Η αύξηση των ρυθμίσεων χρεών μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού αποτελεί θετική εξέλιξη, καθώς συμβάλλει στη μείωση του ιδιωτικού χρέους που προκαλεί οικονομική ασφυξία σε χιλιάδες νοικοκυριά και επιχειρήσεις, αλλά και πρόβλημα για την οικονομία. Ωστόσο, όπως έχει πολλές φορές επισημανθεί και από τη θέση αυτή, ο εξωδικαστικός μηχανισμός αφορά οφειλέτες που έχουν κάποια περιουσία ή δυνατότητα ρύθμισης των οφειλών τους.

Τα στοιχεία το επιβεβαιώνουν: το μέσο κούρεμα οφειλών στον εξωδικαστικό, σύμφωνα με τα δεδομένα που ανακοινώθηκαν την Τρίτη, διαμορφώνεται σε 13,45% για οφειλές προς το Δημόσιο και σε 29% για χρέη προς χρηματοδοτικούς φορείς. Αν συνυπολογιστεί και το επιτόκιο των δόσεων, γίνεται αντιληπτό ότι για υπερχρεωμένους πολίτες που έχουν πολύ περιορισμένα περιουσιακά ή εισοδηματικά περιθώρια, η ρύθμιση μέσω εξωδικαστικού είναι ανέφικτη ή ασύμφορη.

Γι’ αυτήν την κατηγορία υπερχρεωμένων, μόνη δυνατότητα «δεύτερης ευκαιρίας» παραμένει η διαδικασία της πτώχευσης και απαλλαγής τους από τα χρέη του παρελθόντος, που επέρχεται μετά τρία χρόνια από την πτώχευση (ή μετά από ένα έτος, αν έχουν περιουσία αξίας άνω των εκατό χιλιάδων ευρώ και του 10% των χρεών τους).

Σε παλαιότερα σημειώματα από τη θέση αυτή, είχε επισημανθεί ότι, προκειμένου να επιτευχθεί ο σκοπός του νόμου για σχετικά σύντομη, αυτοδίκαιη και εύλογου δικαστικού κόστους απαλλαγή των έντιμων οφειλετών, πρέπει το Δημόσιο και ο ΕΦΚΑ να σταματήσουν να ασκούν συστηματικά προσφυγές και παρεμβάσεις στις περισσότερες πτωχεύσεις και να περιορίσουν τη δικαστική αμφισβήτηση της απαλλαγής μόνον όπου πράγματι συντρέχει σπουδαίος λόγος που προβλέπεται από το Νόμο και το δικαιολογεί.

Δυστυχώς σ’ αυτή τη δυσάρεστη πραγματικότητα δεν έχει υπάρξει βελτίωση. Το Δημόσιο και ο ΕΦΚΑ εξακολουθούν να ασκούν νομικά και ουσιαστικά αβάσιμες «τυποποιημένες» προσφυγές κατά της απαλλαγής των οφειλετών τους, οι οποίες απορρίπτονται, με αποτέλεσμα όχι μόνο να επιβαρύνουν τα Δικαστήρια με περιττό φόρτο και τους οφειλέτες με δικαστικό κόστος, αλλά και να προκαλούν καθυστέρηση της απαλλαγής πολύ πέραν των τριών ετών (ή του ενός έτους) που προβλέπει ο νόμος.

Θα μου επιτραπεί να αναφέρω ένα παράδειγμα από προσωπική δικηγορική εμπειρία : φυσικό πρόσωπο, εταίρος και διαχειριστής εταιρείας που κατέστη υπερχρεωμένη με αποτέλεσμα να περιέλθει και ο ίδιος ατομικά σε παύση πληρωμών, υπέβαλε αίτηση να πτωχεύσει ατομικά και στη συνέχεια υπέβαλε αίτηση πτώχευσης και η εταιρεία του.

Στην αίτηση πτώχευσης της εταιρείας παρενέβη το Δημόσιο ισχυριζόμενο ότι η εταιρεία δεν έπρεπε να πτωχεύσει γιατί δεν συνέτρεχαν «τάχα» οι προϋποθέσεις και η παρέμβασή του απορρίφθηκε. Στην ατομική του πτώχευση, όταν πλησίαζε ο χρόνος απαλλαγής του, το Δημόσιο άσκησε προσφυγή ισχυριζόμενο ότι ο διαχειριστής δεν έπρεπε να απαλλαγεί ατομικά επειδή καθυστέρησε να πτωχεύσει την εταιρεία του δηλαδή την ίδια εταιρεία, για την οποία το Δημόσιο με παρέμβαση στη δήλωση παύσης πληρωμών της είχε ισχυριστεί ότι δεν έπρεπε να πτωχεύσει!

Από μια πλευρά, σκέφτεται κανείς ότι, εάν ζούσε ο Κάφκα, ίσως συγκέντρωνε ανάλογα περιστατικά για να γράψει μία χιουμοριστική έκδοση της «Δίκης»… Για τους οφειλέτες, όμως, δεν υπάρχει τίποτε χιουμοριστικό. Μόνο αύξηση ταλαιπωρίας, εξόδων και καθυστέρησης στη πραγματοποίηση του ονείρου της δεύτερης ευκαιρίας και της επανένταξής του στην παραγωγική και δημιουργική οικονομική δραστηριότητα χωρίς το βάρος των οφειλών του παρελθόντος. Και όλα αυτά επειδή το ίδιο το κράτος υπονομεύει τα αποτελέσματα του νόμου που θέσπισε . Δηλαδή ο μεν νόμος προβλέπει, το δε Δημόσιο …προσφεύγει!

Ας ελπίσουμε ότι θα υπάρξει Οδηγία από τους αρμόδιους Φορείς για να σταματήσει στο μέλλον αυτό το φαινόμενο…

Η Ιωάννα Καλαντζάκου- Τσατσαρώνη είναι  Δικηγόρος – Μέλος Νομοπαρασκευαστικής Επιτροπής Πτωχευτικού Κώδικα 2007- Επικεφαλής της Επιτροπής Πτωχευτικού Δικαίου του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών (σε σχέση με τον Πτωχευτικό Νόμο 4738/20 και τις τροποποιήσεις του) -Αντιπρόεδρος Δ.Σ του Συνδέσμου Ελλήνων Εμπορικολόγων – τ. Αντιπρ. Δ.Σ.Α – Πολιτευτής Ν.Δ