Σιδηροδρομική τραγωδία στην Ισπανία: Οργή για την εντολή και τα κενά ασφαλείας που οδήγησε στον θάνατο 68 ανθρώπων

Στους 68 αυξήθηκε ο αριθμός των νεκρών από τη σύγκρουση δύο τρένων υψηλής ταχύτητας στην Ισπανία, με τα σωστικά συνεργεία να συνεχίζουν τις έρευνες στα κατεστραμμένα βαγόνια για τον εντοπισμό πιθανών επιπλέον θυμάτων.

Η τραγωδία της Τετάρτης (28/10), κοντά στο Τολέδο, είναι η δεύτερη πολύνεκρη σιδηροδρομική σύγκρουση στη χώρα μέσα στο 2026 και η χειρότερη στην Ευρώπη από το 2013. Σύμφωνα με τον υπουργό Μεταφορών Όσκαρ Πουέντε, η υπερταχεία της Renfe έλαβε λανθασμένα άδεια να συνεχίσει την πορεία της, παρότι υπήρχε ενεργό κόκκινο σήμα λόγω ακινητοποιημένου τρένου μπροστά της.

Ο επικεφαλής της περιφερειακής κυβέρνησης της Καστίλλης-Λα Μάντσα, Εμιλιάνο Γκαρθία-Πάχε, επιβεβαίωσε ότι ο αριθμός των θυμάτων ανήλθε στους 68, ενώ δεν απέκλεισε να εντοπιστούν και άλλοι νεκροί όταν μετακινηθούν τα βαγόνια που έχουν υποστεί τις μεγαλύτερες ζημιές.

Σύμφωνα με την υπουργό Υγείας της Ισπανίας, Μόνικα Γκαρθία, 80 άνθρωποι τραυματίστηκαν, εκ των οποίων οι 15 βρίσκονται σε πολύ σοβαρή κατάσταση.

Πώς η υπερταχεία της Renfe συνέχισε παρά το κόκκινο σήμα

Νέα στοιχεία για τις συνθήκες της σύγκρουσης παρουσίασε ο υπουργός Μεταφορών Όσκαρ Πουέντε, μιλώντας σε δημοσιογράφους στη Μαδρίτη.

Όπως εξήγησε, το σύστημα σηματοδότησης είχε ενεργοποιήσει κόκκινο σήμα εξαιτίας προβλήματος στην επικοινωνία των υπολογιστικών συστημάτων, με αποτέλεσμα να διακοπεί αυτόματα η κυκλοφορία των τρένων.

Ωστόσο, στη συνέχεια ελήφθη λανθασμένη απόφαση να επιτραπεί στην αμαξοστοιχία της Renfe να συνεχίσει το δρομολόγιό της, παρότι μπροστά της βρισκόταν ακινητοποιημένο τρένο της Iryo.

Η Renfe επιβεβαίωσε ότι το τρένο της συνέχισε την πορεία του κατόπιν σχετικής άδειας και στη συνέχεια συγκρούστηκε με την αμαξοστοιχία της Iryo, η οποία είχε παραμείνει σταματημένη για λόγους που δεν έχουν ακόμη διευκρινιστεί.

«Το τρένο της Renfe συνέχισε την πορεία του σύμφωνα με τις οδηγίες που έλαβε και σημειώθηκε σύγκρουση. Η ακριβής αλληλουχία των γεγονότων, οι συνθήκες κυκλοφορίας και οι περιστάσεις της πρόσκρουσης θα πρέπει να εξακριβωθούν από την έρευνα», ανέφερε η εταιρεία.

Η Iryo ανακοίνωσε ότι ενεργοποίησε τα πρωτόκολλα έκτακτης ανάγκης, ενώ η κρατική εταιρεία διαχείρισης των σιδηροδρομικών υποδομών Adif δεν ανταποκρίθηκε σε αίτημα του Reuters για σχολιασμό.

Πάνω από 540 επιβάτες στα δύο τρένα

Η σύγκρουση σημειώθηκε περίπου στις 9 το πρωί, τοπική ώρα, μεταξύ των πόλεων Μόρα και Οργκάθ, κοντά στο Τολέδο, στην περιφέρεια Καστίλλης-Λα Μάντσα.

Σύμφωνα με εκπρόσωπο της περιφερειακής κυβέρνησης, στο τρένο της Iryo επέβαιναν 147 άνθρωποι, ενώ στην υπερταχεία της Renfe βρίσκονταν 397.

Συνολικά, 544 άνθρωποι ταξίδευαν με τις δύο αμαξοστοιχίες.

Από τη σφοδρή πρόσκρουση εκτροχιάστηκαν δύο βαγόνια της Iryo, ενώ τουλάχιστον τρία βαγόνια κατέληξαν σε πρανές δίπλα στις υπερυψωμένες σιδηροδρομικές γραμμές.

Στο σημείο αναπτύχθηκαν ασθενοφόρα, ελικόπτερα, διασωστικά συνεργεία και οχήματα γραφείων τελετών, ενώ οι επιχειρήσεις αναζήτησης συνεχίστηκαν μέχρι το βράδυ.

Οι διασώστες προσπαθούσαν να ερευνήσουν τα κατεστραμμένα βαγόνια, χωρίς να γνωρίζουν εάν ο τελικός απολογισμός θα αυξηθεί μετά τη μετακίνησή τους.

«Οι άνθρωποι είχαν παγιδευτεί ανάμεσα στα καθίσματα»

Οι μαρτυρίες των επιζώντων αποτυπώνουν τον πανικό που επικράτησε αμέσως μετά τη σύγκρουση.

Ο 62χρονος Σαλβαδόρ Αρίθα περιέγραψε ότι αρκετοί επιβάτες αναγκάστηκαν να σπάσουν τα παράθυρα προκειμένου να εγκαταλείψουν την αμαξοστοιχία.

«Βρισκόμουν πολύ κοντά στην πόρτα, αλλά άλλοι επιβάτες έσπαγαν τα παράθυρα για να μπορέσουν να βγουν. Ορισμένοι άνθρωποι σχεδόν δεν μπορούσαν να κινηθούν, επειδή είχαν παγιδευτεί ανάμεσα στα καθίσματα», ανέφερε.

Ο επιβάτης Ραφαέλ Μπαρθελό δήλωσε ότι αισθάνεται τυχερός, καθώς είχε σηκωθεί από τη θέση του για να πιει καφέ λίγο πριν από τη σύγκρουση.

«Παίρναμε πρωινό, πίναμε έναν καφέ, όταν αισθανθήκαμε μια πολύ ισχυρή πρόσκρουση και εκτιναχθήκαμε», περιέγραψε.

Σύμφωνα με τον ίδιο, τουλάχιστον οκτώ άνθρωποι από το βαγόνι στο οποίο επέβαινε έχασαν τη ζωή τους.

Μετά το δυστύχημα, επιβάτες με επιδέσμους και εμφανή σημάδια τραυματισμού απομακρύνθηκαν από το σημείο μέσω κοντινού δρόμου, όπου είχαν συγκεντρωθεί οι υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης.

Η αγωνία των συγγενών για τους αγνοούμενους

Στην πόλη Ούρδα, συγγενείς επιβατών συγκεντρώθηκαν σε σχολείο που είχε οριστεί ως σημείο ενημέρωσης.

Ανάμεσά τους βρισκόταν μία γυναίκα που συστήθηκε ως Άνα και αναζητούσε τον σύζυγό της, Πέπε.

Όπως ανέφερε, δεν είχε λάβει καμία πληροφορία για την τύχη του, ενώ το όνομά του δεν περιλαμβανόταν στους ανθρώπους που είχαν μέχρι τότε ταυτοποιηθεί.

Η αστυνομία είχε εντοπίσει τον σκύλο του ζευγαριού, τον Τρέθε, αλλά η γυναίκα εξακολουθούσε να περιμένει νέα για τον σύζυγό της.

Η Renfe ανακοίνωσε ότι δημιούργησε ειδική τηλεφωνική γραμμή για την ενημέρωση των οικογενειών των θυμάτων.

Παράλληλα, ανέστειλε τις πωλήσεις εισιτηρίων στον διάδρομο υψηλής ταχύτητας Μαδρίτης–Ανδαλουσίας έως τις 13 Δεκεμβρίου.

Σάντσεθ: «Όλη η Ισπανία πενθεί»

Ο πρωθυπουργός της Ισπανίας, Πέδρο Σάντσεθ, επισκέφθηκε την περιοχή της τραγωδίας, νότια της Μαδρίτης, και απηύθυνε τηλεοπτικό μήνυμα.

«Όλη η Ισπανία πενθεί», δήλωσε, χαρακτηρίζοντας το δυστύχημα «τρομερή τραγωδία».

Ο Ισπανός πρωθυπουργός δεσμεύτηκε ότι θα διερευνηθούν πλήρως οι συνθήκες της σύγκρουσης και ότι η κυβέρνηση θα προχωρήσει στις αναγκαίες παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση τυχόν προβλημάτων ασφαλείας που θα εντοπιστούν.

Παράλληλα, σημείωσε ότι, σύμφωνα με τις μέχρι τώρα ενδείξεις, τα αίτια της νέας σύγκρουσης φαίνεται να είναι διαφορετικά από εκείνα του δυστυχήματος του Ιανουαρίου.

«Εάν χρειαστεί να ενισχύσουμε περαιτέρω την ασφάλεια για να αποκαταστήσουμε την εμπιστοσύνη στο σύστημα σιδηροδρόμων υψηλής ταχύτητας, θα το κάνουμε. Γιατί αυτό που είναι απαράδεκτο για μια χώρα όπως η Ισπανία είναι να υφίσταται δύο δυστυχήματα τρένων υψηλής ταχύτητας μέσα στην ίδια χρονιά», υπογράμμισε.

Το αντιπολιτευόμενο Λαϊκό Κόμμα ανακοίνωσε την ακύρωση όλων των προεκλογικών του εκδηλώσεων για την ημέρα, ενόψει των εκλογών του επόμενου μήνα.

Η χειρότερη σιδηροδρομική τραγωδία στην Ευρώπη από το 2013

Με τουλάχιστον 68 νεκρούς, το δυστύχημα της Τετάρτης είναι το πιο πολύνεκρο στην Ευρώπη από τον εκτροχιασμό τρένου στο Σαντιάγο ντε Κομποστέλα της Ισπανίας, το 2013, όταν είχαν χάσει τη ζωή τους 80 άνθρωποι.

Παράλληλα, είναι η δεύτερη θανατηφόρα σύγκρουση τρένων υψηλής ταχύτητας στην Ισπανία μέσα στο 2026.

Τον Ιανουάριο, 46 άνθρωποι είχαν σκοτωθεί όταν μία αμαξοστοιχία εκτροχιάστηκε και συγκρούστηκε με άλλο τρένο που κινούνταν στην αντίθετη κατεύθυνση.

Στο δυστύχημα εκείνο είχαν εμπλακεί τρένα των ίδιων εταιρειών, στην ίδια σιδηροδρομική γραμμή.

Η προηγούμενη τραγωδία είχε πυροδοτήσει έντονη συζήτηση σχετικά με την επάρκεια των επενδύσεων στη συντήρηση του ισπανικού σιδηροδρομικού δικτύου.

Σύμφωνα με προκαταρκτική έκθεση της Πολιτοφυλακής, που δημοσιοποιήθηκε τον Φεβρουάριο, η βασική υπόθεση για τα αίτια του δυστυχήματος του Ιανουαρίου αφορούσε πιθανή αστοχία στη σιδηροδρομική γραμμή, στη ράγα ή σε σημείο συγκόλλησης δύο τμημάτων της.

Ωστόσο, οι ερευνητές διατηρούσαν ανοιχτά ακόμη επτά ενδεχόμενα.

Αύξηση των σιδηροδρομικών ατυχημάτων στην Ισπανία

Τα στοιχεία της ισπανικής αρχής σιδηροδρομικής ασφάλειας δείχνουν αύξηση των ατυχημάτων τα τελευταία χρόνια.

Συγκεκριμένα, τα καταγεγραμμένα περιστατικά, στα οποία περιλαμβάνονται εκτροχιασμοί και συγκρούσεις, αυξήθηκαν από 45 το 2016 σε 57 το 2024 και 69 το 2025.

Την ίδια στιγμή, ανάλυση του Reuters με βάση στοιχεία της ισπανικής αρχής ανταγωνισμού δείχνει ότι περίπου 25 εκατομμύρια επιβάτες χρησιμοποίησαν τα τρένα υψηλής ταχύτητας στην Ισπανία κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026.

Ο αριθμός αυτός αντιστοιχεί σε μείωση περίπου 14% σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους.

Μόλις το 16% των επενδύσεων κατευθυνόταν στη συντήρηση

Στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκεται πλέον και ο τρόπος με τον οποίο κατανέμονται οι επενδύσεις στο ισπανικό σιδηροδρομικό δίκτυο.

Η Ισπανία διαθέτει περίπου 4.000 χιλιόμετρα γραμμών υψηλής ταχύτητας, ένα από τα μεγαλύτερα δίκτυα στην Ευρώπη.

Σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, οι επενδύσεις της χώρας στη συντήρηση των υποδομών υπολείπονται εκείνων άλλων μεγάλων ευρωπαϊκών χωρών.

Κατά την περίοδο 2018–2022, η Ισπανία δαπανούσε κατά μέσο όρο περίπου 1,5 δισ. ευρώ ετησίως για το δίκτυο υψηλής ταχύτητας, ποσό υψηλότερο από εκείνο οποιασδήποτε άλλης ευρωπαϊκής χώρας.

Ωστόσο, το μεγαλύτερο μέρος των χρημάτων κατευθυνόταν στην κατασκευή νέων γραμμών.

Μόλις το 16% των συνολικών δαπανών προοριζόταν για συντήρηση, ανανέωση και αναβάθμιση των υφιστάμενων υποδομών.

Τα στοιχεία αυτά αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα μετά τα δύο πολύνεκρα δυστυχήματα του 2026, αν και οι αρχές επισημαίνουν ότι οι αιτίες τους φαίνεται να διαφέρουν.

Η έρευνα για τη σύγκρουση της Τετάρτης επικεντρώνεται πλέον στη δυσλειτουργία των συστημάτων επικοινωνίας και σηματοδότησης, καθώς και στην απόφαση που επέτρεψε στην υπερταχεία της Renfe να συνεχίσει την πορεία της παρά το ενεργό κόκκινο σήμα.