Κιρμικίρογλου: “Η ασφάλεια όσων ασκούν τη δημοσιογραφία είναι η ασφάλεια της ίδιας της δημοκρατίας”

Το πρώτο ολοκληρωμένο Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Ασφάλεια των Δημοσιογράφων παρουσίασε ο Γενικός Γραμματέας Επικοινωνίας και Ενημέρωσης, Δημήτρης Κιρμικίρογλου, στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης που ξεκίνησε για τη διαμόρφωση του τελικού κειμένου.

Όπως ανέφερε, πρόκειται για ένα στρατηγικό πλαίσιο προστασίας των λειτουργών της ενημέρωσης με ορίζοντα υλοποίησης έως το 2030, το οποίο περιλαμβάνει οκτώ θεματικούς άξονες και συνολικά 84 επιμέρους δράσεις.

«Το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Ασφάλεια των Δημοσιογράφων είναι ένα στρατηγικό πλαίσιο για την προστασία όσων υπηρετούν το δικαίωμα της κοινωνίας στην ελεύθερη και έγκαιρη ενημέρωση», τόνισε ο Γενικός Γραμματέας, υπογραμμίζοντας ότι βασικός στόχος είναι η διασφάλιση ενός περιβάλλοντος στο οποίο οι δημοσιογράφοι θα μπορούν να εργάζονται ελεύθερα και με ασφάλεια, τόσο στον φυσικό όσο και στον ψηφιακό χώρο.

«Το όραμα της κυβέρνησης είναι ότι κάθε δημοσιογράφος μπορεί να εργάζεται ελεύθερα και με ασφάλεια εντός και εκτός διαδικτύου, χωρίς φόβο, εκφοβισμό και βία, γιατί η ασφάλεια όσων ασκούν τη δημοσιογραφία είναι εν τέλει η ασφάλεια της ίδιας της δημοκρατίας», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Γιατί κρίθηκε αναγκαίο το Εθνικό Σχέδιο Δράσης

Μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο Δημήτρης Κιρμικίρογλου εξήγησε ότι υπάρχουν τρεις βασικοί λόγοι που οδήγησαν στην εκπόνηση του Εθνικού Σχεδίου Δράσης:

Ο πρώτος αφορά τη ραγδαία μεταβολή του διεθνούς περιβάλλοντος μέσα στο οποίο εργάζονται οι δημοσιογράφοι. Όπως σημείωσε, οι φυσικές καταστροφές, οι πολεμικές συγκρούσεις και οι κρίσεις που καλούνται να καλύψουν οι επαγγελματίες της ενημέρωσης έχουν αυξήσει σημαντικά τους κινδύνους που αντιμετωπίζουν κατά την άσκηση του έργου τους.

«Διεθνώς τα περιστατικά που αφορούν την ασφάλεια δημοσιογράφων αυξάνονται ολοένα και περισσότερο. Οι κίνδυνοι είναι πολύ μεγαλύτεροι. Έχει αλλάξει ραγδαία το τοπίο που αντιμετωπίζει και πλέον λειτουργεί ένας δημοσιογράφος», ανέφερε, προσθέτοντας ότι το Σχέδιο αποτελεί τη συνέχεια προηγούμενων πρωτοβουλιών, όπως η δημιουργία της ελληνικής Task Force για την Ασφάλεια των Δημοσιογράφων.

Όπως υπογράμμισε, η κατάρτιση του Εθνικού Σχεδίου αποτελεί προϊόν διαλόγου ανάμεσα στην Πολιτεία, τις δημοσιογραφικές ενώσεις και τους επαγγελματίες του χώρου. «Αποτελεί μια συζήτηση και μια πορεία θεσμικής κατάκτησης, όπου συμμετέχουν οι δημοσιογράφοι, συμμετέχουν ενώσεις και μέσα από έναν εμπεριστατωμένο διάλογο φέρνουν προτάσεις και η Πολιτεία τις πάει ένα βήμα παρακάτω», δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ.

Η ελεύθερη δημοσιογραφία ως προϋπόθεση της δημοκρατίας

Ο δεύτερος λόγος που ανέδειξε ο Γενικός Γραμματέας αφορά τη σύνδεση της ασφάλειας των δημοσιογράφων με τη λειτουργία της δημοκρατίας.

«Τα θέματα ασφάλειας δημοσιογράφων πλέον είναι ζητήματα δημοκρατίας. Διότι όταν ένας δημοσιογράφος απειλείται ή φιμώνεται ή νιώθει ευάλωτος, δεν μπορεί να κάνει σωστά τη δουλειά του, δεν μπορεί να ενημερώσει τον κόσμο. ‘Αρα, απειλείται το βασικό δημοκρατικό δικαίωμα της ενημέρωσης», υπογράμμισε.

Στο ίδιο πνεύμα, κατά την παρουσίασή του τόνισε ότι η δημοσιογραφική ελευθερία αποτελεί θεμελιώδη προϋπόθεση για τον δημόσιο έλεγχο και τη λογοδοσία.

«Όταν ένας δημοσιογράφος απειλείται, εκφοβίζεται ή φιμώνεται, δεν πλήττεται μόνο το άτομο. Αποδυναμώνεται ο δημόσιος έλεγχος, υποχωρεί η λογοδοσία και συρρικνώνεται ο χώρος του δημόσιου διαλόγου», ανέφερε.

Παράλληλα, σημείωσε ότι η Ελλάδα συμμετέχει ενεργά στις διεθνείς πρωτοβουλίες για την προστασία της δημοσιογραφίας μέσω της καμπάνιας «Journalists Matter» του Συμβουλίου της Ευρώπης και ως Εθνικό Σημείο Επαφής του ΟΑΣΕ για την ασφάλεια των δημοσιογράφων.

Οι θεσμικές παρεμβάσεις και η αντιμετώπιση των SLAPPs

Ο Δημήτρης Κιρμικίρογλου παρουσίασε το Εθνικό Σχέδιο Δράσης ως συνέχεια των πρωτοβουλιών που έχουν ήδη αναληφθεί τα τελευταία χρόνια για την ενίσχυση της ελευθερίας του Τύπου και της ασφάλειας των δημοσιογράφων. Μεταξύ αυτών, περιλαμβάνονται η λειτουργία της ελληνικής Task Force για την Ασφάλεια των Δημοσιογράφων, η αποποινικοποίηση της απλής δυσφήμισης, η αυστηροποίηση του πλαισίου προστασίας των λειτουργών της ενημέρωσης, καθώς και οι παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση των καταχρηστικών αγωγών (SLAPPs).

Η αντιμετώπιση των SLAPPs αποτελεί έναν από τους βασικούς άξονες του σχεδιασμού, καθώς οι αγωγές αυτές χρησιμοποιούνται διεθνώς ως μέσο πίεσης και οικονομικής εξουθένωσης δημοσιογράφων και ερευνητών που ασχολούνται με ζητήματα δημοσίου ενδιαφέροντος. Στο πλαίσιο αυτό, το Εθνικό Σχέδιο Δράσης συνδέεται με την ενσωμάτωση της ευρωπαϊκής οδηγίας για τις καταχρηστικές αγωγές και με τις ευρύτερες πολιτικές ενίσχυσης της θεσμικής προστασίας της δημοσιογραφικής έρευνας.

Στην παρέμβασή του, ο κ. Κιρμικίρογλου αναφέρθηκε στις αγωγές SLAPPs, επισημαίνοντάς τες ως μια σοβαρή απειλή για την ελευθερία του Τύπου και την ανεξάρτητη δημοσιογραφική έρευνα. Όπως τόνισε, πρόκειται για νομικές ενέργειες που μπορούν να χρησιμοποιηθούν με στόχο όχι τόσο την απονομή δικαιοσύνης, αλλά τη φίμωση ή την αποθάρρυνση δημοσιογράφων από το να συνεχίσουν την έρευνά τους. Στο πλαίσιο αυτό, υπογράμμισε την ανάγκη θεσμικής θωράκισης απέναντι σε τέτοιες πρακτικές, μέσω συνεργασίας με το υπουργείο Δικαιοσύνης και με την ενσωμάτωση σχετικής ευρωπαϊκής οδηγίας στο εθνικό δίκαιο. Παράλληλα, συνέδεσε την αντιμετώπιση των SLAPPs με τη συνολικότερη προσπάθεια ενίσχυσης της ασφάλειας των δημοσιογράφων και της δημοκρατικής ανθεκτικότητας, σημειώνοντας ότι χωρίς αποτελεσματικά «αναχώματα» απέναντι σε καταχρηστικές δικαστικές πιέσεις, η ερευνητική δημοσιογραφία κινδυνεύει να υπονομευθεί στην πράξη.

Οι νέες προκλήσεις της ψηφιακής εποχής

Ο τρίτος παράγοντας που, σύμφωνα με τον κ. Κιρμικίρογλου, κατέστησε αναγκαία την εκπόνηση του Σχεδίου συνδέεται με τη μετάβαση της ενημέρωσης στο ψηφιακό περιβάλλον και τις προκλήσεις που αυτή δημιουργεί.

Όπως ανέφερε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, οι πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης αποτελούν πλέον βασικό μέσο ενημέρωσης για μεγάλο μέρος των πολιτών, ωστόσο συνοδεύονται από αυξημένα φαινόμενα ρητορικής μίσους, διαδικτυακού εκφοβισμού και απειλών.

«Οι κοινωνικές πλατφόρμες δικτύωσης είναι εδώ και σε πολύ μεγάλο βαθμό αποτελούν πλέον μια πυξίδα ενημέρωσης για τους πολίτες. Αυτό όμως εγκυμονεί και κινδύνους, διότι η ρητορική μίσους αυξάνεται στο διαδίκτυο. Οι επιθέσεις, οι λεκτικές επιθέσεις εκφοβισμού, το bullying και οι απειλές είναι ολοένα και πιο συχνές», σημείωσε.

Για τον λόγο αυτό, όπως εξήγησε, το Εθνικό Σχέδιο Δράσης περιλαμβάνει πολιτικές που αφορούν τόσο τη φυσική όσο και την ψηφιακή ασφάλεια των δημοσιογράφων.

Οι διεθνείς προκλήσεις και οι βασικές αρχές του Σχεδίου

Κατά την παρουσίασή του, ο Γενικός Γραμματέας παρουσίασε στοιχεία που καταδεικνύουν τη σοβαρότητα των απειλών που αντιμετωπίζουν οι δημοσιογράφοι διεθνώς. Όπως ανέφερε, το 85% των δολοφονιών δημοσιογράφων παγκοσμίως παραμένει χωρίς καταδίκη, ενώ περίπου 1.600 δημοσιογράφοι έχουν χάσει τη ζωή τους από το 1993, σύμφωνα με στοιχεία της UNESCO.

Το Σχέδιο βασίζεται στις τέσσερις κατευθυντήριες γραμμές που προτείνει το Συμβούλιο της Ευρώπης: Πρόληψη, Προστασία, Δίωξη και Προώθηση. Παράλληλα, στηρίζεται σε αρχές όπως η προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η ανεξαρτησία της δημοσιογραφίας και των πηγών, η πολυσυμμετοχική συνεργασία, η μη διάκριση, η διαφάνεια, η λογοδοσία και η καταπολέμηση της ατιμωρησίας.

Διεθνές Κέντρο Προστασίας και Εκπαίδευσης των Δημοσιογράφων

Κεντρικό ρόλο στην εφαρμογή του Εθνικού Σχεδίου Δράσης θα διαδραματίσει το Διεθνές Κέντρο Προστασίας και Εκπαίδευσης των Δημοσιογράφων, με έδρα τη Θεσσαλονίκη και επιστημονική ευθύνη του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.

«Αυτός είναι ο επιχειρησιακός βραχίονας του Σχεδίου, ο θεσμός που μετατρέπει τη στρατηγική σε καθημερινή πράξη», ανέφερε ο Δημήτρης Κιρμικίρογλου.

Το Κέντρο θα λειτουργεί ως κόμβος τεχνογνωσίας και εκπαίδευσης, παρέχοντας εξειδικευμένα προγράμματα για την κάλυψη εμπόλεμων ζωνών, εκπαιδεύσεις επιβίωσης υψηλού κινδύνου (HEAT), ψηφιακή θωράκιση και πιστοποίηση δεξιοτήτων, ενώ θα αναπτύσσει συνεργασίες με διεθνείς οργανισμούς και φορείς από την Ελλάδα και το εξωτερικό.

Η δημιουργία του αποτελεί μία από τις εμβληματικές δράσεις του Εθνικού Σχεδίου Δράσης και φιλοδοξεί να καταστήσει τη Θεσσαλονίκη σημείο αναφοράς για την εκπαίδευση και την προστασία των δημοσιογράφων στην ευρύτερη περιοχή της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.

Διαβάστε επίσης

Ομόφωνα στον ΣΚΑΪ τα τηλεοπτικά δικαιώματα της Greek Basketball League έως το 2029

Σ.Ε Ολομέλειας Προέδρων Δικηγορικών Συλλόγων: Έντονη διαμαρτυρία για την δρομολόγηση ίδρυσης πολλών νέων ιδιωτικών νομικών σχολών

Άρειος Πάγος: Αυτοί είναι οι νέοι εντεταλμένοι Ευρωπαίοι εισαγγελείς που επέλεξε – Επιστρέφει ο Δημήτρης Ζημιανίτης