Εάν κάτι ξαφνιάζει τον αναγνώστη του βιβλίου Η φωνή στα χέρια της (εκδόσεις Ίκαρος), περισσότερο από την γοητευτική του ηρωίδα, πρόκειται για τον βαθμό μουσικών γνώσεων που η Ντορίνα Παπαλιού επιδεικνύει. Όχι τόσο για τον Μότσαρτ, τον Σιμπέλιους, τον Σούμπερτ, τους διάφορους μαέστρους, τα επίπεδα της εκπαίδευσης αλλά και για τις τεχνικές απαιτήσεις συντήρησης και χειρισμού ενός βιολιού από κάθε σολίστ. Το βιβλίο ξεκινάει από την αγάπη της νεαρής σολίστ με το ανεκτίμητης αξίας βιολί που αναγκάζεται να επιστρέψει. Γύρω από αυτό τον άξονα περιστρέφεται η σχέση της με δύο άνδρες (έναν που στέκεται στα υψίπεδα του ιδανικού και τον κοντινό της σε ηλικία Άρη) αλλά και τη μητέρα της, που απεβίωσε με έναν περίεργο τρόπο. Αυτό το τρίγωνο συνθέτει την ταυτότητα της ηρωίδας όσο και το βιολί της, που αποτελεί προέκταση της ψυχής της.

Ένα άρτιο σύμπαν

Η Ντορίνα Παπαλιού κατάφερε να γράψει για τη μουσική σε τέτοιο βάθος επειδή σπούδασε στο Κέιμπριτζ της Αγγλίας (Cambridge), Ιστορία και έπειτα την κοινωνική ανθρωπολογία. Εκεί έμαθε την τέχνη της ενδελεχούς, μεθοδικής έρευνας σε βαθμό μελετητή. Αποτυπώνει τον κόσμο της μουσικής σε αυτό το ελίτ επίπεδο σαν να είχε υπάρξει κομμάτι της ή τουλάχιστον πολύ επιστήθιου ή κοντινού της προσώπου.

1

Αλλά ίσως αναρωτηθεί κανείς: Έχει τόση σημασία να κατέχει ο συγγραφέας το θέμα του, όπως ο επιστήμονας το μικροσκόπιό του; Σίγουρα δεν διαβάζει κανείς λογοτεχνία για τις γνώσεις που θα μεταλαμπαδεύσει αλλά για κάτι πολύ πιο ουσιαστικό, που εξυπηρετεί και την πειστικότητα του πλασματικού της κόσμου.

Με αυτόν τον τρόπο, η Ντορίνα Παπαλιού δημιουργεί την ψευδαίσθηση του ρεαλισμού, όσο οξύμωρη και αν ακούγεται η συγκεκριμένη φράση. Παραμένει όμως υψίστης σημασίας. Διότι αν η συγγραφέας προσπαθούσε να συνθέσει υπαρξιακό μυθιστόρημα με επίκεντρο την κρίση μίας νεαρής σολίστ χωρίς να κατέχει κάθε ψηφίδα αυτού του σύμπαντος (ακόμη και αν δεν την κατείχε σε τέτοιο ακέραιο βαθμό), θα είχε αποτύχει. Την υπαρξιακή κρίση αισθάνεται ο αναγνώστης ακριβώς επειδή μέσα από αυτές τις ακριβείς πραγματολογικές λεπτομέρειες καταφέρνει να εμφιλοχωρήσει μέσα στην ψυχή του κοριτσιού της.

Βέβαια, η Ντορίνα Παπαλιού είχε επαφή με το αντικείμενο, έπαιζε ερασιτεχνικά επί είκοσι πέντε χρόνια βιολί, μέχρι και πρότινος.

Για τις μητέρες (και όχι μόνο)

Το βραβευμένο από την Athens Voice βιβλίο ως το καλύτερο της χρονιάς του, απλώνει μία βεντάλια θεμάτων τόσο για τη σύγχρονη γυναίκα όσο και για τη στάση του άνδρα δίπλα της. Ταυτόχρονα, προσφέρει και το έναυσμα για να αναλογιστεί κανείς και πάνω στη φύση της μητρότητας, μιας και πλησιάζει η ημέρα της μητέρας σε μία εβδομάδα ακριβώς. Για αυτό και η ιδρύτρια της ΜΚΟ Rise Club (rise-club.org) Ιφιγένεια Καρανάσιου επέλεξε τη Φωνή στα χέρια της για το Rise Book Club, που διοργανώνεται την πρώτη Τετάρτη κάθε μήνα στο Public (και αυτή τη φορά πέφτει λίγες μέρες πριν τις 10 Μαΐου). Η ΜΚΟ στηρίζει μητέρες στην προσπάθειά τους να επανενταχτούν στην αγορά εργασίας. Το επόμενο Rise Book Club θα πραγματοποιηθεί αυτήν την Τετάρτη.

Η Ντορίνα Παπαλιού σκιαγραφεί μια ηρωίδα χωρίς όνομα, που την αποκαλεί μόνο «το κορίτσι». Έτσι ανάγεται σε αρχέτυπο, στον καθένα μας, ένα πλάσμα πανανθρώπινο.

Για να φτάσει ένας μουσικός σε επίπεδο επαγγελματικό πόσω μάλλον στην κατηγορία σολίστ, σημαίνει ότι έχει στην κυριολεξία εξασκηθεί στον πρωταθλητισμό, με το πνεύμα και την ένταση του πρωταθλητή.

Το κορίτσι μεγάλωσε σε μονογονεϊκή οικογένεια, με τη μητέρα της να στηρίζει το χόμπι που μεταλλάχθηκε σε μελλοντικό μοχλό διάκρισης και χρήματος. Γνωρίζει διάφορους δασκάλους και δασκάλες, φίλους και φίλες, μέχρι που φτάνει στο Λονδίνο για σπουδές, αφού στα δέκα επτά της χάνει τη μητέρα της. Κάποια στιγμή ένας διάσημος βιολονίστας, ο λεγόμενος Μετρ, και αυτός ένα αρχέτυπο, την επιλέγει. Της δανείζει το βιολί του. Εκείνη βιώνει την απόλυτη αποδοχή. Όμως δυο χρόνια αργότερα, της το ζητάει πίσω. Αυτό το γεγονός ανοίγει τον ασκό του Αιόλου. Το βιβλίο εξελίσσεται σε δύο επίπεδα και σε δύο χώρες: Το παρελθόν στην Ελλάδα (ποια ήταν, πώς έφτασε ως εδώ;) και το παρόν στο Λονδίνο, αφού αναγκάζεται να επιστρέψει το αντικείμενο του πόθου και των ελπίδων της.

Αντιμέτωπη με αλήθειες και ψέμματα

Στο σήμερα, το κορίτσι πρέπει να αντιμετωπίσει την ποιότητα των επιλογών της. Υπήρξε αυτή η διαδρομή δική της ή επιθυμία της μητέρας της ή μήπως κάτι τυχαίο στο οποίο σύρθηκε ερήμην πραγματικών αποφάσεων.

Τα γεγονότα εξελίσσονται ραγδαία σαν καταιγισμός συναισθημάτων περισσότερο παρά σαν δράση καθώς το κορίτσι αναζητά τη φωνή της. Η Τέχνη λειτουργεί ως διάλογος όχι μόνο για την ηρωίδα αλλά και για τον αναγνώστη, τον άνθρωπο εν γένει.

Όλα οφείλονται στον ναρκισσισμό του γονέα ή στην ανασφάλειά του; Μήπως ναρκισσισμός και ανασφάλεια καθρεπτίζονται, μετουσιώνονται και στο παιδί;

Πώς επιδρά η φιγούρα του Μετρ στον ακόμη εύπλαστο ψυχισμό της νεαρής κοπέλας; Αν εξελιχθεί σε κάτι τόσο τέλειο όσο εκείνος, θα την αποδέχονται, θα την αγαπάνε; Θα αποδεχτεί τον εαυτό της;

Αγαπάει το βιολί ή πρόκειται για ακόμη ένα εργαλείο καταπίεσής της και καταβαράθρωσης των προσδοκιών της;

Οι φωνές των άλλων, οι κρυφές φωνές μέσα της, που πηγάζουν από τραύματα, αδυναμίες, ματαιώσεις, η πηγαία αμφισβήτηση του δημιουργού, αποτελούν πτυχώσεις του ίδιου ρούχου, διασταυρώνονται σε κάθε της νότα και σε κάθε νέα σελίδα στη ζωή της.

Ποια επιθυμεί να γίνει, τι φαντάζονται οι άλλοι για εκείνη, ποια προσωπικότητα και ερμηνεύτρια απαιτεί η αγορά να τους πουλήσει, γιατί δυσκολεύεται να ανθίσει και τι εμπόδια συναντά;

Τη Φωνή θα την ανακαλύψει μέσα από την απόρριψη ή την αποδοχή των άλλων; Μήπως μέσα από μια άλλη μορφή τέχνης; Ποιος θα της το προσφέρει αυτό το δώρο;

Ένα κλεμμένο βιολί

Η Ντορίνα Παπαλιού είχε κάποτε συναντήσει μία σολίστ του βιολιού από την Κορέα. Εκείνη είχε βιώσει μια τραυματική εμπειρία. Μέσα στο σιδηροδρομικό σταθμό του Λονδίνου τής είχαν κλέψει το βιολί, ένα ακριβό Στραντιβάριους. Η απώλεια τη διέλυσε ψυχολογικά και για ένα πιάστηκε αποφάσισε να απέχει από τις προγραμματισμένες εμφανίσεις της. Όταν επανεμφανίστηκε, η συγγραφέας πήγε να την ακούσει να παίζει ζωντανά. Της φάνηκε εξαιρετική αλλά ταυτόχρονα διέκρινε πως υπήρχε μία εμφανής αλλαγή, μετατόπιση στην ερμηνεία της…

Αναρωτήθηκε τότε η συγγραφέας αν μαζί με το βιολί ο κλέφτης είχε αρπάξει και κάτι μέσα από την ίδια την ερμηνεύτρια, πιο κρυφό και εσωτερικό. Ή μήπως απλώς το είχε φανταστεί; Πάντως, η αληθινή ιστορία της Κορεάτισσας αποτέλεσε το έναυσμα για να εφορμήσει η συγγραφέας σε αυτό το εξαίσια μελωδικό μυθιστόρημα, που μοιάζει περισσότερο με μουσική δωματίου παρά με ορχηστρικό έργο.

Υπάρχει μια φράση που απηχεί τον Μότσαρτ και ταιριάζει στη συνθήκη που βιώνει το κορίτσι: Όσο τραγική ή εφιαλτική και αν φαίνεται μια κατάσταση, υπάρχει και η άλλη πλευρά της, η πιο ανάλαφρη και κωμική.

Η μουσική

Για το νέο της βιβλίο, η Ντορίνα Παπαλιού δημιούργησε στο Spotify λίστα με κλασικές μουσικές συνθέσεις που συνδέονται και συνοδεύουν υπέροχα τη Φωνή στα χέρια της. Βρίσκεται εδώ.

Rise Book Club δηλώστε συμμετοχή

Το Rise Book Club του Rise-org.gr παρουσιάζει την Ντορίνα Παπαλιού και το βιβλίο Η φωνή στα χέρια της αυτήν την Τετάρτη 6 Μαΐου στο Public του Συντάγματος, στον τελευταίο όροφο.

Ώρα 19:00-21:00

Στοιχεία

Ντορίνα Παπαλιού

Η φωνή στα χέρια της

Εκδόσεις Ίκαρος, 2024

ΣΕΛΙΔΕΣ: 448

ΤΙΜΗ: 17,70 € (περιλαμβάνει ΦΠΑ 6%)