Ευρώπη υπό απειλή: Σοβαρές επιπτώσεις σε προμήθειες και LNG ακόμη κι αν τελειώσει ο πόλεμος αύριο

Για την Ευρώπη, που αποτελεί βασικό σύμμαχο των ΗΠΑ, η σύγκρουση με το Ιράν ξεκίνησε ως μια ακόμη γεωπολιτική ένταση, ωστόσο εξελίσσεται πλέον σε σοβαρό ενεργειακό πλήγμα με απρόβλεπτες επιπτώσεις. Το timing είναι ιδιαίτερα δυσμενές, καθώς η ήπειρος μόλις είχε αρχίσει να ανακάμπτει από την ενεργειακή κρίση του 2022 που προκάλεσε η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Το τέλος των εχθροπραξιών στη Μέση Ανατολή παραμένει αβέβαιο, ενώ τα πρώτα σημάδια οικονομικής επιβράδυνσης στην Ευρώπη είναι ήδη ορατά. Η ανάπτυξη υποχωρεί, οι πληθωριστικές πιέσεις ενισχύονται και ο ανταγωνισμός για ενεργειακούς πόρους γίνεται ολοένα και πιο έντονος, καθιστώντας τις εξαγγελίες της Ευρωπαϊκή Ένωση περί ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας λιγότερο πειστικές.

Καθοριστικό ρόλο στην επιδείνωση της κατάστασης διαδραματίζει ο περιορισμός της διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ, ένα πέρασμα ζωτικής σημασίας για την παγκόσμια αγορά ενέργειας. Περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς φυσικού αερίου διέρχεται από το συγκεκριμένο σημείο, γεγονός που καθιστά τις ευρωπαϊκές οικονομίες ιδιαίτερα ευάλωτες, δεδομένης της εξάρτησής τους από εισαγωγές.

Παράλληλα, η επίθεση αντιποίνων της Τεχεράνης στο ενεργειακό συγκρότημα Ras Laffan Industrial City στο Κατάρ προκάλεσε νέα ανησυχία, καθώς η εγκατάσταση αυτή καλύπτει σημαντικό ποσοστό των εξαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου. Σύμφωνα με το Bloomberg, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αναζητούν εναλλακτικές λύσεις, στρεφόμενες προς την Αλγερία, ενώ παράλληλα ενεργοποιούν πακέτα οικονομικής στήριξης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, ύψους δισεκατομμυρίων ευρώ — μια εικόνα που θυμίζει έντονα την προηγούμενη ενεργειακή κρίση.

Παρότι οι τιμές του φυσικού αερίου έχουν σημειώσει σημαντική άνοδο τις τελευταίες εβδομάδες, δεν έχουν φτάσει ακόμη τα ακραία επίπεδα του 2022. Επιπλέον, η Ευρώπη εμφανίζει μικρότερη εξάρτηση από τη Μέση Ανατολή σε σύγκριση με την προηγούμενη εξάρτησή της από τη Ρωσία, ενώ χώρες της Ασίας, όπως η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα και η Κίνα, ενδέχεται να βρεθούν σε ακόμη δυσμενέστερη θέση. Υπάρχει επίσης η προσδοκία ότι η διάρκεια της σύγκρουσης θα είναι περιορισμένη.

Ωστόσο, η ευρωπαϊκή οικονομία εμφανίζεται πιο εύθραυστη σε σχέση με το παρελθόν. Χώρες-κλειδιά, όπως η Γαλλία, αντιμετωπίζουν ήδη δημοσιονομικές πιέσεις, ενώ οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων αυξάνονται τόσο στην Ευρώπη όσο και στο Ηνωμένο Βασίλειο, αντανακλώντας τις προσδοκίες για επιστροφή του πληθωρισμού και ενδεχόμενη αυστηροποίηση της νομισματικής πολιτικής.

Την ίδια στιγμή, τα αποθέματα φυσικού αερίου της ΕΕ έχουν περιοριστεί σημαντικά, εξαιτίας ενός βαρύ χειμώνα και χαλαρότερων πολιτικών αποθήκευσης. Αν η ένταση με το Ιράν παραταθεί, το κόστος εισαγωγών ενέργειας θα αυξηθεί περαιτέρω, επιβαρύνοντας τόσο τις αγορές όσο και τους καταναλωτές, ενώ θα ενισχυθούν οι πιέσεις σε τομείς όπως οι μετοχές και τα πολύτιμα μέταλλα.

Τα στοιχεία του Bloomberg Economics καταδεικνύουν ήδη επιδείνωση των προοπτικών: η ανάπτυξη στην ευρωζώνη για το πρώτο τρίμηνο εκτιμάται ότι υποχωρεί αισθητά, ενώ ο πληθωρισμός αναμένεται να κινηθεί ανοδικά, επιβεβαιώνοντας το αρνητικό κλίμα.

Όπως επισημαίνει ο αναλυτής Phuc-Vinh Nguyen από το Jacques Delors Institute, ακόμη και σε ένα αισιόδοξο σενάριο ταχείας αποκλιμάκωσης, οι διαταραχές στην αγορά LNG θα έχουν διάρκεια. Παράλληλα, η Ευρώπη θα βρεθεί αντιμέτωπη με σκληρό ανταγωνισμό για προμήθειες.

Το κρίσιμο ερώτημα πλέον αφορά τις επιλογές των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων και των κεντρικών τραπεζών. Η ανάγκη για συντονισμένη δράση είναι επιτακτική, με στόχο την αποφυγή μιας επιθετικής αύξησης επιτοκίων που θα μπορούσε να πλήξει περαιτέρω την ανάπτυξη, αλλά και την ενίσχυση επενδύσεων που θα μειώσουν την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα.

Σε αυτό το πλαίσιο, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, Κριστίν Λαγκάρντ, τόνισε ότι τα δημοσιονομικά μέτρα για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης θα πρέπει να είναι προσωρινά, στοχευμένα και ευέλικτα, ώστε να περιοριστούν οι παρενέργειες στην οικονομία.

Διαβάστε επίσης 

Χρυσός: Πτώση 10 ημερών εν μέσω πολέμου – Η «παγίδα» του πετρελαίου και του πληθωρισμού

Wall Street Journal: Σαουδική Αραβία και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ένα βήμα πριν την εμπλοκή τους στον πόλεμο

Σταύρος Παπασταύρου: Συνάντηση με Chevron – Σεισμικές έρευνες νοτίως της Κρήτης έως το 2026