Bloomberg: Διαρροή αρχείων από τη Rosstat δείχνει περίπου 400.000 Ρώσους νεκρούς στον πόλεμο στην Ουκρανία

Η Ρωσία έχει καταγράψει τον θάνατο περίπου 400.000 πολιτών της που πολεμούσαν στην Ουκρανία από την έναρξη της πλήρους κλίμακας εισβολής, πριν από σχεδόν πέντε χρόνια, σύμφωνα με εμπιστευτικά δεδομένα της στατιστικής υπηρεσίας της χώρας, Rosstat.

Οι πληροφορίες προέρχονται από περισσότερα από 11 εκατομμύρια πιστοποιητικά θανάτου, τα οποία συνοδεύονται από στοιχεία όπως ο τόπος κατοικίας, η ηλικία και ο τόπος θανάτου. Τα δεδομένα απέκτησαν η λευκορωσική ομάδα Cyber Partisans, που πρόσκειται στην αντιπολίτευση, και η ουκρανική ομάδα χάκερ Silent Crow. Στη συνέχεια τα μοιράστηκαν με το Bloomberg News και έναν μικρό αριθμό άλλων μέσων ενημέρωσης.

Από τις 24 Φεβρουαρίου 2022 έως τα τέλη Αυγούστου 2026, σχεδόν 392.700 πιστοποιητικά θανάτου συνδέουν ρητά τους θανάτους με τον πόλεμο, είτε μέσω κωδικοποίησης είτε μέσω πεδίων ελεύθερου κειμένου, στα οποία αναφέρονται όροι όπως «στρατιωτική επιχείρηση», «βομβαρδισμοί» ή «drones».

Ο πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν έχει καταβάλει μεγάλες προσπάθειες για να αποφύγει την αναγνώριση της έκτασης των ρωσικών απωλειών στην Ουκρανία. Ήδη από το 2015 είχε χαρακτηρίσει κρατικό απόρρητο τις στρατιωτικές απώλειες που σημειώνονται «σε καιρό ειρήνης κατά τη διάρκεια ειδικών επιχειρήσεων» ή σε πόλεμο. Η Ρωσία δεν έχει δημοσιοποιήσει στοιχεία για τις απώλειές της από τους πρώτους μήνες της εισβολής.

Το σύνολο των δεδομένων σχεδόν βέβαια υποεκτιμά τον πραγματικό αριθμό των νεκρών, λόγω των δυσκολιών καταγραφής των θανάτων στο πεδίο της μάχης. Ορισμένοι ενδέχεται να έχουν δηλωθεί αγνοούμενοι, κάποιες σοροί να μην έχουν ταυτοποιηθεί και άλλοι να υπέκυψαν μήνες αργότερα σε τραύματα πολέμου, χωρίς αυτό να αναφέρεται ρητά στα αρχεία. Άλλοι θάνατοι ενδέχεται να έχουν καταχωριστεί σε άσχετες κατηγορίες ή να μην έχουν καταγραφεί καθόλου.

Οι υπολογισμοί της ίδιας της Silent Crow ανεβάζουν τον αριθμό σε περίπου 450.000, εν μέρει επειδή περιλαμβάνουν και θανάτους που δεν συνδέονται με μάχες, καθώς και εγγραφές χωρίς ρητά προσδιορισμένη αιτία. Η Rosstat δεν απάντησε σε αίτημα για σχολιασμό.

Το υλικό προσφέρει μια σπάνια εικόνα του πραγματικού κόστους του πολέμου για τη Ρωσία, καθώς η Rosstat σταμάτησε σταδιακά να δημοσιεύει πολλές στατιστικές μετά την εισβολή του 2022.

Δείχνει ότι ο αριθμός των νεκρών αυξήθηκε δραματικά μετά τους πρώτους μήνες του πολέμου, καθώς οι ρωσικές δυνάμεις καθηλώνονταν στην ανατολική Ουκρανία και οι αμυντικές επιχειρήσεις του Κιέβου γίνονταν ολοένα πιο αποτελεσματικές.

Ξεχωριστά ρεπορτάζ δείχνουν ότι οι μάχες ήταν ακόμη δυσκολότερες για τους Ρώσους φέτος, με μικρότερη εδαφική προέλαση σε σχέση με το 2025 και αυξανόμενες απώλειες. Τον Οκτώβριο, οι ρωσικές δυνάμεις κατέγραψαν απώλειες-ρεκόρ 54.000 στρατιωτών, νεκρών ή σοβαρά τραυματισμένων, σύμφωνα με την Ουκρανία και δυτικές υπηρεσίες πληροφοριών.

Από την ουκρανική πλευρά, ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε σε γαλλικά μέσα ενημέρωσης τον Φεβρουάριο ότι τουλάχιστον 55.000 στρατιώτες της χώρας του είχαν σκοτωθεί στον πόλεμο, ενώ μεγάλος αριθμός ανθρώπων αγνοείται.

Χωρίς σημαντικά κέρδη στο πεδίο της μάχης φέτος, η Ρωσία έχει αλλάξει τακτική, βομβαρδίζοντας σφοδρά ουκρανικές πόλεις και κρίσιμες υποδομές, με στόχο να κάμψει το ηθικό του Κιέβου. Παράλληλα, το Κρεμλίνο προσπαθεί να πείσει τις ΗΠΑ να εξαναγκάσουν την Ουκρανία να παραχωρήσει επιπλέον εδάφη για να τερματιστεί ο πόλεμος. Αξιωματούχοι από τη Ρωσία, την Ουκρανία και τις ΗΠΑ αναμένεται να συναντηθούν αυτή την εβδομάδα στο Άμπου Ντάμπι, για να συζητήσουν τους όρους μιας πιθανής εκεχειρίας.

Η Silent Crow και οι Cyber Partisans ανακοίνωσαν την 1η Νοεμβρίου ότι παραβίασαν την εσωτερική ψηφιακή υποδομή της Rosstat, αποκτώντας πρόσβαση σε περίπου 25.000 υπολογιστές και αποσπώντας περίπου 23 terabyte δεδομένων, μεταξύ των οποίων πληροφορίες για τις ρωσικές στρατιωτικές απώλειες.

Η Rosstat ανακοίνωσε λίγες ημέρες αργότερα ότι είχε εντοπίσει στοχευμένες κυβερνοεπιθέσεις στα συστήματά της μεταξύ 29 Οκτωβρίου και 1ης Νοεμβρίου, αλλά δεν βρήκε ενδείξεις παραβίασης των βάσεων δεδομένων της ή διαρροής εμπιστευτικών πληροφοριών. Η υπηρεσία ανέφερε ότι αποκαθιστούσε τα συστήματά της, αφού επίθεση έθεσε εκτός λειτουργίας τμήματα της υποδομής της.

Η εκτίμηση για περίπου 400.000 Ρώσους νεκρούς στον πόλεμο είναι ρεαλιστική, σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν την κατάσταση στον ρωσικό στρατό και μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας, επειδή δεν έχουν εξουσιοδότηση να επικοινωνούν με τα μέσα ενημέρωσης. Ο αριθμός συνάδει επίσης με τις εκτιμήσεις του προγράμματος καταγραφής που υλοποιούν το ανεξάρτητο ρωσικό μέσο Mediazona και η ρωσική υπηρεσία του BBC, το οποίο είχε ταυτοποιήσει ονομαστικά 285.881 νεκρούς έως αυτόν τον μήνα.

Ξεχωριστή εκτίμηση των Mediazona και Meduza, βασισμένη στο ρωσικό μητρώο κληρονομικών υποθέσεων και χωρίς να περιλαμβάνει μαχητές από τα κατεχόμενα ουκρανικά εδάφη, ανεβάζει τους νεκρούς σε περίπου 352.000 έως τον Δεκέμβριο του 2025. Σύμφωνα με το ουκρανικό Γενικό Επιτελείο, η Ρωσία έχει υποστεί συνολικά 1,6 εκατομμύρια απώλειες σε νεκρούς και σοβαρά τραυματίες από την έναρξη του πολέμου.

Η στρατολόγηση του Κρεμλίνου

Μέχρι στιγμής, για το 2026 έχουν καταγραφεί σχεδόν 37.800 στρατιωτικοί θάνατοι. Ωστόσο, ο αριθμός σχεδόν βέβαια υποεκτιμά τις πραγματικές απώλειες, καθώς η καταχώριση των θανάτων καθυστερεί ορισμένες φορές επί μήνες. Περισσότεροι από τους μισούς σημειώθηκαν στην ανατολική Ουκρανία, όπου οι ρωσικές δυνάμεις δυσκολεύονται να διασπάσουν ορισμένες από τις ισχυρότερες αμυντικές οχυρώσεις της χώρας.

Καθώς οι μηνιαίες απώλειες συχνά υπερβαίνουν τον αριθμό των νέων στρατολογήσεων και τα ρωσικά στρατεύματα δεν προελαύνουν, η Μόσχα ενδέχεται σύντομα να χρειαστεί να εντείνει την επιστράτευση.

Το Κρεμλίνο έχει δημιουργήσει την ψηφιακή υποδομή για την αποστολή κλήσεων κατάταξης και έχει κλείσει πιθανές οδούς διαφυγής για όσους δεν θέλουν να πολεμήσουν. Δεδομένου ότι το διάταγμα μερικής επιστράτευσης του 2022 δεν έχει ανακληθεί επισήμως, οι Αρχές θα μπορούσαν να καλέσουν επιπλέον εφέδρους χωρίς να ανακοινώσουν νέα επιστράτευση.

Η Ρωσία έχει θεσπίσει μπόνους κατάταξης και άλλα προνόμια για να ενθαρρύνει την ένταξη στις ένοπλες δυνάμεις, αν και ορισμένες πληρωμές περικόπτονται λόγω των αυξανόμενων πιέσεων στα δημόσια οικονομικά της χώρας.

Τα στατιστικά στοιχεία που εξέτασε το Bloomberg, τα οποία καλύπτουν την περίοδο από το 2021 έως τα τέλη Αυγούστου 2026, αποτυπώνουν το αυξανόμενο κόστος του πολέμου για τη ρωσική κοινωνία.

Δείχνουν πώς ο σχετικά νεανικός στρατός που εισέβαλε στην Ουκρανία άρχισε να αντλεί προσωπικό από ολοένα μεγαλύτερες ηλικίες. Παράλληλα, καταγράφουν ότι οι φτωχότερες, πιο απομακρυσμένες και εθνοτικά ποικιλόμορφες περιοχές έχουν επωμιστεί δυσανάλογα μεγάλο μέρος των θανάτων, ενώ οι κάτοικοι των μεγάλων πόλεων ενδέχεται να έχουν προστατευθεί ως έναν βαθμό.

Πώς κατανέμονται οι θάνατοι

Το πρώτο εξάμηνο του 2022, μόλις 146 άνδρες ηλικίας 50 έως 59 ετών πέθαναν από αιτίες σχετιζόμενες με τον πόλεμο, αριθμός που αντιστοιχούσε σε λιγότερο από το 1% του συνόλου των θανάτων αυτής της ηλικιακής ομάδας. Το πρώτο εξάμηνο του 2025, ο αριθμός ξεπέρασε τις 12.600 και αντιπροσώπευε περισσότερο από το 16% των θανάτων Ρώσων ανδρών σε αυτές τις ηλικίες. Για τους άνδρες ηλικίας 18 έως 29 ετών, ο πόλεμος ευθυνόταν για περίπου τα δύο τρίτα όλων των θανάτων την ίδια περίοδο.

Σε απομακρυσμένες περιοχές της Σιβηρίας, όπως οι δημοκρατίες της Μπουριατίας και της Τουβά και η περιφέρεια Ζαμπαϊκάλσκι, οι οποίες συνορεύουν με τη Μογγολία, περίπου το ένα τρίτο των θανάτων ανδρών ηλικίας 18 έως 49 ετών, από την έναρξη της εισβολής έως τα μέσα του 2024, καταγράφηκε ως σχετιζόμενο με τον πόλεμο. Στη Μόσχα και στην Αγία Πετρούπολη, η αντίστοιχη αναλογία ήταν περίπου ένας στους δέκα.

Παρότι δεν κατέστη δυνατό να αποδειχθεί ανεξάρτητα και με κρυπτογραφικές μεθόδους η αυθεντικότητα της βάσης δεδομένων, ο έλεγχος του Bloomberg διαπίστωσε ότι τα μεταδεδομένα ήταν συμβατά με γνήσια εξαγωγή δεδομένων και δεν εντόπισε ενδείξεις κατασκευής των στοιχείων.

Η διαρροή συμφωνούσε επίσης με τα επίσημα κρατικά στοιχεία θανάτων που είχαν δημοσιευθεί για την περίοδο 2021–2023. Το 2023 ήταν το τελευταίο έτος για το οποίο η Rosstat δημοσίευσε οριστικά ετήσια στατιστικά στοιχεία. Το Bloomberg εντόπισε διαφορές μόλις 0,1% και 0,2% μεταξύ του συνολικού αριθμού θανάτων στη βάση δεδομένων που διέρρευσε και των επίσημων στοιχείων της Rosstat για το 2021 και το 2022, αντίστοιχα.

Η μεγαλύτερη απόκλιση καταγράφηκε το 2023, όταν οι θάνατοι στα αρχεία της διαρροής ήταν περίπου 1% περισσότεροι από όσους ανακοίνωσε η Rosstat. Χιλιάδες θάνατοι νεαρών ανδρών φαίνεται να απουσιάζουν από τις επίσημες στατιστικές εκείνου του έτους, πιθανότατα εν μέρει επειδή η καταγραφή των θανάτων στον πόλεμο μπορεί να χρειαστεί μήνες.

Από την έναρξη του πολέμου, η καταχώριση των στρατιωτικών θανάτων απαιτεί ολοένα περισσότερο χρόνο. Η διάμεση καθυστέρηση ήταν περίπου έξι εβδομάδες το δεύτερο εξάμηνο του 2023 και ξεπέρασε τους τέσσερις μήνες το 2025. Μόνο τον Αύγουστο του 2026 εμφανίστηκαν στη βάση δεδομένων περισσότεροι από 2.500 θάνατοι σχετιζόμενοι με τον πόλεμο, οι οποίοι είχαν σημειωθεί το 2025.

Για το 2024, το τελευταίο έτος με σε μεγάλο βαθμό πλήρη δεδομένα, περίπου ένας στους δέκα θανάτους που συνδέονταν με τον πόλεμο καταγράφηκε με καθυστέρηση μεγαλύτερη των 14 μηνών. Αντίθετα, οι περισσότεροι θάνατοι που δεν αφορούσαν στρατιωτικούς καταχωρίστηκαν μέσα σε μία εβδομάδα.

Από τα μέσα του 2024 και μετά, οι εγγραφές γίνονται πιο ελλιπείς: σχεδόν οι μισοί θάνατοι που συνδέονται με τον πόλεμο σε αυτή την περίοδο δεν συνοδεύονται από στοιχεία για την περιοχή προέλευσης του νεκρού, έναντι περίπου ενός στους είκοσι για τους υπόλοιπους θανάτους.

Διαβάστε επίσης

Rosstat: Καθυστερήσεις στη δημοσιοποίηση οικονομικών εκθέσεων λόγω της μεγάλης κυβερνοεπίθεσης του Οκτωβρίου

Αίγυπτος: Επτά νεκροί και 112 τραυματίες από σύγκρουση τρένων στην Γκίζα

ΗΠΑ: Έτοιμος ο υπουργός Δικαιοσύνης να υπερασπιστεί κάθε μέλος της κυβέρνησης που θα βρεθεί στο στόχαστρο ερευνών