Η Γουιλελμίνα φον Μπλούμενταλ μπορεί κανείς να ισχυριστεί χωρίς υπερβολή αναδεικνύεται σε πρέσβειρα της εγχώριας γλώσσας στη σύγχρονη τέχνη. Υπό τη σκέπη της, ο Ιάσονας Καμπάνης, ένας από τους πιο πλουσιοπάροχους αισθητικά καλλιτέχνες, ταξιδεύει στο Μανχάταν. Περνάει και από το περίλαλο Μητροπολιτικό μουσείο Τέχνης στη Νέα Υόρκη, ήτοι το Met. Δεν πρόκειται για μικρό επίτευγμα.

Αυτή τη φορά η Γουιλελμίνα φον Μπλούμενταλ δεν δρα ολομόναχη. Η έκθεση πραγματοποιείται σε συνεργασία με την γκαλερίστα Κέιτς Φέρι (Kates Ferri, στον εκθεσιακό χώρο της οποίας παρουσιάζεται) και την επιμελήτρια Μικαέλα Τζοβανότι (Micaela Giovannotti). Πρόκειται για διττή παρουσίαση. Ο Ιάσονας Καμπάνης παρουσιάζεται μαζί με τον Μεξικανοαμερικανό καλλιτέχνη Σαλβαδόρ Χιμένες Φλόρες (Salvador Jiménez-Flores) και η από κοινού έκθεσή τους ονομάζεται Μύθοι και συγγένειες.

1

Η Γουλελμίνα Φον Μπλούμενταλ (Wilhelmina Von Blumenthal) προφανώς διέγνωσε στον Καμπάνη την οικουμενική του φλέβα. Άρα και την ικανότητα του να στηθεί σε μια από τις μητροπόλεις της τέχνης. Ο Ιάσονας ξύνει την επιφάνεια της ύπαρξης προσπαθώντας να συλλάβει το αρχέτυπο. Επιστρέφει λοιπόν στο άχρονο και αδιαίρετο πολιτισμικά, κυτταρικό στοιχείο της ανθρώπινης ιστορίας: Ανιχνεύει εκεί την οργανική ένωση του ανθρώπου με το φυσικό στοιχείο. Στο έργο του λοιπόν η ζωή και ο θάνατος, πολύ πιθανόν και το σεξ, «δεν υπάρχουν ως αντίθετα αλλά ως διπλές γιορτές μέσα στον αιώνιο κύκλο». Έτσι, από τις συνθέσεις του εκπηγάζει το πούρο διονυσιακό στοιχείο της ελληνικής παράδοσης. Το κείμενο για την έκθεση των έργων του έχει συνθέσει η διεθνής επιμελήτρια τέχνης Μαρίνα Φωκίδη.

Η έκθεση αναδεικνύει τους οραματισμούς δύο καλλιτεχνών που αναμοχλεύουν τις τελετουργικές παραδόσεις της μεταμόρφωσης, τη λειτουργία της μάσκας και τη συμβολική ιερότητά της. Ο καθένας ανατρέχει στα αντίστοιχα μεσογειακά και μεσοαμερικανικά πολιτιστικά αρχεία του. Η έκθεση έχει στηθεί ως διάλογος, με την ετυμολογική έννοια της λέξης «διά λόγος», «μέσω του νοήματος». Επιτρέπει στη διαφορά να παραμείνει ορατή αποκαλύπτοντας παράλληλα απροσδόκητες συγγένειες. Τα έργα τους υφίστανται ως επιμειξία και όχι ως σύνθεση.

Ο σπινθήρας της έκστασης

Ο Καμπάνης εμποτίζει τις συνθέσεις του με τελετουργικά σύμβολα που αλιεύει από το αρχαίο θέατρο, την Ορθοδοξία, ίσως και την (παγανιστική;) παράδοση, («μάτια που μαρτυρούν, μάσκες που μεταμορφώνουν»). Επιχειρεί έτσι να ενεργοποιήσει τον σπινθήρα της έκστασης: Με την έννοια της εξαΰλωσης του Εγώ, να βγει κανείς έξω από τον εαυτό του και να συγχωνευθεί (να γονιμοποιηθεί) μέσα στο Συλλογικό.

Η διακριτή του χρωματική παλέτα τοποθετεί τον άνθρωπο σε θέση ισότιμη με τη φυσική τάξη, ο άνθρωπος «σβήνει» με το περιβάλλον του σε απόλυτη όσμωση. Ο Καμπάνης εν ολίγοις θεωρεί ότι η μάσκα λειτουργεί ως όχημα προς την ολοκλήρωση. «Επιτρέπει το γίγνεσθαι» αναγνωρίζοντας ότι οι άνθρωποι δεν υπερίπτανται της φύσης αλλά αποτελούν οργανικά «νήματα» στο μεταφυσικό της ιστό.

Ενότητα και διάσπαση

Ο Σαλβαδόρ Χιμένες Φλόρες γεννήθηκε στο Χαλίσκο του Μεξικού και μεγάλωσε από την ηλικία των δεκαπέντε στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής. Η πρακτική του προέκυψε από τη μεταναστευτική εμπειρία της ενσάρκωσης πολλαπλών κόσμων. Ανακάλυψε την τονική μουσικότητα της ιθαγενούς γλώσσας και τη μεταμορφωτική δύναμη της προγονικής τέχνης. Οι κεραμικές του μάσκες, μετεξέλιξη από τις διαγενεακές υφαντικές τεχνικές της γιαγιάς του, λειτουργούν ως δοχεία πολιτιστικής υβριδικότητας. Δένουν την προκολομβιανή εικονογραφία με φουτουριστικά οράματα σε ένα είδος που εκείνος ορίζει ως «χρονικό φουτουρισμό».

Στο έργο του, τα γυάλινα μάτια μαρτυρούν την ιστορία, ενώ οι βλεφαρίδες που μοιάζουν με φλόγες αναφέρονται σε μάσκες αντιπαλότητας. Οι προεξέχουσες γλώσσες σηματοδοτούν τόσο τη δίψα όσο και την ανυπακοή, την προσέγγιση όσο και τη ρήξη. Οι διπλές γλώσσες εκφράζουν τη δίγλωσση ταυτότητα. Ο Φλόρες συνδυάζει εκλεπτυσμένα υλικά με την αισθητική «rascuache» (ρασκουάσε, μεξικανικός όρος για την κατασκευή από μπανάλ, δεύτερης κατηγορίας υλικά). Έτσι αντιστέκεται στην πολιτιστική μόλυνση, εγκαλεί τον κόσμο σε δημιουργική αντίσταση. Οι έντονες μορφές του αρνούνται τη δυαδική διχοτόμηση και λογική.

Το χρώμα λειτουργεί και στους δύο ως διακριτό εκφραστικό μέσο. Μόνο που ο Καμπάνης ενεργοποιεί τη χρωματική ένταση ως ωδή στην υπέρβαση, το μεσογειακό φως ως γέφυρα με το υπερβατικό, ιερό. Ο Φλόρες αντιθέτως το χρησιμοποιεί ως έκφραση επαναστατικότητας.

Εκεί που ο Καμπάνης επιδιώκει να υπερβεί και να καταστρατηγήσει τα όρια μεταξύ υλικού και φυσικού κόσμου, ο Φλόρες αναθεωρεί τα σύνορα ανάμεσα σε ανταγωνιστικά πολιτισμικά συστήματα. Η μεσογειακή οντότητα από τη μία πλευρά συνυπάρχει αντικριστά με τον πλουραλισμό και τις πτυχώσεις της μεταναστευτικής πραγματικότητας.

Η μεταμόρφωση ως ιερή πράξη

Αμφότεροι οι καλλιτέχνες αναγνωρίζουν στη μάσκα την ιερή της λειτουργία – όχι απλή αναπαράσταση αλλά όργανο μεταμόρφωσης.

Για τον Καμπάνη, η μάσκα (ή το πρόσωπο) επιτρέπει την έκσταση. Για τον Φλόρες (καθότι επηρεασμένος από την τελετουργική πρακτική των ιθαγενών Νγκίμπα και τις μεξικανικές λαϊκές παραδόσεις), η μάσκα επιτρέπει τη μεταμόρφωση ως στρατηγική επιβίωσης και εργαλείο απελευθέρωσης για τον άνθρωπο της διασποράς.

Συμπίπτουν στην κατανόηση ότι η μεταμόρφωση -και όχι η συντήρηση-, αποτελεί ιερή πράξη. Μόνο οι προσεγγίσεις τους αποκλίνουν.

Στην έκθεση παρουσιάζονται νέα κεραμικά και μάσκες μικτής τεχνικής από τον Χιμένες Φλόρες, συμπεριλαμβανομένου και του Kutha/máscara: Lengua larga (2024). Πρόκειται για δυναμικό γλυπτό από κεραμικό υλικό που ενσωματώνει χρώση οξειδίου, γλάσο, φυσητό γυαλί και χρυσή επάληψη. Η εκτεταμένη γλώσσα μετατρέπεται σε χειρονομία ή γέφυρα μεταξύ εσωτερικού και εξωτερικού κόσμου. Ο Καμπάνης παρουσιάζει τους χαρακτηριστικούς πίνακές του, συμπεριλαμβανομένου του έργου 100 Protectresses #14 (2025). Η παρουσία και απουσία των ζώων όπως παρουσιάστηκε και σε πρόσφατη έκθεση της Γουιλελμίνα φον Μπλούμενταλ στην Ύδρα, τα συμβολικά μάτια ως μάρτυρες του τόπου και τα κορεσμένα χρώματα του περιβάλλοντος δημιουργούν καταστάσεις έκστασης και επαφής.

Εν ολίγοις, πρόκειται για οπτικό υπερθέαμα. Το υλικό στοιχείο της έκθεσης αποτελεί όχημα και έναυσμα έντονης πνευματικής εμπειρίας.

ΜΕΤ

Την περασμένη Πέμπτη, μια μέρα πριν από τα εγκαίνια της έκθεσης, οι δύο καλλιτέχνες πραγματοποίησαν ομιλίες στο Μητροπολιτικό μουσείο Τέχνης στη Νέα Υόρκη (The Metropolitan Museum of Art).

Ο Φλόρες στα Ισπανικά μίλησε για τη μετάπλαση κεραμικών γλυπτών από την κεντρική Αμερική σε εκφραστικές μορφές και εκφάνσεις ταυτότητας και μεταφυσικής.

Ο Καμπάνης με τη σειρά του οργάνωσε πριβέ περιήγηση στο Μουσείο για ένα νεουορκέζικο κοινό μηυμένο στην Τέχνη. Σταθμοί της σύντομης αυτής διαδρομής μέσα στο μεγάλο Μουσείο αποτέλεσαν τα έργα που έχουν βαθιά επίδραση στον δικό του πνευματικό και καλλιτεχνικό κόσμο.

Ο πολυσυζητημένος έλληνας καλλιτέχνης διέμεινε στη Νέα Υόρκη κατά τον μήνα Δεκέμβριο ως επισκέπτης από την Wilelmina’s Art Gallery και την Kates Ferri Projects παράγονας και πάλι εξαιρετικές συνθέσεις.

Προφανώς, η Γουιλελμίνα φον Μπλούμενταλ έχει παρουσιάσει και στο παρελθόν έργα του Καμπάνη. Πρωτίστως στο λιμάνι Μανδράκι της Ύδρας όπου κάθε καλοκαίρι εδώ και τριά τουλάχιστον χρόνια παρουσιάζει πολυσυζητημένες, διεθνείς εκθέσεις.

Αναμένεται με ιδιαίτερη ανυπομονησία και η αναγγελία για την έκθεση του είκοσι έξι.

Πληροφορίες

Έκθεση:

Myth & Kinship: Salvador Jiménez-Flores & Iasonas Kampanis

Kates-Ferri Projects

561 Grand Street, NYC

16 Ιανουαρίου έως 21 Φεβρουαρίου 2026

 

Επιμέλεια:

Γουιλελμίνα φον Μπλούμενταλ, Kates Ferri, Micaela Giovannotti

 

Πληροφορίες:

Wilhelmina Gallery (www.wilhelmina.gallery)

www.katesferriprojects.com

+352621344884
[email protected]
[email protected]