Σε παρατηρήσεις κατέληξε ο γνωμοδοτικός σχηματισμός του Συμβουλίου της Επικρατείας για τη νομιμότητα του Ειδικού Πολεοδομικού Σχεδίου για τη δημιουργία οργανωμένου φορέα τουριστικής ανάπτυξης, στην Πάρο.

Έτσι, οι ανώτατοι δικαστές παρέπεμψαν την υπόθεση στην Ολομέλεια του ΣτΕ για οριστική κρίση. Με το 20/2026 πρακτικό επεξεργασίας του Συμβουλίου της Επικρατείας, ο αρμόδιος γνωμοδοτικός σχηματισμός του Δικαστηρίου (Πρόεδρος Χρ. Ντουχάνης, Εισηγητής Κ. Χριστόπουλος), εξέφερε μη οριστική κρίση ως προς τη νομιμότητα του Ειδικού
Πολεοδομικού Σχεδίου, για συγκεκριμένη περιοχή της Πάρου.

1

Με το πρακτικό κρίθηκε κατά πλειοψηφία ότι το σχέδιο, με αυτά τα ειδικά χαρακτηριστικά (θέση, χρήση, πολεοδομικά μεγέθη κ.λπ.), δεν εισάγει απλώς παρέκκλιση από τις σχετικές προβλέψεις του ισχύοντος Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου, όπως είναι δυνατόν να συμβαίνει κατά τον ν. 4447/2016, αλλά ανατρέπει τη συνοχή του ισχύοντος εκεί ΓΠΣ, η διατήρηση της οποίας αποτελεί το όριο της επιτρεπτής εισαγωγής παρεκκλίσεων από πλευράς κάθε προτεινομένου Ειδικού Σχεδίου.

Όπως αναφέρεται σε ανακοίνωση του Συμβουλίου της Επικρατείας:

“Στο πρακτικό εκτίθενται τα χαρακτηριστικά των Γενικών και Ειδικών πολεοδομικών σχεδίων, όπως αυτά συνάγονται από το σύνολο της νομοθεσίας, τα πρώτα από τα οποία καταρτίζονται για το σύνολο ή, πάντως, το μεγαλύτερο μέρος του εθνικού χώρου, ενώ τα δεύτερα αφορούν σε ειδικές περιοχές επέμβασης, όπου αποσκοπείται η χωροθέτηση δραστηριοτήτων με κριτήριο τη σημασία τους, κατά κανόνα υπερτοπική, ή τον ειδικό χαρακτήρα ορισμένης περιοχής (π.χ. εκτάσεις πληγείσες από φυσικές καταστροφές).

Με βάση τα παραπάνω, τα Ειδικά Σχέδια αφορούν σε περιοχές που είτε εμπίπτουν ήδη σε Γενικό Σχέδιο, είτε θα καλυφθούν, όπως οφείλουν, από σε ένα Γενικό Σχέδιο. Τέθηκε, επομένως, το ζήτημα του ορίου της επιτρεπτής διαφοροποίησης του πολεοδομικού καθεστώτος ορισμένης περιοχής που επιχειρείται να υπαχθεί σε ΕΠΣ, έναντι αυτού που θα ίσχυε στην ίδια περιοχή κατ’ εφαρμογή του ισχύοντος ΓΠΣ (ή άλλου γενικού σχεδίου). Προκειμένου το όριο αυτό – επιτρεπτής, κατά τα ανωτέρω, διαφοροποίησης – να είναι ευκρινές, κρίθηκε από το Πρακτικό Επεξεργασίας του ΣτΕ ότι πρέπει να αποσαφηνιστούν τα κατάλληλα κριτήρια, τα οποία είναι, κατά βάση, τα εξής:

α) το είδος της χρήσης,
β) η έκταση της περιοχής επέμβασης, σε συνάρτηση με το μέγεθος (ένταση) της παρέκκλισης από τους ισχύοντες, κατά το ΓΠΣ, όρους και περιορισμούς δόμησης,
γ) η ιδιαίτερη φυσιογνωμία της περιοχής επέμβασης και της ευρύτερης περιοχής, καθώς και οι λόγοι που υπαγόρευσαν τη συγκεκριμένη ρύθμιση του ΓΠΣ, η οποία μεταβάλλεται από το ΕΠΣ, ιδίως για τις περιοχές προστασίας,
δ) η αλληλεπίδραση του ΕΠΣ με άλλα σχέδια, τα οποία, αυτοτελώς εξεταζόμενα, δεν θα οδηγούσαν σε ανατροπή του προτύπου χωρικής οργάνωσης και ανάπτυξης του ΓΠΣ/ΤΠΣ και
ε) οι συνέπειες που επιφέρει το ΕΠΣ στο σύνολο της περιοχής που ρυθμίζεται από το ΓΠΣ.

Η κρίση ως προς το κατά πόσον το εκάστοτε ΕΠΣ ανατρέπει το εισαγόμενο από το οικείο ΤΠΣ πρότυπο χωρικής οργάνωσης της ευρύτερης περιοχής, δεν μπορεί να στηρίζεται αποκλειστικά στη σύγκριση των πολεοδομικών μεγεθών που θα υλοποιηθούν κατ’ εφαρμογή του ΕΠΣ εντός της περιοχής επέμβασης, με εκείνα που θα μπορούσαν να πραγματοποιηθούν κατ’ εφαρμογή του ΤΠΣ σε περιοχές μη πολεοδομημένες εισέτι, των οποίων τα μεγέθη αυτά, ενδέχεται να διαφοροποιηθούν ουσιωδώς με την ολοκλήρωση της πολεοδόμησής τους, σε αντίθεση με την περιοχή επέμβασης του ΕΠΣ, η οποία ενδέχεται να μην είναι επιδεκτική περαιτέρω πολεοδόμησης.

Κατά την ειδικότερη μειοψηφούσα γνώμη, κρίσιμοι παράγοντες σύγκρισης στις περιπτώσεις αυτές είναι η έκταση της περιοχής επέμβασης, ποσοστό της οποίας αποτελεί η επιτρεπόμενη κάλυψη και δόμηση, αφού η ίδια κάλυψη και δόμηση σε απόλυτα μεγέθη αποτυπώνεται σε αυξημένο συντελεστή και ποσοστό επί μικρότερων εκτάσεων έναντι εκτάσεων μεγαλύτερης
επιφάνειας, όπου τα μεγέθη αυτά τείνουν να μειώνονται.

Πράγματι η έκταση της περιοχής επέμβασης έχει καθοριστική σημασία για την ένταση των παρεκκλίσεων, καθώς και τη συμβατότητα των χρήσεων εντός του ΕΠΣ με τη φυσιογνωμία της καλυπτόμενης από το ΤΠΣ ευρύτερης έκτασης, ενώ αποφασιστική για τη νομιμότητα του ΕΠΣ μπορεί να αποβαίνει η τυχόν υπέρβαση της φέρουσας ικανότητας της ευρύτερης περιοχής. Αξιόπιστο κριτήριο, τέλος, μπορεί να αποτελεί η δυνατότητα εισαγωγής παρόμοιων ρυθμίσεων με αυτές του ΕΠΣ, από το ίδιο το ΤΠΣ, χωρίς να μεταβάλλεται το εισαγόμενο από αυτό πρότυπο χωρικής οργάνωσης ούτε να ανατρέπεται η συνοχή του.

Ετσι, η συγκεκριμένη πρόταση Ειδικού Πολεοδομικού Σχεδίου παραπέμπεται στο σχηματισμό διαταγμάτων της Ολομέλειας του Δικαστηρίου.”