Οι «κρυφές» έξοδοι στη σύνταξη για 30.000 μηχανικούς, αρχιτέκτονες, τοπογράφους

Παράθυρο εξόδου στη σύνταξη ανοίγει για περίπου 30.000 ασφαλισμένους του πρώην ΤΣΜΕΔΕ, οι οποίοι μπορούν να αξιοποιήσουν πλασματικούς χρόνους ασφάλισης και ευνοϊκές διατάξεις προκειμένου να κατοχυρώσουν δικαίωμα συνταξιοδότησης ακόμη και πριν από τη συμπλήρωση του 67ου έτους. 

Το νέο καθεστώς απασχόλησης συνταξιούχων, που επιτρέπει τη συνέχιση της επαγγελματικής δραστηριότητας χωρίς περικοπή της σύνταξης, καθιστά την επιλογή αυτή ιδιαίτερα ελκυστική για χιλιάδες μηχανικούς με μακρά ασφαλιστική διαδρομή.

Μετά τις αλλαγές που έχουν εφαρμοστεί τα τελευταία χρόνια, οι ελεύθεροι επαγγελματίες μηχανικοί μπορούν να συνεχίσουν να εργάζονται και μετά τη συνταξιοδότησή τους, λαμβάνοντας το 100% της σύνταξής τους, καταβάλλοντας μόνο τον προβλεπόμενο πόρο υπέρ e-ΕΦΚΑ.

Το γεγονός αυτό αλλάζει πλήρως τα δεδομένα για χιλιάδες επαγγελματίες που εξακολουθούν να έχουν ενεργή δραστηριότητα, μελέτες ή τεχνικά έργα σε εξέλιξη.

Σύμφωνα με το δικηγόρο Διονύση Ρίζος, η παραμονή στην ασφάλιση μετά τη συμπλήρωση 40 ετών δεν προσφέρει πλέον ουσιαστικά πρόσθετα συνταξιοδοτικά οφέλη για πολλούς ασφαλισμένους.

Έτσι, σε αρκετές περιπτώσεις συμφέρει περισσότερο η άμεση υποβολή αίτησης συνταξιοδότησης, ακόμη και αν ο επαγγελματίας σκοπεύει να συνεχίσει να εργάζεται.

Η έξοδος στα 67 με 15 χρόνια ασφάλισης

Η πρώτη και πιο γνωστή διαδρομή αφορά την πλήρη σύνταξη στο 67ο έτος της ηλικίας με τουλάχιστον 15 χρόνια ασφάλισης.

Για τις γυναίκες ασφαλισμένες στο πρώην ΤΣΜΕΔΕ απαιτείται η συμπλήρωση πραγματικού χρόνου ασφάλισης 15 ετών, χωρίς δυνατότητα εξαγοράς πλασματικών ετών για τη θεμελίωση του συγκεκριμένου δικαιώματος.

Όσες έχουν συμπληρώσει το 67ο έτος και διαθέτουν τουλάχιστον 15 έτη ασφάλισης μπορούν να καταθέσουν άμεσα αίτηση συνταξιοδότησης.

Στους άνδρες ισχύει η ίδια βασική προϋπόθεση ηλικίας και ασφάλισης, με μία σημαντική διαφορά: για τη συμπλήρωση της 15ετίας μπορεί να αξιοποιηθεί ο χρόνος στρατιωτικής θητείας μέσω εξαγοράς.

Αυτό δίνει διέξοδο σε ασφαλισμένους που βρίσκονται οριακά κάτω από τα 15 έτη και επιθυμούν να θεμελιώσουν συνταξιοδοτικό δικαίωμα.

Η μεγάλη κατηγορία των ασφαλισμένων με 40 χρόνια

Η δεύτερη και σημαντικότερη κατηγορία αφορά όσους συμπληρώνουν το 62ο έτος της ηλικίας και διαθέτουν 40 έτη ασφάλισης ή μπορούν να τα συμπληρώσουν με αναγνώριση πλασματικών χρόνων.

Για χιλιάδες μηχανικούς αυτή είναι η πλέον συμφέρουσα επιλογή, καθώς οδηγεί σε πλήρη σύνταξη χωρίς να απαιτείται η αναμονή έως τα 67.

Η συμπλήρωση της 40ετίας μπορεί να γίνει είτε με πραγματικό ασφαλιστικό χρόνο είτε μέσω αναγνωρίσεων στρατού, σπουδών, τέκνων και άλλων πλασματικών περιόδων.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ασφαλισμένη που ξεκίνησε την ασφάλιση το 1988 και το 2026 συμπληρώνει 38 χρόνια ασφάλισης.

Με αναγνώριση δύο πλασματικών ετών μπορεί να φτάσει άμεσα τα 40 έτη και να υποβάλει αίτηση συνταξιοδότησης.

Αντίστοιχα, άνδρας ασφαλισμένος από το 1989, ο οποίος διαθέτει σήμερα 37 χρόνια ασφάλισης, μπορεί να εξαγοράσει τρία πλασματικά έτη και να κατοχυρώσει άμεσα πλήρη σύνταξη.

Η λύση της μειωμένης σύνταξης για τους νέους ασφαλισμένους

Μία λιγότερο γνωστή δυνατότητα αφορά όσους ασφαλίστηκαν για πρώτη φορά μετά την 1η Ιανουαρίου 1993.

Οι ασφαλισμένοι αυτής της κατηγορίας μπορούν να λάβουν μειωμένη σύνταξη στα 62 έτη με τουλάχιστον 15 χρόνια ασφάλισης, χωρίς να απαιτείται η συμπλήρωση 40 ετών.

Ωστόσο, θα πρέπει να διαθέτουν τουλάχιστον 750 ημέρες ασφάλισης κατά την τελευταία πενταετία πριν από την υποβολή της αίτησης.

Η μείωση αφορά αποκλειστικά την εθνική σύνταξη και όχι την ανταποδοτική. Το «πέναλτι» φτάνει τα 134,05 ευρώ μηνιαίως, ενώ το ανταποδοτικό τμήμα καταβάλλεται ολόκληρο.

Για πολλούς ασφαλισμένους με περισσότερα από 20 ή 25 χρόνια ασφάλισης, η συγκεκριμένη επιλογή εξετάζεται πλέον σοβαρά, ιδίως όταν συνδυάζεται με συνέχιση της επαγγελματικής δραστηριότητας.

Τα πλασματικά χρόνια που «ξεκλειδώνουν» τη σύνταξη

Κομβικό ρόλο στη θεμελίωση δικαιώματος παίζουν οι αναγνωρίσεις πλασματικών χρόνων, σύμφωνα με τον κ. Ριζο.

Οι ασφαλισμένοι μπορούν να εξαγοράσουν:

• στρατιωτική θητεία,
• χρόνο σπουδών,
• χρόνο τέκνων,
• κενά ασφάλισης,
• καθώς και να αξιοποιήσουν δωρεάν ορισμένες περιόδους επιδοτούμενης ανεργίας.

Το κόστος αναγνώρισης για τους αυτοαπασχολούμενους υπολογίζεται με βάση την ασφαλιστική κατηγορία στην οποία ανήκουν. Για έναν ασφαλισμένο της πρώτης κατηγορίας το κόστος διαμορφώνεται περίπου στα 155 ευρώ τον μήνα αναγνώρισης.

Στους μισθωτούς το κόστος ισούται με το 20% των μικτών αποδοχών. Για παράδειγμα, εργαζόμενος με μεικτό μισθό 1.000 ευρώ θα καταβάλει περίπου 200 ευρώ για κάθε μήνα εξαγοράς.

Η εξόφληση μπορεί να γίνει είτε εφάπαξ είτε σε δόσεις είτε μέσω παρακράτησης από τη μελλοντική σύνταξη. Στην περίπτωση εφάπαξ καταβολής προβλέπεται και έκπτωση.

Γιατί συμφέρει η άμεση συνταξιοδότηση

Οι ειδικοί της κοινωνικής ασφάλισης επισημαίνουν ότι για πολλούς μηχανικούς η παραμονή στην αγορά εργασίας μετά τη συμπλήρωση 40 ετών ασφάλισης δεν οδηγεί σε ανάλογη αύξηση της μελλοντικής σύνταξης.

Οι συντελεστές αναπλήρωσης βελτιώνονται σημαντικά μέχρι τη 40ετία, αλλά μετά το όριο αυτό η πρόσθετη ανταμοιβή είναι περιορισμένη σε σχέση με το κόστος συνέχισης της ασφάλισης.

Για τον λόγο αυτόν, όλο και περισσότεροι επαγγελματίες εξετάζουν το ενδεχόμενο να ενεργοποιήσουν άμεσα το συνταξιοδοτικό τους δικαίωμα και ταυτόχρονα να συνεχίσουν να ασκούν το επάγγελμά τους ως συνταξιούχοι εργαζόμενοι.

Πώς υπολογίζεται η σύνταξη

Η κύρια σύνταξη των μηχανικών αποτελείται από δύο διακριτά μέρη.

Το πρώτο είναι η εθνική σύνταξη, η οποία ανέρχεται σήμερα στα 446 ευρώ περίπου και καταβάλλεται πλήρης στις περιπτώσεις πλήρους συνταξιοδότησης. Για όσους έχουν λιγότερα από 40 χρόνια μόνιμης παραμονής στην Ελλάδα προβλέπεται αναλογική μείωση.

Το δεύτερο και μεγαλύτερο τμήμα είναι η ανταποδοτική σύνταξη. Αυτή υπολογίζεται με βάση τον μέσο όρο των συντάξιμων αποδοχών από το 2002 έως την ημερομηνία εξόδου.

Για τους ασφαλισμένους του ΤΣΜΕΔΕ λαμβάνονται υπόψη οι ασφαλιστικές κατηγορίες που ίσχυαν έως το τέλος του 2016, το εισοδηματικό σύστημα εισφορών της περιόδου 2017-2019 και οι ασφαλιστικές κατηγορίες που εφαρμόζονται από το 2020 και μετά. Στον υπολογισμό προσμετρώνται και τα αναγνωρισμένα πλασματικά έτη, γεγονός που αυξάνει τόσο τον συνολικό χρόνο ασφάλισης όσο και το τελικό ποσό της σύνταξης.

Οι 5 κινήσεις που πρέπει να κάνουν οι μηχανικοί πριν υποβάλουν αίτηση σύνταξης

1. Να ελέγξουν τον συνολικό χρόνο ασφάλισης στον e-ΕΦΚΑ. 
2. Να υπολογίσουν εάν συμφέρει η εξαγορά πλασματικών ετών. 
3. Να εξετάσουν αν θεμελιώνουν δικαίωμα στα 62 ή στα 67. 
4. Να ζητήσουν προσυνταξιοδοτικό έλεγχο για το ύψος της σύνταξης. 
5. Να αξιολογήσουν αν τους συμφέρει η συνέχιση της επαγγελματικής δραστηριότητας μετά τη συνταξιοδότηση.

• Γυναίκα μηχανικός με 38 χρόνια ασφάλισης

Ασφαλισμένη στο ΤΣΜΕΔΕ από το 1988, ηλικίας 62 ετών, διαθέτει σήμερα 38 χρόνια πραγματικής ασφάλισης. Με αναγνώριση δύο πλασματικών ετών από σπουδές ή τέκνα συμπληρώνει άμεσα την απαιτούμενη 40ετία και μπορεί να καταθέσει αίτηση συνταξιοδότησης. Το σημαντικό είναι ότι δεν υποχρεώνεται να κλείσει το γραφείο της ή να διακόψει τη δραστηριότητά της, καθώς μπορεί να συνεχίσει να εργάζεται λαμβάνοντας ταυτόχρονα το σύνολο της σύνταξής της. 

• Μηχανικός με 37 χρόνια ασφάλισης

Άνδρας ασφαλισμένος από το 1989 συμπληρώνει φέτος 37 χρόνια ασφάλισης και είναι 62 ετών. Με εξαγορά τριών πλασματικών ετών από στρατό και σπουδές κατοχυρώνει αμέσως πλήρη σύνταξη. Η επιλογή θεωρείται ιδιαίτερα συμφέρουσα, καθώς η παραμονή στην ασφάλιση μετά τα 40 χρόνια προσφέρει περιορισμένη επιπλέον ανταποδοτικότητα σε σχέση με το κόστος των εισφορών. 

• Νέος ασφαλισμένος που επιλέγει μειωμένη σύνταξη

Μηχανικός που ασφαλίστηκε για πρώτη φορά το 1995 συμπληρώνει εντός του 2026 το 62ο έτος της ηλικίας του και διαθέτει 31 χρόνια ασφάλισης. Μπορεί να επιλέξει μειωμένη σύνταξη χωρίς να περιμένει τη συμπλήρωση 40 ετών. Η μείωση αφορά μόνο το τμήμα της εθνικής σύνταξης, ενώ η ανταποδοτική καταβάλλεται στο ακέραιο. Για πολλούς επαγγελματίες που συνεχίζουν να έχουν εισόδημα από εργασία, η συγκεκριμένη επιλογή λειτουργεί ως γέφυρα προς την πλήρη αποχώρηση τα επόμενα χρόνια. 

Πόση σύνταξη μπορεί να πάρει ένας μηχανικός

Τα παραδείγματα υπολογισμού δείχνουν ότι οι αποδοχές και η ασφαλιστική διαδρομή επηρεάζουν καθοριστικά το τελικό ποσό. 

Ένας αυτοαπασχολούμενος μηχανικός με 40 χρόνια ασφάλισης, ο οποίος ήταν ασφαλισμένος κυρίως στις χαμηλότερες κατηγορίες, μπορεί να λάβει μεικτή σύνταξη περίπου 1.400 ευρώ.

Στο ποσό αυτό περιλαμβάνεται τόσο η εθνική σύνταξη όσο και η ανταποδοτική παροχή μαζί με την προσαύξηση από τον Ειδικό Λογαριασμό Πρόσθετων Παροχών. 

Αντίθετα, μισθωτός μηχανικός με μέσες συντάξιμες αποδοχές 2.500 ευρώ και 40 χρόνια ασφάλισης μπορεί να δει τη μεικτή σύνταξή του να ξεπερνά τα 2.300 ευρώ τον μήνα.

Η διαφορά αποδίδεται στο γεγονός ότι ο νέος τρόπος υπολογισμού λαμβάνει υπόψη τον μέσο όρο των αποδοχών σε όλη τη διάρκεια του εργασιακού βίου από το 2002 και μετά.

Διαβάστε επίσης: 

ΑΑΔΕ: Πληρώνονται οι αγροτικές ενισχύσεις Ιουλίου – Ποσό €617,5 εκατ. σε 529.494 δικαιούχους (πίνακες)

Χρηματοδότηση δράσεων: Καμία παράταση στις αιτήσεις για «Ξεκινώ Επιχειρηματικά» και «Παράγουμε στην Ελλάδα»

Έως τις 30 Ιουνίου η έκτακτη ενίσχυση 150 ευρώ ανά παιδί – Ποιοι τη δικαιούνται και πώς θα καταβληθεί