Βρετανία: Τα σενάρια επαναπροσέγγισης με την ΕΕ και το κόστος του Brexit

Η παρέμβαση του Άντι Μπέρναμ επαναφέρει στο προσκήνιο τις σχέσεις της Βρετανίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση, αναδεικνύοντας ένα δίλημμα που υπερβαίνει την πολιτική αντιπαράθεση: μέχρι πού μπορεί να φτάσει το Λονδίνο στην αποκατάσταση των οικονομικών δεσμών με τις Βρυξέλλες, χωρίς να αμφισβητήσει ευθέως την απόφαση του δημοψηφίσματος του 2016;

Η πλήρης επανένταξη εξακολουθεί να αποτελεί το πιο απαιτητικό και μακρινό ενδεχόμενο. Ωστόσο, το ενδιαφέρον μετατοπίζεται σταδιακά στις εναλλακτικές μορφές συνεργασίας που θα μπορούσαν να περιορίσουν τις συνέπειες του Brexit, διατηρώντας τη Βρετανία εκτός της Ένωσης.

Επανένταξη στην ΕΕ: Οικονομικά οφέλη, υψηλό πολιτικό κόστος

Μια βρετανική επιστροφή στην Ευρωπαϊκή Ένωση θα απαιτούσε ισχυρή πολιτική νομιμοποίηση, ενδεχομένως μέσω νέου δημοψηφίσματος, μακροχρόνιες διαπραγματεύσεις και συμφωνία με τα κράτη-μέλη για τους όρους της επανένταξης.

Η αποδοχή της ελεύθερης κυκλοφορίας προσώπων θα αποτελούσε ένα από τα δυσκολότερα ζητήματα, καθώς ο έλεγχος της μετανάστευσης βρέθηκε στο επίκεντρο της εκστρατείας υπέρ της αποχώρησης.

Τα οικονομικά κίνητρα, πάντως, θα ήταν σημαντικά. Η συμμετοχή στην ενιαία αγορά θα περιόριζε τα εμπόδια στις συναλλαγές, ενώ η επιστροφή στην τελωνειακή ένωση θα καταργούσε τις τελωνειακές διαδικασίες στο εμπόριο με την ΕΕ, μειώνοντας το λειτουργικό κόστος των επιχειρήσεων.

Σύμφωνα με ανάλυση του UK in a Changing Europe, η επιστροφή στην ενιαία αγορά θα μπορούσε να ενισχύσει το βρετανικό ΑΕΠ κατά 3% έως 5%, χάρη στην αύξηση του εμπορίου και των επενδύσεων.

Το ελβετικό παράδειγμα ως ενδιάμεση επιλογή

Μια διαφορετική διαδρομή θα ήταν η διαμόρφωση μιας σχέσης στα πρότυπα της Ελβετίας, η οποία θα εξασφάλιζε πρόσβαση σε επιμέρους τομείς της ευρωπαϊκής αγοράς, χωρίς πλήρη ένταξη στην ΕΕ.

Η Ελβετία έχει οικοδομήσει τη σχέση της με την Ένωση μέσω ενός πλέγματος συμφωνιών, που της επιτρέπουν να συμμετέχει σε ευρωπαϊκά προγράμματα και να διατηρεί στενούς οικονομικούς δεσμούς με τα κράτη-μέλη.

Η συνεργασία αυτή συνοδεύεται από υποχρεώσεις, μεταξύ των οποίων η αποδοχή της ελεύθερης κυκλοφορίας προσώπων και οικονομικές συνεισφορές που συνδέονται με τις συμφωνίες και τη συμμετοχή της σε προγράμματα.

Για τη Βρετανία, μια αντίστοιχη προσέγγιση θα μπορούσε να περιορίσει μέρος του οικονομικού κόστους της αποχώρησης, χωρίς να απαιτήσει άμεση επανένταξη. Θα επανέφερε, όμως, στο πολιτικό προσκήνιο ορισμένα από τα ζητήματα που οδήγησαν στο Brexit.

Η διαδρομή του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου

Μια ακόμη δυνατότητα θα ήταν η συμμετοχή στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, ακολουθώντας το παράδειγμα χωρών όπως η Νορβηγία και το Λιχτενστάιν.

Το μοντέλο αυτό προσφέρει ευρεία πρόσβαση στην ενιαία αγορά, με αντάλλαγμα την εφαρμογή των σχετικών ευρωπαϊκών κανόνων και την αποδοχή των τεσσάρων ελευθεριών: της κυκλοφορίας αγαθών, υπηρεσιών, κεφαλαίων και προσώπων.

Παρότι μια τέτοια λύση θα περιόριζε σημαντικά τις τριβές στις οικονομικές σχέσεις με την ΕΕ, θα ήταν δύσκολο να υποστηριχθεί πολιτικά στη Βρετανία, καθώς θα περιόριζε την αυτονομία που οι υποστηρικτές του Brexit είχαν θέσει ως βασικό στόχο.

Μια ειδική σχέση σύνδεσης με την Ένωση

Στη συζήτηση εντάσσεται και η προοπτική μιας ειδικής μορφής σύνδεσης, η οποία θα υπερέβαινε το πλαίσιο μιας συνηθισμένης εμπορικής συμφωνίας, χωρίς να ισοδυναμεί με πλήρη συμμετοχή στην ΕΕ.

Η Ένωση έχει εξετάσει αντίστοιχες ιδέες για άλλες χώρες, αναζητώντας τρόπους ενίσχυσης της συνεργασίας χωρίς άμεση ένταξη.

Για το Λονδίνο, μια τέτοια προσέγγιση θα μπορούσε να λειτουργήσει ως γέφυρα επαναπροσέγγισης. Η πρακτική της αξία, ωστόσο, θα εξαρτιόταν από το εύρος της πρόσβασης στην ευρωπαϊκή αγορά και τις υποχρεώσεις που θα τη συνόδευαν.

Το οικονομικό κόστος ενισχύει την πίεση για στενότερους δεσμούς

Η αναζήτηση εναλλακτικών επανέρχεται καθώς οι επιπτώσεις του Brexit εξακολουθούν να επιβαρύνουν τη βρετανική οικονομία.

Οι πρόσθετες εμπορικές διαδικασίες και η αυξημένη γραφειοκρατία έχουν δυσκολέψει τη δραστηριότητα των επιχειρήσεων, ενώ η διατήρηση της σύνδεσης με τις ευρωπαϊκές αλυσίδες εφοδιασμού παραμένει κρίσιμη για το Λονδίνο.

Ανάλυση του Bloomberg Economics εκτιμά ότι το Brexit μπορεί να έχει οδηγήσει σε απώλεια μεταξύ 2% και 4% του βρετανικού ΑΕΠ, με το βασικό σενάριο να τοποθετεί την επίπτωση περίπου στο 2,5%.

Οι εκτιμήσεις αυτές ενισχύουν τα επιχειρήματα υπέρ μιας στενότερης οικονομικής σχέσης με την ΕΕ, χωρίς να επιλύουν το πολιτικό ζήτημα της μορφής που θα μπορούσε να λάβει.

Η πολιτική εξίσωση παραμένει δύσκολη

Κάθε κυβέρνηση που θα επιδίωκε βαθύτερη επανασύνδεση με τις Βρυξέλλες θα έπρεπε να διαχειριστεί τις αντιδράσεις των ψηφοφόρων που εξακολουθούν να συνδέουν το Brexit με την εθνική κυριαρχία και τον έλεγχο των πολιτικών αποφάσεων.

Από την πλευρά της, η ΕΕ θα αναζητούσε διαβεβαιώσεις για τη σταθερότητα και τη διάρκεια μιας νέας συμφωνίας, ώστε να περιοριστεί ο κίνδυνος επαναλαμβανόμενων πολιτικών ανατροπών.

Το βασικό διακύβευμα, επομένως, είναι ποια μορφή συνεργασίας μπορεί να προσφέρει ουσιαστικά οικονομικά οφέλη στη Βρετανία και ταυτόχρονα να εξασφαλίσει επαρκή πολιτική αποδοχή, τόσο στο Λονδίνο όσο και στις Βρυξέλλες.

Διαβάστε επίσης 

Πιερρακάκης: «Προστατεύουμε τους συνεπείς οφειλέτες – Όσοι παραβιάζουν τους κανόνες θα λογοδοτούν» (Βίντεο)

Politico: Στο μικροσκόπιο της ΕΕ η ευρωομάδα ESN, στην οποία ηγείται η AfD – Εξετάζεται διαγραφή και διακοπή χρηματοδότησης

Ιράκ: Αυξάνει τις εκπτώσεις στις τιμές του αργού πετρελαίου για τον Οκτώβριο έως και τα $37 το βαρέλι