Γιάννης Στουρνάρας για ψηφιακή εποχή: Πιο επιτακτική από ποτέ η ανάγκη για κριτική σκέψη και ενημέρωση

«Η οικονομική μας ζωή έχει μεταφερθεί στην οθόνη, και επομένως, η εκπαίδευση όλων μας πρέπει να προσαρμοστεί αναλόγως», ανέφερε μεταξύ άλλων το διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος (ΤτΕ), Γιάννης Στουρνάρας, στην Hμερίδα Εκπαιδευτικών για τον Χρηματοοικονομικό Εγγραμματισμό Εφήβων «Ψηφιακές Πληρωμές, Απάτες και Τυχερά παιχνίδια», που διοργανώθηκε στην Τράπεζα της Ελλάδος, με πρωτοβουλία του Κέντρου Πολιτισμού, Έρευνας και Τεκμηρίωσης, για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά.

Όπως επεσήμανε ο κ. Στουρνάρας, στη σημερινή πραγματικότητα, οι έφηβοι χρησιμοποιούν καθημερινά τεχνολογία την οποία πολλές φορές χειρίζονται καλύτερα από τους γονείς και τους εκπαιδευτικούς τους.

Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι είναι περισσότερο προστατευμένοι, καθώς όπως είπε οι σύγχρονες ψηφιακές απάτες δεν βασίζονται τόσο στην τεχνολογία, όσο στην ανθρώπινη ψυχολογία.

Τόνισε δε ότι, οι ψηφιακές πληρωμές αποτελούν μία από τις σημαντικότερες τεχνολογικές εξελίξεις της τελευταίας δεκαετίας, όμως δεν πρέπει να παραβλέπουμε ότι πολλές φορές η ευκολία υποκαθιστά την κατανόηση, η ταχύτητα ακυρώνει την κρίση, και η ψηφιακή δεξιότητα δεν ταυτίζεται πάντα με την οικονομική ωριμότητα.

«Η ανάγκη για κριτική σκέψη και ενημέρωση είναι πιο επιτακτική από ποτέ», σημείωσε χαρακτηριστικά ο κ. Στουρνάρας.

Ολόκληρη η ομιλία του Γιάννη Στουρνάρα

Σας καλωσορίζω με ιδιαίτερη χαρά στη σημερινή Hμερίδα, την οποία διοργανώνουμε στην Τράπεζα της Ελλάδος, με πρωτοβουλία του Κέντρου Πολιτισμού, Έρευνας και Τεκμηρίωσης, για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά.

Το θέμα της, το οποίο πριν κάποια χρόνια θα θεωρούταν εξειδικευμένο, πλέον αφορά όλους μας: οι ψηφιακές πληρωμές, οι οικονομικές απάτες και τα τυχερά παιχνίδια.

Είναι σημαντικό να αναγνωρίσουμε ότι η σύγχρονη ψηφιακή εποχή έχει φέρει επανάσταση στον τρόπο που διαχειριζόμαστε τα οικονομικά μας, και η κατανόηση αυτών των αλλαγών είναι κρίσιμη για την ασφάλεια και την ευημερία μας.

Πριν από μία γενιά, ένας νέος που εισερχόταν στην αγορά εργασίας ή αποκτούσε εισόδημα, απευθυνόταν σε μία τράπεζα για να έρθει σε επαφή με τον κόσμο των οικονομικών.

Σήμερα, αρκεί να έχει ένα κινητό τηλέφωνο, το οποίο λειτουργεί ως πύλη για μια πληθώρα οικονομικών υπηρεσιών. Αυτή η τεχνολογία έχει αλλάξει ριζικά τον τρόπο που αλληλεπιδρούμε με τα χρήματα και τις οικονομικές μας υποχρεώσεις.

Μέσω του κινητού τηλεφώνου, μπορεί να πληρώσει, να αγοράσει, να μεταφέρει χρήματα, να επενδύσει, να συμμετάσχει σε τυχερά παιχνίδια, να δανειστεί, να εξαπατηθεί ή να παρασυρθεί από αφηγήματα εύκολου πλουτισμού.

Η οικονομική μας ζωή έχει μεταφερθεί στην οθόνη, και επομένως, η εκπαίδευση (όλων μας) πρέπει να προσαρμοστεί αναλόγως.

Είναι δε αδήριτη ανάγκη να παρέχουμε την κατάλληλη γνώση στους νέους μας, ώστε να είναι σε θέση να αναγνωρίζουν τους κινδύνους και τις ευκαιρίες που προσφέρει η ψηφιακή οικονομία.

Οι ψηφιακές πληρωμές αποτελούν μία από τις σημαντικότερες τεχνολογικές εξελίξεις της τελευταίας δεκαετίας. Έχουν καταστήσει τις συναλλαγές ταχύτερες, ασφαλέστερες, πιο προσιτές και αποτελεσματικές.

Δημιουργούν νέες δυνατότητες για οικονομική ανάπτυξη, ενισχύουν την κοινωνική συμπερίληψη, και διευκολύνουν την καθημερινότητα εκατομμυρίων πολιτών.

Ωστόσο, δεν πρέπει να παραβλέπουμε ότι πολλές φορές η ευκολία υποκαθιστά την κατανόηση, η ταχύτητα ακυρώνει την κρίση, και η ψηφιακή δεξιότητα δεν ταυτίζεται πάντα με την οικονομική ωριμότητα.

Η ανάγκη για κριτική σκέψη και ενημέρωση είναι πιο επιτακτική από ποτέ.

Ένα νέο κεφάλαιο ανοίγει με το ψηφιακό ευρώ

Μέσα σε αυτό το διαρκώς εξελισσόμενο περιβάλλον, ένα νέο κεφάλαιο στις ψηφιακές πληρωμές αναμένεται να ανοίξει με την εισαγωγή του ψηφιακού ευρώ.

Ως ψηφιακό ισοδύναμο των μετρητών, θα επιτρέπει ασφαλείς και άμεσες πληρωμές, ακόμη και μέσω του κινητού μας τηλεφώνου, συνδυάζοντας την ευκολία της ψηφιακής τεχνολογίας με την εμπιστοσύνη που παρέχει το χρήμα κεντρικής τράπεζας.

Την εγγύηση αυτή θα προσφέρει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, η οποία φιλοδοξεί να διαδραματίσει πρωτοπόρο ρόλο στην ανάπτυξη του ψηφιακού χρήματος κεντρικής τράπεζας.

Το ψηφιακό ευρώ, ως μορφή χρήματος εκδιδόμενο από δημόσια αρχή, θα είναι διαθέσιμο χωρίς χρέωση σε όλους τους πολίτες της ζώνης του ευρώ, για κάθε ψηφιακή πληρωμή.

Θα λειτουργεί συμπληρωματικά προς τα τραπεζογραμμάτια και τα κέρματα, αποτελώντας μια πρόσθετη επιλογή πληρωμής.

Στην κοινωνία μας όπου ο ψηφιακός μετασχηματισμός προχωρεί με αμείωτο ρυθμό, το ψηφιακό ευρώ θα είναι ένα βήμα προόδου για το ενιαίο μας νόμισμα.

Ωστόσο, κάθε νέα δυνατότητα που προσφέρει η ψηφιακή εποχή συνοδεύεται και από νέους κινδύνους, γεγονός που καθιστά απαραίτητη όχι μόνο την τεχνολογική εξοικείωση, αλλά και την ψηφιακή εγρήγορση και τη λήψη υπεύθυνων αποφάσεων.

Στη σημερινή πραγματικότητα, οι έφηβοι χρησιμοποιούν καθημερινά τεχνολογία την οποία πολλές φορές χειρίζονται καλύτερα από τους γονείς και τους εκπαιδευτικούς τους.

Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι είναι περισσότερο προστατευμένοι. Οι σύγχρονες ψηφιακές απάτες δεν βασίζονται τόσο στην τεχνολογία, όσο στην ανθρώπινη ψυχολογία.

Οι επιτήδειοι δεν παραβιάζουν υπολογιστές, αλλά την εμπιστοσύνη που τους δείχνουμε.

Εκμεταλλεύονται την παρορμητικότητα, την αγωνία, την πλεονεξία, την απληστία, την περιέργεια και την ανάγκη κοινωνικής αποδοχής.

Γι’ αυτό, η καλύτερη προστασία απέναντι στις απάτες είναι η ενημέρωση, έτσι ώστε να μπορούμε να αναγνωρίσουμε τις προειδοποιητικές ενδείξεις και να αντιδράσουμε ανάλογα.

Τα όρια ανάμεσα στην ψυχαγωγία και τον τζόγο

Το ίδιο ισχύει και για τα διαδικτυακά τυχερά παιχνίδια.

Οι νέοι μας, τα παιδιά και οι έφηβοι, κινούνται αρκετά συχνά σήμερα σε ένα πολυσύνθετο περιβάλλον όπου τα βιντεοπαιχνίδια, οι μικροσυναλλαγές, οι influencers, οι διαφημίσεις και οι μηχανισμοί επιβράβευσης συνδυάζονται.

Έτσι, τα όρια ανάμεσα στην ψυχαγωγία, την κατανάλωση και τις πρακτικές που μοιάζουν με τον τζόγο γίνονται πολλές φορές δυσδιάκριτα, ακόμη και για τους ενήλικες.

Παράλληλα, η εφηβεία είναι μια περίοδος αναζήτησης εμπειριών, κατά την οποία η επιρροή των συνομηλίκων και η παρορμητικότητα αποτελούν φυσιολογικά χαρακτηριστικά της ανάπτυξης. Δεν μπορούμε (και δεν πρέπει) να στηριζόμαστε μόνο στην απαγόρευση.

Οφείλουμε να επενδύσουμε στην κατανόηση και την εκπαίδευση, ώστε οι νέοι να είναι σε θέση να κάνουν συνειδητές επιλογές, «μετά λόγου γνώσεως». Η εκπαίδευση πρέπει να είναι διαδραστική και να ενθαρρύνει τη συμμετοχή των μαθητών.

Σε αυτό το σημείο αναδεικνύεται ο ρόλος του σχολείου, και ειδικότερα του εκπαιδευτικού.

Το σχολείο δεν μπορεί να ανταγωνιστεί την ταχύτητα με την οποία αλλάζει η τεχνολογία, μπορεί όμως να καλλιεργήσει την κρίση, την υπευθυνότητα, την ικανότητα αξιολόγησης και την κατανόηση του κινδύνου.

Ο εκπαιδευτικός πρέπει να συνδέσει τη θεωρία με την πραγματική ζωή των μαθητών.

Η σημερινή ημερίδα ακριβώς αυτό επιχειρεί: να ενώσει διαφορετικές οπτικές γύρω από ένα κοινό ζήτημα, προάγοντας τη συνεργασία και την ανταλλαγή γνώσης.

Θα ακούσουμε για το μέλλον των ψηφιακών πληρωμών, θα μάθουμε πώς εξελίσσονται οι σύγχρονες μορφές ηλεκτρονικής απάτης και ποιες είναι κάποιες νέες μέθοδοι χειραγώγησης των θυμάτων.

Θα συζητήσουμε για τις πρακτικές ασφαλούς χρήσης των ψηφιακών υπηρεσιών, θα εξετάσουμε τις προκλήσεις που δημιουργεί η ραγδαία ανάπτυξη του διαδικτυακού παιχνιδιού και τις σχετικές πολιτικές προστασίας των ανηλίκων.

Τέλος, θα προσπαθήσουμε να κατανοήσουμε καλύτερα τον έφηβο: τον τρόπο που σκέφτεται, αποφασίζει, επηρεάζεται, επιλέγει και διαμορφώνει τη σχέση του με τον ψηφιακό κόσμο. Αυτή η κατανόηση είναι θεμελιώδης για την ανάπτυξη στρατηγικών που θα ενισχύσουν την ασφάλεια και την ευημερία του.

Οι εισηγήσεις αυτές συνθέτουν μια ενιαία εικόνα για το πώς μπορούμε να προετοιμάσουμε τους νέους να ζήσουν με ασφάλεια, υπευθυνότητα και αυτονομία σε μια κοινωνία που μεταβάλλεται με πρωτόγνωρη ταχύτητα.

Ποιος είναι ο πυρήνας του οικονομικού αλφαβητισμού

Είναι καθήκον μας να τους εξοπλίσουμε με τις γνώσεις, τις δεξιότητες και τις ιδιότητες που θα τους επιτρέπουν αύριο να πλοηγούνται με επιτυχία σε αυτό το σημερινό, αλλά και κάθε νέο περιβάλλον.

Δεν μπορούμε να προβλέψουμε ποια εφαρμογή θα χρησιμοποιούν οι μαθητές σε λίγα χρόνια. Δεν γνωρίζουμε ποια μορφή θα έχουν οι πληρωμές, ποιες θα είναι οι νέες τεχνολογίες ή ποιες νέες τυπολογίες απάτης θα εμφανιστούν.

Μπορούμε, όμως, να τους δώσουμε κάτι πολύ πιο πολύτιμο: να τους προικίσουμε με την τάση και την ικανότητα να σκέφτονται πριν αποφασίσουν, να αμφισβητούν πριν εμπιστευθούν, και να αξιολογούν πριν επιλέξουν.

Αυτός είναι, τελικά, ο πυρήνας του οικονομικού αλφαβητισμού, και ίσως ένα από τα σημαντικότερα εφόδια που μπορεί να προσφέρει σήμερα το σχολείο.

Η εκπαίδευση πρέπει να είναι συνεχής και να προσαρμόζεται στις εξελίξεις της κοινωνίας.

Σας ευχαριστώ θερμά και εύχομαι καλή επιτυχία στις εργασίες της ημερίδας. Ας εργαστούμε όλοι μαζί για να διασφαλίσουμε ότι οι νέοι μας θα είναι έτοιμοι να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις του μέλλοντος με αυτοπεποίθηση και γνώση.

Διαβάστε επίσης: 

ΕΤΑΔ: «Το Κυβερνείο Αναβιώνει» – Η πορεία αποκατάστασης και η νέα προοπτική για το ιστορικό τοπόσημο της Θεσσαλονίκης

Γεωργιάδης: Θα βρούμε λύση ώστε να συνεχιστεί μέσω του ΕΟΠΥΥ το πρόγραμμα για τα φάρμακα κατά της παχυσαρκίας

Λογαριασμός για παιδιά: Πώς κράτος και γονείς μπορούν να δημιουργήσουν κεφάλαιο έως 77.000 ευρώ