Οι μετοχές υποχώρησαν και οι τιμές του πετρελαίου εκτινάχθηκαν, καθώς η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή ταρακούνησε τις παγκόσμιες αγορές, προκαλώντας απομάκρυνση από τα περιουσιακά στοιχεία υψηλού ρίσκου. Ο χρυσός και το δολάριο ενισχύθηκαν λόγω ζήτησης για ασφαλή καταφύγια.

Οι ασιατικές μετοχές κατέγραψαν πτώση 1,5%, ενώ τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του δείκτη S&P 500 υποχώρησαν σχεδόν 1%. Οι αγορές παρέμειναν ευμετάβλητες εν μέσω αντικρουόμενων αναφορών για συνομιλίες μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ. Τα αμερικανικά κρατικά ομόλογα (Treasuries) γύρισαν από κέρδη σε απώλειες, αφού η Wall Street Journal μετέδωσε ότι το Ιράν έκανε νέα προσπάθεια για επανεκκίνηση των πυρηνικών συνομιλιών με τις ΗΠΑ. Ωστόσο, ο επικεφαλής εθνικής ασφάλειας του Ιράν, Αλί Λαριτζανί, δήλωσε ότι η χώρα δεν θα διαπραγματευτεί.

1

Ορισμένες από τις εντονότερες κινήσεις μετριάστηκαν στο πετρέλαιο, όπου η αρχική, αντανακλαστική αντίδραση οδήγησε το Brent σε άνοδο έως και 13%. Στη συνέχεια περιόρισε μέρος των κερδών του και διαπραγματευόταν στα 77,53 δολάρια το βαρέλι, παραμένοντας ωστόσο αυξημένο κατά 7%. Οι επενδυτές παραμένουν επικεντρωμένοι στην κατάσταση των Στενών του Ορμούζ — που επί της ουσίας έχουν πλέον κλείσει — καθώς η θαλάσσια αυτή οδός είναι κρίσιμη για τη ροή πετρελαίου προς τον υπόλοιπο κόσμο.

Τα προθεσμιακά συμβόλαια έδειχναν ότι οι ευρωπαϊκές αγορές θα άνοιγαν με απώλειες. Καθώς οι επενδυτές περιόρισαν την έκθεσή τους στο ρίσκο, ορισμένα ασφαλή καταφύγια ενισχύθηκαν. Ο χρυσός σημείωσε άνοδο 2,,5% φθάνοντας περίπου στα 5.378 δολάρια ανά ουγγιά, αφού προηγουμένως είχε υποχωρήσει από τα υψηλά της συνεδρίασης.

Οι τιμές του πετρελαίου εκτινάχθηκαν μετά τις επιθέσεις στο Ιράν — καταγράφοντας τη μεγαλύτερη άνοδο από τον Μάρτιο του 2022, μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Ύστερα από νέες ανησυχίες γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη και πιθανές ρωγμές στην αγορά πιστώσεων — και ενώ οι αγορές διαπραγματεύονταν σε ιστορικά υψηλές αποτιμήσεις — τα χρηματιστήρια καλούνται τώρα να αντιμετωπίσουν τη διογκούμενη στρατιωτική δράση στο Ιράν και την ευρύτερη περιοχή, η οποία απειλεί να αποσταθεροποιήσει τη διεθνή ναυτιλία και να περιορίσει τις μετακινήσεις. Ο αντίκτυπος στο πετρέλαιο και στον πληθωρισμό αποτελεί ύψιστη ανησυχία, σε αγορές που μόλις τον προηγούμενο μήνα είδαν τις αμερικανικές μετοχές να σημειώνουν τη μεγαλύτερη πτώση από τον Απρίλιο.

«Δεν αποκλείω περαιτέρω κλιμάκωση, αλλά πιστεύω ότι η αγορά είναι πιο πιθανό να αναθεωρήσει την προηγούμενη υπερβολική αντίδραση και να τηρήσει στάση αναμονής», δήλωσε η Dilin Wu, στρατηγική αναλύτρια της Pepperstone. «Παρότι το Ιράν έχει προβάλλει αντίσταση, οι δυνατότητές του είναι σαφώς περιορισμένες και οι διαπραγματεύσεις ενδέχεται να αποτελούν πιο βιώσιμη οδό».

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι η εκστρατεία βομβαρδισμών κατά του Ιράν θα συνεχιστεί έως ότου επιτευχθούν οι στόχοι της. Κάλεσε την ηγεσία της χώρας να συνθηκολογήσει, παρότι δημοσίευμα ανέφερε ότι τουλάχιστον ένας υψηλόβαθμος αξιωματούχος στην Τεχεράνη επιδιώκει επανέναρξη των πυρηνικών συνομιλιών με τις ΗΠΑ. Ο Τραμπ ανέφερε ότι συμφώνησε να συνομιλήσει με τη νέα ηγεσία του Ιράν, σύμφωνα με το The Atlantic.

Η πτώση των μετοχών τη Δευτέρα ήρθε μετά από άνοδο των παγκόσμιων αγορών από τον Δεκέμβριο έως τον Φεβρουάριο. Οι ασιατικές αγορές είχαν ξεπεράσει τις αμερικανικές και ευρωπαϊκές, όπου οι ανησυχίες για τις δαπάνες στην τεχνητή νοημοσύνη και τον ανατρεπτικό αντίκτυπό της σε διάφορους κλάδους είχαν προκαλέσει αναταράξεις.

Στρατηγικοί αναλυτές της Barclays προειδοποίησαν να μην υπάρξει βιαστική αγορά σε περίπτωση πτώσης. Οι επενδυτές έχουν συνηθίσει σε γεωπολιτικές εντάσεις που εκτονώνονται γρήγορα, ωστόσο το παρόν επεισόδιο ενδέχεται να διαρκέσει περισσότερο, επισημαίνοντας τον κίνδυνο αμερικανικών απωλειών, πληγμάτων κατά της ιρανικής ηγεσίας και διαταραχής της κυκλοφορίας στα Στενά του Ορμούζ.

«Η σχέση ρίσκου–απόδοσης δεν φαίνεται ελκυστική», σημείωσαν. «Αν οι μετοχές διορθώσουν αρκετά (π.χ. πάνω από 10% στον S&P 500), πιθανόν να έρθει στιγμή για αγορές. Αλλά όχι ακόμη».

Η Bloomberg Economics εκτιμά ότι αν κλείσουν τα Στενά του Ορμούζ, η τιμή του πετρελαίου θα μπορούσε να εκτιναχθεί έως και τα 108 δολάρια. Περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ροών πετρελαίου διέρχεται από αυτή τη θαλάσσια οδό, καθιστώντας την κρίσιμο ενεργειακό «λαιμό μπουκαλιού».

Ψηφιακά δεδομένα δείχνουν ότι η κίνηση πετρελαιοφόρων μέσω του Ορμούζ έχει σχεδόν σταματήσει, ενώ τρία πλοία δέχθηκαν επίθεση κοντά στην είσοδο του Περσικού Κόλπου, εντείνοντας τους φόβους για περιορισμό της προσφοράς.

Η προοπτική παρατεταμένης αναταραχής στη Μέση Ανατολή και οι επιπτώσεις των υψηλότερων τιμών πετρελαίου δίνουν στους διαχειριστές κεφαλαίων νέους λόγους να πουλήσουν μετοχές και να στραφούν σε ασφαλέστερες τοποθετήσεις. Οι ήδη υψηλές αποτιμήσεις σε μετοχές και πιστώσεις διευκολύνουν τη μείωση του ρίσκου.

«Όλα αυτά συμβαίνουν σε μια εύθραυστη στιγμή, καθώς οι επενδυτές γίνονται πιο επιφυλακτικοί», δήλωσε ο Dec Mullarkey της SLC Management. «Οι αμερικανικές αγορές μετοχών είναι ήδη ιδιαίτερα ευαίσθητες σε απειλές τεχνολογικής ανατροπής και αναδυόμενες πιέσεις στην αγορά πιστώσεων, οπότε η προοπτική υψηλότερων τιμών εμπορευμάτων θα μπορούσε να προκαλέσει νέο κύμα πωλήσεων, καθώς οι επενδυτές περιορίζουν το ρίσκο».

Η ένταση στη Μέση Ανατολή εκτοξεύει ανοδικά το αλουμίνιο

Το αλουμίνιο κατέγραψε άνοδο λόγω ανησυχιών ότι μια κρίσιμη εφοδιαστική οδός για τους παραγωγούς της Μέσης Ανατολής ενδέχεται να διαταραχθεί από τη σύγκρουση σε μια περιοχή που ευθύνεται για σημαντικό ποσοστό της παγκόσμιας παραγωγής.

Το μέταλλο ενισχύθηκε έως και 2,9% φθάνοντας τα 3.231,50 δολάρια ανά τόνο στο Χρηματιστήριο Μετάλλων του Λονδίνου (LME). Τα Στενά του Ορμούζ — ένα κομβικό θαλάσσιο πέρασμα ανοιχτά του Ιράν — χρησιμοποιούνται από πολλούς μεγάλους παραγωγούς αλουμινίου της περιοχής για την εξαγωγή μετάλλου και την εισαγωγή πρώτων υλών.

Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή κλιμακώθηκε το Σαββατοκύριακο, μετά τις επιθέσεις ΗΠΑ και Ισραήλ στο Ιράν και τα αντίποινα της Τεχεράνης σε πολλαπλές χώρες. Η περιοχή αντιπροσωπεύει περίπου το 9% της παγκόσμιας παραγωγικής δυναμικότητας αλουμινίου, σύμφωνα με την AZ China Ltd., και οι τιμές είναι παραδοσιακά ευαίσθητες σε εξάρσεις περιφερειακής έντασης.

Η κρίση στο Ιράν προσθέτει αβεβαιότητα στις αγορές μετάλλων, έπειτα από μια ταραχώδη αρχή έτους, που τροφοδοτήθηκε από την επιθετική εξωτερική πολιτική του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, τις ανησυχίες για το δολάριο και την έντονη κερδοσκοπική δραστηριότητα στην Κίνα. Το αλουμίνιο στο Λονδίνο είχε φθάσει στο υψηλότερο επίπεδο από το 2022 στα τέλη Ιανουαρίου, ενώ το premium της αμερικανικής αγοράς Midwest ξεπέρασε το 1 δολάριο ανά λίβρα τον προηγούμενο μήνα.

Ο Τραμπ δήλωσε ότι οι αμερικανικές δυνάμεις θα συνεχίσουν τους βομβαρδισμούς κατά του Ιράν έως ότου επιτευχθούν οι στόχοι τους και κάλεσε τις στρατιωτικές και αστυνομικές δυνάμεις της Ισλαμικής Δημοκρατίας να παραδοθούν ή «να αντιμετωπίσουν βέβαιο θάνατο». Η Τεχεράνη απάντησε με κύματα πυραυλικών επιθέσεων σε γειτονικές χώρες, μεταξύ αυτών η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Μπαχρέιν — όλοι βασικοί παραγωγοί αλουμινίου.

Το αλουμίνιο ενισχυόταν κατά 2,8% στα 3.228,50 δολάρια ανά τόνο στο LME. Ο χαλκός κέρδιζε 0,3% και ο ψευδάργυρος 0,9%. Το Ιράν έχει εξελιχθεί σε σημαντικό προμηθευτή ψευδαργύρου για την Κίνα, συμβάλλοντας στη συγκράτηση των εγχώριων τιμών πέρυσι.

Η μικτή εικόνα στις αγορές βασικών μετάλλων — και η σχετικά περιορισμένη άνοδος του αλουμινίου — αντικατοπτρίζει πιθανόν ευρύτερους φόβους για τον αντίκτυπο της κλιμάκωσης στον πόλεμο με το Ιράν στις τιμές ενέργειας και στην παγκόσμια οικονομία. Το δολάριο ενισχύθηκε τη Δευτέρα, ασκώντας πίεση στα εμπορεύματα που τιμολογούνται σε αυτό.

Σύμφωνα με τη Citigroup, η αγορά αλουμινίου αντιμετωπίζει πλέον «διπλή μακροοικονομική πίεση»: οι εξελίξεις στον Κόλπο ενδέχεται να αυξήσουν τα περιφερειακά premiums σε Ευρώπη και ΗΠΑ, ενώ η αποστροφή ρίσκου και η ισχύς του δολαρίου λειτουργούν αντισταθμιστικά.

Τα χυτήρια αλουμινίου διατηρούν συνήθως αποθέματα αλουμίνας για μία έως δύο εβδομάδες — ή και περισσότερο σε περιοχές με ευάλωτη εφοδιαστική — περιορίζοντας τους άμεσους κινδύνους για την παραγωγή. Πιο πιθανές βραχυπρόθεσμες επιπτώσεις είναι τα υψηλότερα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου, τα αυξημένα ναύλα και οι καθυστερήσεις στις μεταφορές από τον Κόλπο.

Το Ιράν διαθέτει ετήσια δυναμικότητα παραγωγής περίπου 790.000 τόνων αλουμινίου, εκ των οποίων 50.000–80.000 τόνοι έχουν ήδη τεθεί εκτός λειτουργίας λόγω προληπτικών μέτρων. Ενδέχεται να ακολουθήσουν και άλλες διακοπές, εάν διακοπεί η λειτουργία των λιμανιών.

Παράλληλα, το σιδηρομετάλλευμα ενισχύθηκε κατά 0,7% στα 99 δολάρια ανά τόνο στη Σιγκαπούρη. Η Μέση Ανατολή αποτελεί σημαντικό παραγωγό σφαιριδίων σιδηρομεταλλεύματος, με μερίδιο 13% της παγκόσμιας παραγωγής, ενώ οι κινεζικές εξαγωγές χάλυβα προς την περιοχή αυξάνονται.

Διαβάστε επίσης 

Στοιχημάτισαν για την επίθεση στο Ιράν και έγιναν εκατομυριούχοι – «Insider» ή τύχη; 

Πετρελαιοφόρα αποφεύγουν το ζωτικής σημασίας Στενό του Ορμούζ

Πετρέλαιο: Στα 80 δολάρια το Brent – Φόβοι για άλμα στα 100 – Παραγωγή κατά 206.000 βαρέλια/ημερησίως αποφάσισε ο ΟΠΕΚ+