Ωρολογιακή βόμβα για τους ιδιοκτήτες αστικών κατοικιών στην Ελλάδα αποτελεί η αναθεωρημένη Οδηγία για την Ενεργειακή Απόδοση των Κτιρίων (Energy Performance of Buildings Directive – EPBD), η οποία τους επόμενους μήνες αναμένεται να ενσωματωθεί από τη χώρα μας. Η εφαρμογή της οδηγίας εκτιμάται ότι θα επηρεάσει άμεσα έως και το 70% του υφιστάμενου οικιστικού αποθέματος, στερώντας τη δυνατότητα μεταπώλησης και ενοικίασης κατοικιών που δεν θα έχουν προηγουμένως αναβαθμιστεί ενεργειακά.

Σύμφωνα με τις προβλέψεις της οδηγίας, τα κτίρια κατοικίας θα πρέπει έως το 2030 να έχουν αναβαθμιστεί τουλάχιστον στην ενεργειακή κλάση Ε, ενώ έως το 2033 το κατώτατο όριο ανεβαίνει στην κλάση Δ. Οι χαμηλότερες κατηγορίες, F και G, που χαρακτηρίζονται ως οι πλέον ενεργοβόρες, τίθενται στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής πολιτικής, καθώς συγκεντρώνουν δυσανάλογα υψηλή κατανάλωση ενέργειας και κόστος για τα νοικοκυριά.  Στην Ελλάδα, το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα λόγω της παλαιότητας του κτιριακού αποθέματος. Περισσότερες από επτά στις δέκα κατοικίες έχουν κατασκευαστεί πριν από την εισαγωγή σύγχρονων κανονισμών ενεργειακής απόδοσης και κατατάσσονται σήμερα στις κατηγορίες Ε, F και G. Η υιοθέτηση της EPBD αναμένεται, επομένως, να δημιουργήσει ανάγκες μεγάλων επενδύσεων στους ιδιοκτήτες, αφού δεν θα μπορούν να εκμισθώσουν ή να πουλήσουν το ακίνητό τους με τον μεγαλύτερο κοινωνικό κίνδυνο να αποτελεί η αύξηση του αριθμού των κλειστών σπιτιών, κάτι που θα επιδεινώσει το οικιστικό πρόβλημα της χώρας.

1

Το θέμα αυτό και τις μεγάλες κοινωνικές επιπτώσεις του, ανέδειξε, σύμφωνα με πηγές, στη χθεσινή συνάντηση με τον υπουργό Ενέργειας Σταύρο Παπασταύρου, ο Πρόεδρος της ΠΟΜΙΔΑ Στράτος Παραδιάς, σημειώνοντας ότι πρέπει να ληφθεί υπόψιν κατά την υιοθέτηση της Οδηγίας στην ελληνική νομοθεσία, το παλαιό κτηριακό δυναμικό της χώρας και το μεγάλο κοινωνικό πρόβλημα που θα δημιουργηθεί με την εφαρμογή της, οξύνοντας το οικιστικό πρόβλημα που ήδη υπάρχει. Τονίστηκε η ανάγκη να γίνει πιο ελαστικό το πλαίσιο, τόσο σε χρόνους όσο και σε ποινές (να μην απαγορεύεται και η εκμίσθωση) και να αυξηθούν να προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης.

Τα προγράμματα Εξοικονομώ, αποτελούν ένα εργαλείο που μπορεί να συμβάλει στην ενεργειακή αναβάθμιση των κατοικιών, αλλά θα πρέπει να αυξηθεί το μέγεθός τους και να προσφέρονται σε πολύ μεγαλύτερη κλίμακα ιδιοκτητών.

Η EPBD, που εγκρίθηκε οριστικά το 2024 στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού πακέτου «Fit for 55», αποσκοπεί στη δραστική μείωση της κατανάλωσης ενέργειας και των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα από τα κτίρια, τα οποία ευθύνονται για περίπου το 40% της συνολικής ενεργειακής κατανάλωσης στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η οδηγία εισάγει δεσμευτικά κατώφλια ενεργειακής απόδοσης για τα υφιστάμενα κτίρια, μεταβάλλοντας ριζικά το πλαίσιο λειτουργίας της αγοράς ακινήτων. Σε αρκετές χώρες, όπως η Γαλλία και η Ολλανδία, έχουν ήδη τεθεί σε εφαρμογή ή δρομολογηθεί ρυθμίσεις που απαγορεύουν την ενοικίαση κατοικιών κατηγορίας G και, σε επόμενη φάση, F, εφόσον δεν προηγηθεί ενεργειακή αναβάθμιση.

Η μετάβαση, πάντως, δεν αναμένεται να γίνει απότομα και πρόθεση του υπουργού Ενέργειας, σύμφωνα με πηγές είναι να εξαντλήσει τις δυνατότητες και να πετύχει  ηπιότερη αυστηροποίηση στις ενεργειακές απαιτήσεις της Κομισιόν. Οι πρώτες επιπτώσεις εκτιμάται ότι θα είναι έμμεσες, μέσω της αυστηροποίησης των όρων τραπεζικής χρηματοδότησης, της διαφοροποίησης της αξίας των ακινήτων ανάλογα με την ενεργειακή τους κλάση και της σύνδεσης των επιδοτήσεων με συγκεκριμένους στόχους αναβάθμισης.

Η ενεργειακή κλάση, από δευτερεύον τεχνικό χαρακτηριστικό, μετατρέπεται  σε κρίσιμο παράγοντα όχι μόνο της εμπορικής αξίας και της λειτουργικότητας των κατοικιών αλλά και της διατήρηση της δυνατότητας αξιοποίησης τους. Και για την αναβάθμισή της χρειάζονται επενδύσεις δισεκατομυρίων.