Πώς διαμόρφωσαν οι έξι μήνες πολέμου στη Μέση Ανατολή τις παγκόσμιες αγορές (πίνακες)

Έξι μήνες συμπληρώνονται την Παρασκευή από την έναρξη των αμερικανικών και ισραηλινών βομβαρδισμών στο Ιράν, μια εξέλιξη που προκάλεσε ευρύτερη σύγκρουση και εξακολουθεί να επηρεάζει την παγκόσμια οικονομία.

Η αναστάτωση στην ενεργειακή αγορά, οι περιορισμοί στις μεταφορές μέσω των Στενών του Ορμούζ και η αβεβαιότητα στις αγορές έχουν αφήσει έντονο αποτύπωμα σε πετρέλαιο, μετοχές, ασφαλή επενδυτικά καταφύγια και τιμές τροφίμων, σύμφωνα με ανάλυση του Reuters.

1. Ακριβότερη ενέργεια και πιέσεις στα καύσιμα

Η αγορά πετρελαίου βρέθηκε από την πρώτη στιγμή στο επίκεντρο, καθώς η περιορισμένη παραγωγή στον Περσικό Κόλπο και η σημαντική μείωση των διελεύσεων από τα Στενά του Ορμούζ περιόρισαν τις διαθέσιμες ποσότητες. Η τιμή του Brent ξεπέρασε προσωρινά τα 120 δολάρια το βαρέλι τον Απρίλιο, ενώ ο μέσος όρος για το 2026 διαμορφώνεται μέχρι σήμερα κοντά στα 90 δολάρια, έναντι περίπου 70 δολαρίων πέρυσι.

Ωστόσο, μεγαλύτερες πιέσεις έχουν εμφανιστεί στα διυλισμένα προϊόντα. Οι τιμές του ντίζελ έχουν αυξηθεί αισθητά, καθώς η αγορά αντιμετωπίζει ελλείψεις στα μεσαία αποστάγματα, ενώ παράλληλα οι επιθέσεις της Ουκρανίας έχουν προκαλέσει προβλήματα στη ρωσική παραγωγή και οι εξαγωγές από τον Περσικό Κόλπο έχουν περιοριστεί.

Αρχικά σημαντική ήταν και η επίδραση στην αγορά αεροπορικών καυσίμων, λόγω της στρατηγικής σημασίας του Κόλπου. Η αύξηση, ωστόσο, της παραγωγής και των εξαγωγών από τα αμερικανικά διυλιστήρια συνέβαλε στη μείωση των φόβων για μεγαλύτερες ελλείψεις.

Καθώς το βόρειο ημισφαίριο πλησιάζει στον χειμώνα, νέες διαταραχές στις μεταφορές μέσω του Ορμούζ, σε συνδυασμό με πιθανούς κινδύνους για τις ενεργειακές υποδομές της Ρωσίας, θα μπορούσαν να αυξήσουν περαιτέρω το κόστος του πετρελαίου θέρμανσης και να ενισχύσουν τις πληθωριστικές πιέσεις.

2. Η έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης στηρίζει τις μετοχές

Παρά την πολεμική αναταραχή, οι διεθνείς χρηματιστηριακές αγορές έχουν επιδείξει αξιοσημείωτη αντοχή. Βασικός παράγοντας αυτής της εικόνας είναι τα τεράστια κεφάλαια που συνεχίζουν να κατευθύνονται στον κλάδο της τεχνητής νοημοσύνης.

Ο παγκόσμιος δείκτης μετοχών MSCI, ο οποίος καλύπτει 47 χώρες, έφτασε αυτόν τον μήνα σε ιστορικό επίπεδο, με τη συνολική αξία του να αγγίζει τα 105 τρισ. δολάρια. Από την έναρξη του πολέμου έχει ενισχυθεί κατά σχεδόν 7 τρισ. δολάρια ή περίπου 9%.

Η εικόνα δεν είναι, πάντως, ίδια σε όλες τις αγορές. Οι χρηματιστηριακοί δείκτες των χωρών του Κόλπου έχουν κινηθεί αισθητά χειρότερα από τις διεθνείς αγορές.

Όπως σημειώνει ο αναλυτής της Fidelity, Pranav Aggarwal, η συνολική άνοδος των μετοχών δείχνει ότι οι επενδυτές αντιμετωπίζουν μέχρι στιγμής την πολεμική σύγκρουση με σχετικά περιορισμένη ανησυχία και εξακολουθούν να θεωρούν πιθανό να ολοκληρωθεί μέσα στη χρονιά. Οι διεθνείς μετοχές καταγράφουν άνοδο περίπου 14% από τις αρχές του έτους, επίδοση ιδιαίτερα ισχυρή σε σύγκριση με μια τυπική ετήσια αύξηση 8%-9%.

3. Τα παραδοσιακά επενδυτικά καταφύγια δεν προσφέρουν ασφάλεια

Η πολεμική κρίση δεν οδήγησε σε μια ξεκάθαρη στροφή των επενδυτών προς τα παραδοσιακά ασφαλή καταφύγια. Κρατικά ομόλογα υψηλής αξιολόγησης, χρυσός και δολάριο δεν έχουν ακολουθήσει μέχρι σήμερα την κλασική συμπεριφορά που αναμένεται σε περιόδους μεγάλης αβεβαιότητας.

Το αμερικανικό νόμισμα έχει ενισχυθεί κατά 1,4% έναντι ενός καλαθιού βασικών νομισμάτων από την έναρξη της σύγκρουσης. Αναλυτές αποδίδουν σημαντικό μέρος αυτής της ανόδου, ωστόσο, στην υποχώρηση του ιαπωνικού γεν.

Στην αγορά των αμερικανικών κρατικών ομολόγων, οι αποδόσεις έχουν επιβαρυνθεί από τις αυξημένες πληθωριστικές προσδοκίες και την αναθεώρηση των εκτιμήσεων για μειώσεις επιτοκίων. Τα αμερικανικά Treasuries έχουν χάσει περίπου 3,5% σε όρους συνολικής απόδοσης. Στις πιέσεις προστέθηκαν πιο πρόσφατα οι ανησυχίες γύρω από τον νέο επικεφαλής της Federal Reserve, Kevin Warsh, καθώς και τα σχέδια της Ουάσιγκτον για την επαναγορά χρέους.

Ανάλογη μεταβλητότητα καταγράφηκε και στον χρυσό. Το πολύτιμο μέταλλο υποχώρησε σχεδόν 25% από την έναρξη του πολέμου έως τον Ιούλιο, παρά το γεγονός ότι από το 2022 είχε υπερτριπλασιάσει την αξία του, μετά το πάγωμα των αποθεματικών της ρωσικής κεντρικής τράπεζας από τις δυτικές χώρες.

Μέσα στον Αύγουστο, πάντως, ο χρυσός ανέκαμψε περισσότερο από 15%, καθώς επανήλθαν οι ανησυχίες για πιθανή αποδυνάμωση της αξίας του δολαρίου.

4. Νέες πιέσεις σε τρόφιμα και λιπάσματα

Οι επιπτώσεις της κρίσης δεν περιορίζονται στην ενέργεια. Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ έχει προκαλέσει προβλήματα και στις μεταφορές λιπασμάτων, τα οποία αποτελούν βασικό παράγοντα για την παγκόσμια αγροτική παραγωγή.

Η κατάσταση επιβαρύνεται από τις καιρικές συνθήκες, με ένα ισχυρό φαινόμενο El Niño, αλλά και από νέες δυσκολίες στις μεταφορές σιτηρών εξαιτίας του πολέμου στην Ουκρανία. Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι ο συνδυασμός αυτών των παραγόντων αυξάνει τον κίνδυνο για την αγροτική παραγωγή παγκοσμίως.

Οι τιμές των τροφίμων σημείωσαν τον Ιούλιο νέο υψηλό άνω των τριών ετών, σύμφωνα με τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ (FAO). Ωστόσο, οι ειδικοί θεωρούν ότι το μεγαλύτερο μέρος των επιπτώσεων δεν έχει ακόμη περάσει πλήρως στον καταναλωτή.

Ο FAO έχει ήδη προειδοποιήσει για το ενδεχόμενο νέου κύματος επισιτιστικού πληθωρισμού. Σύμφωνα με εκτίμηση της JPMorgan, ένα ισχυρό El Niño θα μπορούσε από μόνο του, στην κορύφωσή του, να αυξήσει τον παγκόσμιο πληθωρισμό τροφίμων κατά περίπου 0,7%.

Οι μεγαλύτερες συνέπειες αναμένεται να εμφανιστούν στην Ασία, τη Λατινική Αμερική και την Αφρική, όπου τα νοικοκυριά διαθέτουν μεγαλύτερο ποσοστό του εισοδήματός τους για την αγορά τροφίμων και οι κυβερνήσεις ανησυχούν για νέα άνοδο των τιμών.

5. Βαρύ το πλήγμα για τις χώρες του Κόλπου

Οι οικονομίες του Περσικού Κόλπου έχουν δεχθεί άμεσο και σημαντικό πλήγμα από τη σύγκρουση. Οι εξαγωγές της Σαουδικής Αραβίας μειώθηκαν κατά 10% μεταξύ του πρώτου και του δεύτερου τριμήνου.

Ιδιαίτερα έντονες είναι οι πιέσεις και στην αγορά ακινήτων του Ντουμπάι. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της JPMorgan, οι πωλήσεις ακινήτων έχουν υποχωρήσει κατά 70%-80%, γεγονός που καταδεικνύει το μέγεθος της οικονομικής αναστάτωσης.

Στο Κατάρ, η Oxford Economics εκτιμά ότι η οικονομία θα μπορούσε να συρρικνωθεί σχεδόν κατά 30% φέτος, εξαιτίας των ζημιών που υπέστη η εγκατάσταση φυσικού αερίου Ras Laffan.

Στα χρηματιστήρια, τόσο το Κατάρ όσο και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν καταγράψει απώλειες περίπου 14%, παρουσιάζοντας υστέρηση άνω των 20 ποσοστιαίων μονάδων έναντι των παγκόσμιων μετοχών.

Παράλληλα, έχει αυξηθεί το κόστος ασφάλισης του χρέους των δύο χωρών έναντι του κινδύνου χρεοκοπίας. Η μεγαλύτερη πίεση, ωστόσο, έχει καταγραφεί στο Μπαχρέιν, το οποίο διαθέτει υψηλότερο επίπεδο χρέους και όπου οι τιμές των συμβολαίων πιστωτικού κινδύνου (CDS) έχουν αυξηθεί σχεδόν κατά 40%.

 

Διαβάστε επίσης 

Χρυσός: Επιστρέφει πάνω από τα 4.600 δολάρια με το βλέμμα στραμμένο στη Fed

Allianz: Πάνω από 200 πυρκαγιές σε πλοία εξαιτίας των μπαταριών λιθίου

Κορκίδης (ΕΒΕΠ): Στα 145 δισ. ευρώ το κόστος για την ΕΕ από τον πόλεμο στο Ιράν – 3 δισ. η επιβάρυνση για την Ελλάδα