Γιατί οι Gen X και οι millennials θέλουν να κληρονομήσουν κλασσικά αυτοκίνητα αξίας 570 δισ.

Υπάρχει λόγος που ο Άλεξ Ρόι εξακολουθεί να κρατά το ταπεινό Citroën SM του 1973 που άφησε πίσω ο αδελφός του, Μαξ, όταν πέθανε από καρκίνο το 2024. Είχαν σχεδιάσει να διασχίσουν τη χώρα με το δακρυόσχημο κουπέ, τιμώντας τη μάρκα που βοήθησε τον πατέρα τους και τη γερμανοεβραϊκή οικογένειά του να διαφύγουν από τις Βρυξέλλες κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Το 1940, ο πατέρας τους είχε βρει ένα Citroën σε μια εγκαταλελειμμένη αντιπροσωπεία, αφού ένας γείτονας που είχε υποσχεθεί να οδηγήσει την οικογένεια στη Γαλλία δεν εμφανίστηκε ποτέ. «Όλα τα αυτοκίνητα είχαν εξαφανιστεί εκτός από ένα. Ένα παλιό Citroën που κανείς δεν είχε κλέψει επειδή ήταν το πιο παλιό», λέει ο Ρόι. «Ο πατέρας μου γύρισε τη μανιβέλα, ο αδελφός του το έβαλε μπροστά και έτσι δραπέτευσαν στο Παρίσι».

Σήμερα, το μπλε SM χρειάζεται επισκευές. Τα παράθυρα και το κλιματιστικό δεν λειτουργούν, οπότε η οδήγηση το καλοκαίρι είναι «κόλαση επί γης». Παρ’ όλα αυτά, ο κάτοικος της Αριζόνα δεν σκοπεύει να το αποχωριστεί. «Η φίλη μου λέει “πρέπει να πουλήσεις το αυτοκίνητο” και έχει δίκιο, γιατί συνέχεια χαλάει», λέει. Όμως μετανιώνει που πούλησε την Cadillac του πατέρα του και την Porsche της μητέρας του όταν εκείνοι πέθαναν το 2000 και το 2025 αντίστοιχα, και δεν θέλει να επαναλάβει το ίδιο λάθος.

Αυτή η σύγκρουση ανάμεσα στη νοσταλγία και την πρακτικότητα είναι γνώριμη σε πολλούς της Generation X και των millennials που κληρονομούν αυτοκίνητα από αγαπημένα πρόσωπα. Η Hagerty Inc., εταιρεία μέσων ενημέρωσης και ασφαλίσεων αυτοκινήτων, εκτιμά ότι μέσα στα επόμενα 15 χρόνια περίπου 12 εκατομμύρια συλλεκτικά οχήματα θα περάσουν σε νεότερες γενιές στις ΗΠΑ μέσω διαθηκών ή κληρονομιών.

Πρόκειται για αυτοκίνητα συνολικής αξίας περίπου 570 δισεκατομμυρίων δολαρίων, σύμφωνα με στοιχεία που δόθηκαν στο Bloomberg.

Ο Άινταν ντε Καντενέ εξεπλάγην από την ανταπόκριση που είχε η μικρού μήκους ταινία του για την Alfa Romeo TZ του 1964, με την οποία ο πατέρας του, Αλέν, αγωνιζόταν τη δεκαετία του 2000. Η ταινία αφηγείται την ιστορία του αυτοκινήτου και το πώς ξεκίνησαν να το αποκαθιστούν μαζί πριν ο Αλέν πεθάνει το 2022. Το ντοκιμαντέρ του 2025 συγκέντρωσε εκατοντάδες σχόλια από θεατές που ταυτίστηκαν με το μήνυμα αγάπης, απώλειας και αποδοχής.

Ο κάτοικος του Λος Άντζελες οδηγεί πλέον συχνά το κόκκινο αγωνιστικό στη Mulholland Drive την ώρα του ηλιοβασιλέματος, νιώθοντας πως συνδέεται με τη μνήμη του πατέρα του. «Αυτά τα πολύ ιδιαίτερα αντικείμενα καθορίζουν το ποιοι είμαστε», λέει.

Οι baby boomers, γνωστοί για την τάση τους να συσσωρεύουν πράγματα, δεν περιορίστηκαν μόνο σε σερβίτσια τσαγιού και κάρτες μπέιζμπολ. Η επιθυμία για συλλογή, επηρεασμένη από τους γονείς της εποχής της Μεγάλης Ύφεσης που κρατούσαν τα πάντα, και ενισχυμένη από τον καταναλωτισμό της δεκαετίας του ’80, επεκτάθηκε και στα αυτοκίνητα.

Αξία 1 τρις

Η αγορά συλλεκτικών αυτοκινήτων -οχημάτων που ξεχωρίζουν για την ιστορία, τις επιδόσεις και τον σχεδιασμό τους- έχει εκτοξευθεί τις τελευταίες δύο δεκαετίες, σύμφωνα με τη Hagerty. Περιλαμβάνει πάνω από 43 εκατομμύρια οχήματα στις ΗΠΑ, με συνολική ασφαλιζόμενη αξία που υπολογίζεται στο 1 τρισεκατομμύριο δολάρια.

Καθώς οι μεγαλύτεροι σε ηλικία ιδιοκτήτες φεύγουν από τη ζωή, τα αγαπημένα τους αυτοκίνητα γίνονται μέρος της κληρονομιάς που αφήνουν πίσω. Είναι μια αυτοκινητιστική εκδοχή της «Μεγάλης Μεταβίβασης Πλούτου» των 90 τρισεκατομμυρίων δολαρίων — μιας τεράστιας μεταφοράς περιουσιακών στοιχείων από τη Σιωπηλή Γενιά και τους baby boomers στα παιδιά τους, που αναμένεται να αλλάξει την παγκόσμια οικονομία τις επόμενες δεκαετίες, σύμφωνα με την Cerulli Associates.

«Όταν μπαίνεις σε ένα γκαράζ ενός boomer, θα δεις 50 φωτεινές επιγραφές νέον, 18 αντλίες βενζίνης, όλα τα αυτοκίνητα, ανταλλακτικά και κάθε λογής πράγματα», λέει ο Κένεθ Αν, πρόεδρος της αγοράς συλλεκτικών αυτοκινήτων Broad Arrow Group. «Γενικά, οι νεότερες γενιές δεν έχουν τόσο έντονη τη νοοτροπία της συσσώρευσης».

Τα αυτοκίνητα συμβολίζουν την ελευθερία και την επιτυχία. Αντικατοπτρίζουν το κοινωνικό στάτους και το προσωπικό στιλ, την επιτυχία και την ταυτότητα. Ένα όχημα οποιασδήποτε εποχής -είτε πρόκειται για αγωνιστική Porsche της δεκαετίας του ’60 είτε για Ford σεντάν των ’80s- μπορεί να γεμίσει με οικογενειακές ιστορίες. Είναι αντικείμενα τόσο προσωπικά όσο και συλλογικά.

Στη Μανίλα, το 2018, ο Μιγκέλ Θερβάντες έστειλε email στον παππού της γυναίκας του ζητώντας να αγοράσει τη Mercedes 300TD station wagon του 1984, μόνο και μόνο για να λάβει μια μονολεκτική απάντηση: «Όχι». Το 2024, μετά τον θάνατο του παππού, άλλο μέλος της οικογένειας που γνώριζε πόσο θαύμαζε το αυτοκίνητο ο Θερβάντες, του το προσέφερε. «Στην αρχή δεν μπορούσα να το πιστέψω», λέει. «Τώρα όμως είναι μαζί μας και αποκαθίσταται πλήρως».

Μια όμορφη Jaguar

Στο Κέιμπριτζσαϊρ της Αγγλίας, ο Μπέντζαμιν Τσαρλς κληρονόμησε μια Jaguar E-Type του 1962, την οποία ο πατέρας του είχε αγοράσει το 1972 για 700 λίρες (περίπου 8.400 λίρες σήμερα ή 11.300 δολάρια). Περιγράφει το κομψό ασημί-μπλε κουπέ σαν μέλος της οικογένειας και θυμάται να βλέπει τον πατέρα του να τρέχει με αυτό στα χωράφια την εποχή της συγκομιδής.

«Είναι τόσο όμορφο αυτοκίνητο και το καμάρι του πατέρα μου», λέει ο Τσαρλς, που το κληρονόμησε το 2018. Πέρυσι χρειάστηκε επισκευές ο κινητήρας αξίας 4.500 λιρών, συμπεριλαμβανομένης της ανακατασκευής των καρμπιρατέρ. Σύντομα θα αλλάξει και συμπλέκτη και κιβώτιο ταχυτήτων. Αυτό όμως δεν μείωσε την αγάπη του για τη Jaguar. «Δεν μπορώ ποτέ να την αποχωριστώ», λέει. «Πάντα φέρνει θετική ενέργεια στον δρόμο».

Η μεταβίβαση ενός αυτοκινήτου από γενιά σε γενιά έχει βαθύτερες προεκτάσεις. Πολλοί από τους ανθρώπους που βοήθησαν στη σύνταξη του άρθρου, λέει το Bloomberg -γυναίκες και άντρες από την Αμερική, την Ευρώπη, την Ασία και την Αυστραλία, ηλικίας από 20 έως 60 ετών- περιέγραψαν τα κληρονομημένα αυτοκίνητά τους σαν τοτέμ. Τα πολύτιμα αυτά οχήματα δεν συμβολίζουν μόνο σημαντικούς ανθρώπους της ζωής τους, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο τους θυμούνται.

«Τα αυτοκίνητα δείχνουν στον κόσμο ποιοι είμαστε ή ποιοι θέλουμε να πιστεύουν οι άλλοι ότι είμαστε», λέει η Αμάντα ντε Καντενέ, Βρετανίδα φωτογράφος, συγγραφέας και παρουσιάστρια τηλεόρασης.

Όπως ένα αρκουδάκι ή μια κουβέρτα βοηθούν ένα παιδί να περάσει σε ένα νέο στάδιο ζωής, έτσι και ένα αυτοκίνητο μπορεί να βοηθήσει όσους πενθούν να αισθάνονται συνδεδεμένοι με το πρόσωπο που έχασαν, λέει η Αμάντα, η οποία έγινε σύμβουλος πένθους μετά τον θάνατο του πατέρα της. «Η μυρωδιά μου θυμίζει την παιδική μου ηλικία, ειδικά το δέρμα όταν το έχει χτυπήσει ο ήλιος, και η μυρωδιά της βενζίνης», λέει για τα πολλά κλασικά αυτοκίνητα του πατέρα της.

Όπως συμβαίνει με καθετί που κληρονομείται, οι αποφάσεις γύρω από ένα αυτοκίνητο συχνά αντικατοπτρίζουν βαθύτερα ερωτήματα: ποιανού η θλίψη «μετρά» περισσότερο και τι σημαίνει πραγματικά να αφήνεις κάτι πίσω. Οι απαντήσεις μπορεί να ενώσουν μια οικογένεια ή να τη διαλύσουν.

Διαμάχες

Οι διαμάχες για διαθήκες και κληρονομιές μπορούν να γίνουν ναρκοπέδιο, σύμφωνα με τον δικηγόρο Μίτσελ Πορτ από το Λος Άντζελες, που ειδικεύεται σε θέματα διαθηκών, κληρονομιάς και φορολογίας. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τα αυτοκίνητα, καθώς η αξία ενός κλασικού οχήματος μπορεί να αλλάξει σημαντικά από τη στιγμή που συντάσσεται μια διαθήκη μέχρι τον θάνατο του ιδιοκτήτη.

Ο Κλάους Γκότλιμπ, δικηγόρος ειδικευμένος στον σχεδιασμό περιουσίας στην Καλιφόρνια, έχει δει διαμάχες ανάμεσα σε αδέλφια για αυτοκίνητα να παίρνουν άσχημη τροπή. «Ο γονιός είχε κάνει σχέδια αλλά δεν ήταν αρκετά σαφής, αφήνοντας περιθώριο για ερμηνείες, ενώ διακυβεύονταν μεγάλα ποσά», λέει.

Οι εντάσεις συχνά ξεπερνούν την οικονομική αξία των οχημάτων. «Για κάποιον μπορεί να είναι ένας ιερός δεσμός με το πρόσωπο που πέθανε», λέει η θεραπεύτρια και συγγραφέας Κλερ Μπίντγουελ Σμιθ. «Για κάποιο άλλο, μπορεί να συμβολίζει ευθύνη, βάρος ή ακόμη και πικρία που συνδέεται με τη σχέση».

Ο Στίβεν Μπέκμαγιερ, συνιδιοκτήτης του συνεργείου αποκατάστασης αυτοκινήτων Speed House στη Βόρεια Καρολίνα, που ειδικεύεται σε υποθέσεις κληρονομιάς, λέει ότι συχνά καταλήγει να «παίζει τον ψυχολόγο» ανάμεσα σε συγγενείς που διαφωνούν για το τι πρέπει να γίνει με το αυτοκίνητο.

Και τα αυτοκίνητα δεν είναι αυγά Fabergé:Απαιτούν χώρο αποθήκευσης, τακτική συντήρηση και συχνή οδήγηση για να παραμένουν λειτουργικά. Δεν μπορούν όλοι να διαχειριστούν αυτό που κληρονομούν.

Ένας άντρας με τον οποίο μίλησε το Bloomberg, και ζήτησε να παραμείνει ανώνυμος για να αποφύγει περαιτέρω οικογενειακές εντάσεις γύρω από το Studebaker του 1965 που κληρονόμησε το 2005, είχε αρνηθεί επί χρόνια να το πουλήσει. Ξόδεψε περίπου 40.000 δολάρια -πολλαπλάσια της εμπορικής του αξίας- για αποθήκευση, ανακατασκευή κινητήρα και άλλα έξοδα. Τελικά όμως το πούλησε νωρίτερα φέτος.

«Τα χρήματα που απαιτούνταν μόνο και μόνο για να λειτουργεί ήταν παράλογα. Θα προτιμούσα να τα είχα επενδύσει σε αυτοκίνητα που πραγματικά μου άρεσαν», λέει.

Δεκαετία του ’90

Οι νεότεροι άνθρωποι τείνουν να προτιμούν αυτοκίνητα της δεκαετίας του ’90 και μετά, λέει ο ΜακΚιλ Χάγκερτι, διευθύνων σύμβουλος της Hagerty Inc. Ισχύει ο «κανόνας των 30 χρόνων»: το μοντέλο που είχες σε αφίσα στο δωμάτιό σου ως έφηβος γίνεται οικονομικά προσιτό περίπου τρεις δεκαετίες αργότερα. Γι’ αυτό οι millennials δεν εκτιμούν απαραίτητα τα φανταχτερά φτερά και τους φουσκωτούς προφυλακτήρες που λάτρευαν οι προηγούμενες γενιές.

Παρόλο που η οικογένεια κράτησε κάποια από τα αυτοκίνητα του πατέρα της, η Αμάντα ντε Καντενέ πούλησε ένα με το οποίο δεν είχε συναισθηματικό δέσιμο και χρησιμοποίησε τα χρήματα για να αγοράσει κάτι που αγαπούσε πραγματικά: μια Porsche 911 του 1983.

«Ήταν ένας συναισθηματικός και τιμητικός τρόπος να αξιοποιήσω τα χρήματα», λέει, σημειώνοντας ότι είχε μάθει να οδηγεί σε μια 911 της ίδιας εποχής.

Όταν δεν υπάρχουν διαφωνίες, η μεταβίβαση ιδιοκτησίας είναι σχετικά απλή. Οι απαιτήσεις διαφέρουν ανάλογα με την αξία του αυτοκινήτου και την περιοχή, αλλά συνήθως, όταν κάποιος πεθαίνει, απαιτείται νέο συμβόλαιο πώλησης ως καταγραφή της αλλαγής ιδιοκτησίας. Στις ΗΠΑ, τα τμήματα μεταφορών μπορεί να ζητήσουν υπεύθυνη δήλωση κληρονομιάς και αντίγραφο ληξιαρχικής πράξης θανάτου, ενώ ορισμένα επιβάλλουν και τέλος επεξεργασίας.

Δεν υπάρχει ομοσπονδιακός φόρος κληρονομιάς στις ΗΠΑ, ενώ ο ομοσπονδιακός φόρος περιουσίας (που πληρώνεται από την περιουσία και όχι από τον κληρονόμο) αφορά μόνο περιουσίες άνω των 15 εκατομμυρίων δολαρίων ανά άτομο. Έτσι, η μεγάλη πλειονότητα των κληρονομημένων οχημάτων δεν επηρεάζεται, λέει ο Γκότλιμπ. Όποιος κληρονομεί ένα αυτοκίνητο πληρώνει φόρο μόνο για το κέρδος που θα αποκομίσει αν το πουλήσει -και μόνο αν η τιμή πώλησης ξεπερνά την αξία του αυτοκινήτου τη στιγμή του θανάτου του ιδιοκτήτη. Συνήθως αυτό δεν συμβαίνει.

Ωστόσο, είναι σημαντικό ο ιδιοκτήτης ενός αυτοκινήτου να σχεδιάζει τι θα απογίνουν τα οχήματά του. Αυτό μπορεί να σημαίνει πώληση, δωρεά, ένταξη σε καταπίστευμα ή ξεκάθαρο ορισμό του ποιος θα τα κληρονομήσει, λέει ο Γκότλιμπ.

«Απαλλάσσει τους κληρονόμους από το βάρος να πάρουν δύσκολες αποφάσεις για πράγματα που ίσως δεν γνωρίζουν καθόλου», λέει ο Αν της Broad Arrow.

Ακόμη καλύτερο είναι όταν ένας λάτρης των αυτοκινήτων χαρίζει το αγαπημένο του όχημα όσο βρίσκεται ακόμη εν ζωή. Στο Σίδνεϊ, ο πεθερός του Τζόελ Κλίντον τού χάρισε πρόσφατα ένα Subaru Brumby του 1992 που δεν μπορούσε πια να οδηγεί.

Τώρα όλη η οικογένεια απολαμβάνει το μικρό φορτηγάκι-κουπέ, συμπεριλαμβανομένου και του παππού. Η γυναίκα του Κλίντον οδηγούσε το αυτοκίνητο —τότε σε άψογη κατάσταση— όταν έβγαιναν μαζί μετά το λύκειο. «Πλέον είναι ένα αγαπημένο μέλος του γκαράζ μας και τα παιδιά μας μαθαίνουν να οδηγούν με αυτό», λέει.

Ο Αντ ντε Παντοβάνε πέρασε αμέτρητες ώρες ως παιδί στο Λος Άντζελες δουλεύοντας πάνω σε μια Nash-Healey του 1953 μαζί με τον πατέρα του, που σήμερα είναι 72 ετών. Όμως, έπειτα από δεκαετίες ακινησίας, το αυτοκίνητο χρειάζεται πλήρη αποκατάσταση. Έτσι ο σχεδιαστής μόδας κάνει επιπλέον freelance δουλειές για να συγκεντρώσει χρήματα και να το επαναφέρουν μαζί στη ζωή. Είναι ο δικός του τρόπος να αναπληρώσει τον χαμένο χρόνο πριν να είναι αργά.

«Ήμουν πάντα κάπως εγωιστής με τον χρόνο μου και τον θεωρούσα δεδομένο», λέει. «Τώρα προσπαθώ να το διορθώσω».

Είναι τα αυτοκίνητα σήμερα τόσο σημαντικά όσο παλιά; Οι υψηλές τιμές καυσίμων, οι δασμοί, τα ηλεκτρικά και αυτόνομα οχήματα και οι περιβαλλοντικές ανησυχίες έχουν αλλάξει σίγουρα τη σχέση μας με τα μέσα μεταφοράς της καθημερινότητας. Όμως ο δεσμός μας με τα ιδιαίτερα αυτοκίνητα —εκείνα που αγοράζουμε καθαρά για ευχαρίστηση και μας κάνουν να νιώθουμε κάτι ξεχωριστό κάθε φορά που πιάνουμε το τιμόνι— δεν ήταν ποτέ πιο ισχυρός.

Εκτόξευση της αγοράς

Η αγορά συλλεκτικών αυτοκινήτων έχει εκτοξευθεί με την άνοδο των social media, τα οποία έχουν προσελκύσει νεότερους ανθρώπους στο χόμπι, κόντρα στη μακροχρόνια πτωτική πορεία άλλων πολυτελών περιουσιακών στοιχείων όπως τα διαμάντια και η τέχνη. Σύμφωνα με την Credence Research Inc., η αγορά αναμένεται να φτάσει τα 25 δισεκατομμύρια δολάρια έως το 2032, από 12,6 δισεκατομμύρια το 2024.

Τα αυτοκίνητα προσφέρουν επίσης έναν μοναδικό τρόπο να γεφυρωθεί το χάσμα ανάμεσα στις γενιές. Οι γονείς μας αγόραζαν αυτοκίνητα αυθόρμητα ή ύστερα από μήνες και χρόνια αναζήτησης. Αγόραζαν αυτοκίνητα για να γιορτάσουν μια επέτειο ή μια επαγγελματική συμφωνία. Τα αγόραζαν για να εντυπωσιάσουν γείτονες και φίλους, για να αποκτήσουν πρόσβαση σε κλειστούς κοινωνικούς κύκλους και για να εκφράσουν την ταυτότητά τους. Αγόραζαν αυτοκίνητα για να πραγματοποιήσουν παιδικά όνειρα.

Στο Λος Άντζελες, ο Τιμ Μάρτιν προσπάθησε να πείσει τη θεία του να μην πουλήσει το Ford Model A του παππού του από τη δεκαετία του 1920. Το αυτοκίνητο ήταν δώρο του παππού στις τέσσερις κόρες του, που όλες το οδηγούσαν στο λύκειο τη δεκαετία του ’60. Η θεία του δεν αγαπούσε ιδιαίτερα το παλιομοδίτικο μοντέλο, όμως για τον Μάρτιν το να μείνει στην οικογένεια ήταν απαραίτητο για να τιμηθεί το παρελθόν.

«Ο παππούς μου ήταν αυτός που με έκανε να αγαπήσω τα αυτοκίνητα», λέει. «Είναι από εκείνα τα αυτοκίνητα που δεν γίνεται να φύγουν ποτέ από την οικογένεια».

Πηγή: Bloomberg