα στην κληρονομιά και την αποδόμηση. Τα εμβληματικά στοιχεία του οίκου, όπως το tweed, οι πέρλες και το μικρό μαύρο φόρεμα, επανεμφανίστηκαν σε πιο χαλαρές, καλοκαιρινές εκδοχές.

Ωστόσο, το επίκεντρο της συζήτησης εστίασε στα αξεσουάρ, και συγκεκριμένα σε ένα σχέδιο υποδήματος που επαναπροσδιορίζει την ίδια την έννοια του παπουτσιού.

Το λεγόμενο “heel-only” ή «το παπούτσι που δεν είναι παπούτσι» εμφανίστηκε ως ένα υβριδικό αντικείμενο. Η στήριξη συγκεντρώνεται αποκλειστικά στη φτέρνα, μέσω ενός μικρού, τετράγωνου, flat τακουνιού, ενώ το μπροστινό μέρος του πέλματος παραμένει πλήρως εκτεθειμένο και σκόπιμα ξυπόλυτο.

Λεπτά λουράκια αγκαλιάζουν τον αστράγαλο, λειτουργώντας ως σημείο αγκύρωσης παρά ως δομικό στοιχείο. Η απουσία μιας ολοκληρωμένης σόλας δεν είναι τεχνικό έλλειμμα αλλά συνειδητή σχεδιαστική επιλογή, που μετατρέπει το υπόδημα σε μια αφηρημένη έννοια.

Αισθητικά, το αντικείμενο λειτουργεί ως οπτική ψευδαίσθηση. Το πόδι μοιάζει να αιωρείται, ενώ η παραδοσιακή διχρωμία της Chanel μεταφράζεται σε αντίθεση ανάμεσα στο δέρμα και στα υλικά του παπουτσιού.

Οι εκδοχές σε μαύρο, χρυσό και ασημί ενισχύουν αυτή τη γλυπτική διάσταση, μεταφέροντας το αντικείμενο από την κατηγορία του φορέσιμου στην περιοχή του αντικειμένου τέχνης.

Η προσέγγιση αυτή δεν εμφανίζεται για πρώτη φορά και ο Blazy δεν είναι ο μόνος που έχει παρουσιάσει αυτή την ιδέα. Παρόμοιες κατασκευές έχουν παρουσιάσει και ο Jeremy Scott στη συλλογή SS99, και το Maison Margiela στη συλλογή Artisanal 2024.

H ιδέα του γυμνού ή σχεδόν γυμνού πέλματος, συνεπώς, επανέρχεται διαρκώς ως πεδίο πειραματισμού.

Στην πιο σύγχρονη εποχή, αντίστοιχες αναζητήσεις εμφανίζονται σε οίκους όπως οι Balenciaga και Loewe, επιβεβαιώνοντας ότι η αποδόμηση αποτελεί συνεχή διάλογο και όχι μεμονωμένη χειρονομία.

 

View this post on Instagram

 

A post shared by Smoking Lounge. (@smokingloungemag)

Παράλληλα, το συγκεκριμένο σχέδιο δεν μπορεί να αποσπαστεί από τη μακρά πολιτισμική και αισθητική φόρτιση του ποδιού ως αντικειμένου επιθυμίας. Η σχεδόν πλήρης έκθεσή του εντάσσει το υπόδημα σε μια παράδοση που αγγίζει, έστω υπαινικτικά, τη φετιχιστική διάσταση του πέλματος και την υπογράμμισή της από τη μόδα.

Η έμφαση στην πατούσα, η οποία ιστορικά αποτελεί σημείο έντονης ερωτικής σημειολογίας, ενισχύει αυτή την ανάγνωση χωρίς να την καθιστά απαραίτητα δηλωτική.

Σε ένα ευρύτερο εικονογραφικό πλαίσιο, η μορφή του παπουτσιού παραπέμπει και σε αρχαιότερες αναπαραστάσεις. Τα φτερωτά σανδάλια του Ερμή στην αρχαία ελληνική γλυπτική συχνά αποδίδονται με ελάχιστη υλικότητα, ως προέκταση του σώματος και όχι ως ανεξάρτητο αντικείμενο.

Ο φτερωτός Ερμής δεν είχε όμως ανάγκη να πατά στη γη όπως οι σημερινοί κοινοί θνητοί και λάτρεις του οίκου Chanel. Αντιθέτως, ο Ερμής «χρειαζόταν» τα ανάλαφρα φτερά του σανδαλιού του ώστε να φέρνει εις πέρας το έργο του ως αγγελιοφόρος των θεών.

Στο ίδιο πνεύμα, η μυθολογική φιγούρα του Αχιλλέα, του οποίου η φτέρνα καθόρισε τη μοίρα του, προσφέρει έναν σχεδόν ειρωνικό παραλληλισμό.

Αν το μοναδικό προστατευμένο σημείο είναι αυτό ακριβώς που καθορίζει την ευαλωτότητα, τότε το “heel-only” παπούτσι της Chanel λειτουργεί ως μια ακραία μεταφορά πάνω στην έννοια της έκθεσης και της προστασίας.

Τα μοντέλα σχεδόν πετούσαν πάνω στην πασαρέλα του Μπιαρίτς, ενώ ταυτόχρονα η όποια ευαλωτότητά τους προστατεύεται.

 

View this post on Instagram

 

A post shared by Roarvale Image Gallery (@roarvale)

Σαφώς το σχέδιο του Blazy δεν διεκδικεί την πρακτικότητα. Η λειτουργία του εντοπίζεται στο επίπεδο της συζήτησης και υπενθυμίζει ότι η μόδα λειτουργεί ως πολιτισμικό περιεχόμενο και όχι μόνο ως μέσο ένδυση και κάλυψης πρακτικών αναγκών.

Εάν βέβαια αυτή η πρόταση περάσει από την πασαρέλα στις μπουτίκ, εάν θα τιμολογηθεί στην περιοχή των χιλίων ευρώ και εάν θα βρει αγοραστικό κοινό, αποτελεί, προς το παρόν, αναπάντητο ερώτημα.

Διαβάστε επίσης:

Σέρφινγκ, γαστρονομία και πολύ Coco Chanel: Αυτό είναι το γαλλικό, κοσμοπολίτικο θέρετρο Μπιαρίτς

Ανεμώνες, κοχύλια, χρυσόψαρα: Οι δέκα ωραιότερες τσάντες Chanel της νέας καλοκαιρινής συλλογής

Airelles Le Grand Contrôle: Το ένα και μοναδικό ξενοδοχείο μέσα στο παλάτι των Βερσαλλιών