Κάθετος Διάδρομος: Ευρεία στήριξη στο σχέδιο που αλλάζει τον ενεργειακό χάρτη – Ο ρόλος της Ελλάδας

Τη στήριξη πολιτικών δυνάμεων και παραγόντων της αγοράς συγκεντρώνει ο σχεδιασμός για την περαιτέρω ανάπτυξη του Κάθετου Διαδρόμου, ενός έργου που αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα στην προσπάθεια της Ευρώπης να περιορίσει την εξάρτησή της από το ρωσικό φυσικό αέριο.

Από τις δημόσιες τοποθετήσεις εκπροσώπων τόσο του ΠΑΣΟΚ όσο και της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης προκύπτει ότι η ενίσχυση του Κάθετου Διαδρόμου αντιμετωπίζεται ως ζήτημα ευρύτερης εθνικής και γεωπολιτικής σημασίας. Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά, μάλιστα, το αμερικανικό ενδιαφέρον για το έργο, καθώς ο συγκεκριμένος ενεργειακός άξονας μπορεί να αποτελέσει βασική δίοδο μεταφοράς LNG από την Ελλάδα προς τα Βαλκάνια, την Κεντρική και την Ανατολική Ευρώπη.

Κοινός τόπος στις σχετικές τοποθετήσεις είναι ότι η Ελλάδα μπορεί να ενισχύσει σημαντικά τον ρόλο της στον ευρωπαϊκό ενεργειακό χάρτη, λειτουργώντας ως πύλη εισόδου και διαμετακόμισης αμερικανικού LNG προς ένα μεγάλο τμήμα της Ευρώπης. Παράλληλα, ο Κάθετος Διάδρομος αποκτά και σαφή γεωπολιτική διάσταση, καθώς ενισχύει τη θέση της χώρας σε μια περίοδο κατά την οποία η ενεργειακή ασφάλεια συνδέεται άμεσα με την εθνική και ευρωπαϊκή ασφάλεια.

Οι τοποθετήσεις αυτές καταδεικνύουν ότι, παρά τις διαφορετικές πολιτικές αφετηρίες και τις επιμέρους επιφυλάξεις, διαμορφώνεται ένα ευρύ πεδίο στήριξης γύρω από τη στρατηγική σημασία του Κάθετου Διαδρόμου.

Η δυνατότητα μεταφοράς LNG από την Ελλάδα προς τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, την Ουγγαρία και άλλες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης ενισχύει τη σημασία της χώρας ως ενεργειακού κόμβου, ενώ παράλληλα προσφέρει στην Ευρώπη πρόσθετες επιλογές τροφοδοσίας.

Η στήριξη από την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις Ηνωμένες Πολιτείες προσδίδει στο εγχείρημα ακόμη μεγαλύτερη γεωπολιτική βαρύτητα. Υπό αυτή την έννοια, ο Κάθετος Διάδρομος δεν αποτελεί απλώς ένα ενεργειακό project, αλλά έναν σχεδιασμό που συνδέεται με την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης, την αναβάθμιση του γεωπολιτικού ρόλου της Ελλάδας και τις νέες ισορροπίες που διαμορφώνονται στην ευρύτερη περιοχή.

Παπασταύρου: Ισχυρή δέσμευση για τη διεύρυνση του Κάθετου Διαδρόμου

Από το Βελιγράδι ο υπουργός Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου έκανε τις ακόλουθες δηλώσεις:

Οι χώρες μας αντιμετωπίζουν καθημερινά την ίδια μεγάλη πρόκληση: να εξασφαλίζουν οικονομικά προσιτή και αξιόπιστη ενέργεια για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις τους. Η περιφερειακή ενεργειακή διασύνδεση και συνεργασία αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτής της προσπάθειας.

Από την τελευταία συνάντησή μας στην Αθήνα, τον Μάιο, έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος. Στις 4 Σεπτεμβρίου, στη Θεσσαλονίκη, 11 Διαχειριστές Συστημάτων Μεταφοράς από 9 χώρες της Νότιας και Κεντρικής Ευρώπης συμφώνησαν να επεκτείνουν τον Κάθετο Διάδρομο, συμπεριλαμβάνοντας τη Σερβία και τη Βόρεια Μακεδονία. Η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία μετά την απόφαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο, καθώς αναμένεται να προκύψει στην Κεντρική Ευρώπη ανάγκη αντικατάστασης περίπου 20 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων φυσικού αερίου.

Σήμερα, όλοι οι Υπουργοί επιβεβαιώσαμε εκ νέου την ισχυρή δέσμευσή μας για τη διεύρυνση του Κάθετου Διαδρόμου με τη συμμετοχή της Σερβίας και της Βόρειας Μακεδονίας. Η διεύρυνσή του ενισχύει τις δυνατότητες μεταφοράς φυσικού αερίου από την Ελλάδα προς την Κεντρική Ευρώπη, προσφέροντας πρόσθετες οδούς εφοδιασμού. Ενισχύει τον στρατηγικό ρόλο της χώρας μας και δείχνει τι μπορούμε να πετύχουμε μαζί.

Παράλληλα, βρίσκονται σε εξέλιξη συγκεκριμένα έργα στους τομείς της ηλεκτρικής ενέργειας και των πετρελαϊκών προϊόντων. Είναι, επομένως, χρήσιμο να συναντιόμαστε τακτικά, ενδεχομένως ανά έξι μήνες, για να παρακολουθούμε την υλοποίησή τους. Η επόμενη συνάντηση θα πραγματοποιηθεί στη Σόφια, όπου θα έχουμε την ευκαιρία να αποτιμήσουμε την πρόοδο σε όλα αυτά τα ζητήματα.

Για την Ελλάδα, η σημασία αυτής της πρωτοβουλίας υπερβαίνει τον ίδιο τον ενεργειακό τομέα. Η ενέργεια αποτελεί συνδετικό κρίκο που φέρνει τις τέσσερις χώρες μας πιο κοντά και δημιουργεί μια νέα κουλτούρα συνεργασίας, ώστε να αντιμετωπίζουμε από κοινού τις προκλήσεις και να προωθούμε κοινές λύσεις. Η Ελλάδα στηρίζει την ενσωμάτωση της Σερβίας στο ευρωπαϊκό ενεργειακό σύστημα. Μαζί με τη συνάδελφό μου από τη Βουλγαρία, θα υποστηρίξουμε σθεναρά αυτή την προσπάθεια στις συνεδριάσεις των Υπουργών Ενέργειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης».

Γ. Μανιάτης: Ενοχλείται η Τουρκία

Χαρακτηριστική ήταν η παρέμβαση του ευρωβουλευτή του ΠΑΣΟΚ Γιάννη Μανιάτη, ο οποίος, μιλώντας στον Real FM, υπογράμμισε ότι η ανάπτυξη του Κάθετου Διαδρόμου μέσω Ελλάδας προκαλεί ενόχληση στην Τουρκία, καθώς δημιουργεί έναν ανταγωνιστικό ενεργειακό δρόμο απέναντι στον TurkStream και επηρεάζει τους ενεργειακούς σχεδιασμούς Άγκυρας και Μόσχας στην Ευρώπη.

«Ενοχλεί σαφέστατα. Οι Τούρκοι είχαν στήσει μαζί με τους Ρώσους μια άλλη εναλλακτική λύση, τον TurkStream, τον αγωγό ο οποίος φέρνει ουσιαστικά ρωσικό φυσικό αέριο και προσαιγιαλώνεται στη Βουλγαρία για να συνδεθεί από εκεί με το υπόλοιπο ευρωπαϊκό δίκτυο», ανέφερε.

Όπως πρόσθεσε, «η ύπαρξη του Κάθετου Διαδρόμου λειτουργεί ανταγωνιστικά, και επειδή έχει και την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δημιουργεί ακόμη σοβαρότερα προβλήματα στους σχεδιασμούς της Τουρκίας».

Ο κ. Μανιάτης αναφέρθηκε παράλληλα στην ιστορία του εγχειρήματος, σημειώνοντας ότι η ιδέα άρχισε να αποκτά συγκεκριμένη μορφή το 2014, μετά την προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία και ενώ η Ελλάδα ασκούσε την Προεδρία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Όπως υπενθύμισε, εκείνη την περίοδο υπεγράφη η πρώτη συμφωνία συνεργασίας μεταξύ Ελλάδας, Βουλγαρίας και Ρουμανίας για την προώθηση του Κάθετου Διαδρόμου, με στόχο τη δημιουργία μιας εναλλακτικής διαδρομής τροφοδοσίας της περιοχής με φυσικό αέριο.

Κατά τον ίδιο, μετά από αρκετά χρόνια περιορισμένης κινητικότητας, η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία επανέφερε το σχέδιο στο επίκεντρο. Το βασικό ζητούμενο πλέον δεν αφορά τόσο τις ίδιες τις υποδομές όσο τις συμφωνίες που θα επιτρέψουν την τροφοδοσία του συστήματος με φυσικό αέριο και, κυρίως, με LNG.

Σε αυτό το πλαίσιο, ο Γιάννης Μανιάτης ανέδειξε και τον ρόλο του FSRU της Αλεξανδρούπολης, το οποίο μπορεί να αποτελέσει βασική πηγή τροφοδοσίας του Κάθετου Διαδρόμου.

«Έχει έρθει η ώρα αυτός ο εναλλακτικός άξονας τροφοδοσίας Βουλγαρίας, Ρουμανίας, Ουγγαρίας, Μολδαβίας, ακόμη και Ουκρανίας και Σερβίας, να πάρει σάρκα και οστά», τόνισε.

Ιδιαίτερη σημασία απέδωσε και στην αμερικανική στήριξη του εγχειρήματος. Αναφερόμενος στην επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο, σημείωσε ότι αυτή στέλνει σαφές μήνυμα προς τις χώρες της περιοχής πως πίσω από τον Κάθετο Διάδρομο βρίσκονται τόσο οι ΗΠΑ όσο και η Ευρωπαϊκή Ένωση.

«Και η Ευρωπαϊκή Ένωση στηρίζει αυτή την πρωτοβουλία για τον Κάθετο Διάδρομο και οι ΗΠΑ. Εμείς είμαστε ωφελημένοι έτσι και αλλιώς», ανέφερε, εκτιμώντας παράλληλα ότι η αμερικανική εμπλοκή μπορεί να συμβάλει στην επίλυση ρυθμιστικών και άλλων εκκρεμοτήτων μεταξύ των χωρών από τις οποίες διέρχεται ο άξονας.

Κατερίνα Μπέρδου: Τα ενεργειακά στο τραπέζι με τον Κάθετο Διάδρομο

Στη σημασία του Κάθετου Διαδρόμου αναφέρθηκε και η Κατερίνα Μπέρδου από την Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη, η οποία, σε δηλώσεις της στο Action24, χαρακτήρισε ιδιαίτερα σημαντική την επίσκεψη του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο στην Ελλάδα στο πλαίσιο του 6ου Γύρου του Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας – ΗΠΑ.

«Είναι πολύ σημαντική η επίσκεψη για τις ελληνοαμερικανικές σχέσεις», σημείωσε, προσθέτοντας ότι η τελική αποτίμησή της θα εξαρτηθεί από τα συγκεκριμένα οφέλη που θα προκύψουν για την Ελλάδα.

Ως προς την ενεργειακή ατζέντα, ωστόσο, ήταν σαφής: «Τα ενεργειακά σαφώς θα είναι στο τραπέζι, με τον Κάθετο Διάδρομο».

Η ίδια συνέδεσε το έργο με την εξαγωγή αμερικανικού LNG και τη σταδιακή απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο, υπενθυμίζοντας ότι ανάλογοι σχεδιασμοί είχαν συζητηθεί ήδη από τα προηγούμενα χρόνια.

Παρά τη θετική αποτίμηση της ενεργειακής διάστασης, η κ. Μπέρδου επισήμανε ότι κρίσιμο τεστ της επίσκεψης θα αποτελέσουν και τα ελληνοτουρκικά, καθώς και η στάση της Ουάσιγκτον σε ζητήματα που αφορούν τις τουρκικές προκλήσεις, τα θαλάσσια πάρκα και την ηλεκτρική διασύνδεση.

Αλέξανδροw Δεσποτόπουλος: «Γεωπολιτικός σεισμός» ο Κάθετος Διάδρομος

Ακόμη πιο έντονα ανέδειξε τη γεωπολιτική σημασία του σχεδίου ο διεθνολόγος Αλέξανδρος Δεσποτόπουλος, ο οποίος, μιλώντας στον Real FM, χαρακτήρισε τον Κάθετο Διάδρομο «γεωπολιτικό σεισμό».

Όπως εξήγησε, το εγχείρημα δεν περιορίζεται στη δυνατότητα διοχέτευσης αμερικανικού φυσικού αερίου προς τα Βαλκάνια, την Ουκρανία, την Ουγγαρία και την υπόλοιπη Ευρώπη. Κατά τον ίδιο, πρέπει να εξεταστεί σε συνδυασμό και με τις νέες μεταφορικές και σιδηροδρομικές διασυνδέσεις που μπορούν να αναβαθμίσουν συνολικά τον ρόλο της Ελλάδας.

«Μιλάμε όχι μόνο για μια διασύνδεση, όπου αμερικανικό φυσικό αέριο θα διαχέεται στα Βαλκάνια, θα φτάνει μέχρι την Ουκρανία, την Ουγγαρία και μετά στην υπόλοιπη Ευρώπη. Μιλάμε επίσης και για μια ταχεία σιδηροδρομική διασύνδεση, η οποία λειτουργεί απολύτως ανταγωνιστικά προς τα Στενά του Βοσπόρου και των Δαρδανελλίων», τόνισε.

Σύμφωνα με τον κ. Δεσποτόπουλο, η δυνατότητα σύνδεσης της Οδησσού με την Αλεξανδρούπολη και, μέσω αυτής, με τις διεθνείς αγορές δημιουργεί ένα νέο γεωπολιτικό και εμπορικό δεδομένο στην περιοχή.

Μάλιστα, συνέδεσε αυτή την προοπτική και με τον οικονομικό διάδρομο IMEC, ο οποίος φιλοδοξεί να συνδέσει την Ινδία με τη Μέση Ανατολή και την Ευρώπη. Σε ένα τέτοιο πλέγμα ενεργειακών και εμπορικών διαδρομών, όπως υποστήριξε, η Ελλάδα αποκτά κομβική θέση.

«Άρα, η Ελλάδα γίνεται ένα hub για τους Αμερικανούς», κατέληξε.

Διαβάστε επίσης:

Ρούμπιο: Ραχοκοκαλιά για το αμερικανικό LNG ο Κάθετος Διάδρομος – «Απόλυτη αφοσίωση» στην ενεργειακή συνεργασία μας με την Ελλάδα (βίντεο)

Τα «θέλω» του Ρούμπιο στην Αθήνα, η ενισχυμένη θέση της Ελλάδας και η νέα παρέμβαση Μητσοτάκη για τις αυξημένες τιμές

Παπασταύρου: Ο Kάθετος Διάδρομος αναβαθμίζει τον ρόλο της Ελλάδας στην περιοχή και περιορίζει τον ρόλο της Τουρκίας και της Ρωσίας στα ενεργειακά