Ο Κυριάκος Πιερρακάκης σφραγίζει τη μεταρρύθμιση με το όνομά του. Είναι ο πολιτικός που κατάφερε να σπάσει το ταμπού της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Κι άλλοι προσπάθησαν, χωρίς αποτελέσματα. Ως Υπουργός Παιδείας εισήγαγε θεσμικά κατοχυρωμένα μη κρατικά πανεπιστημιακά ιδρύματα στην Ελλάδα.

Το Συμβούλιο της Επικρατείας επικύρωσε τη μεταρρύθμιση, κρίνοντας πως ο νόμος συνάδει με το Σύνταγμα και με το ευρωπαϊκό δίκαιο. Δεν επρόκειτο για κάποια βιαστική φιλελεύθερη εμμονή αλλά για μια προσεκτικά διατυπωμένη παρέμβαση: τα νέα ιδρύματα είναι μη κερδοσκοπικά, υπόκεινται σε ποιοτικό έλεγχο και λειτουργούν ως παραρτήματα πανεπιστημίων του εξωτερικού. Όπως δήλωσε ο Πιερρακάκης, «πραγματοποιείται ένα μεγάλο βήμα προόδου και αυτοπεποίθησης».

Μέχρι πρόσφατα, η συνταγματική απαγόρευση λειτουργίας ιδιωτικών πανεπιστημίων στην Ελλάδα θεωρούνταν απόλυτη και ανυπέρβλητη. Όμως, ο νόμος του 2024 εισήγαγε ένα νέο πλαίσιο για μη κερδοσκοπικά, μη κρατικά ιδρύματα, το οποίο το Συμβούλιο της Επικρατείας έκρινε συνταγματικά ανεκτό, με βάση και το ευρωπαϊκό δίκαιο. Η βασική ιδέα είναι ότι αυτά τα ιδρύματα δεν είναι «ιδιωτικά» με την εμπορική έννοια αλλά εκπαιδευτικές δομές που ακολουθούν υψηλά ακαδημαϊκά πρότυπα, έχουν πιστοποίηση και ελέγχονται για την ποιότητά τους. Κρίθηκε ότι ο νόμος είναι συνταγματικός, λαμβάνοντας υπόψη και το ευρωπαϊκό δίκαιο, που προστατεύει την ελευθερία εγκατάστασης εκπαιδευτικών ιδρυμάτων.

Η παρέμβαση Πιερρακάκη δεν αμφισβητεί τον ρόλο του δημόσιου πανεπιστημίου. Αντίθετα, αναγνωρίζει τη σημασία του. Το δημόσιο πανεπιστήμιο είναι θεμέλιο της ελληνικής κοινωνίας. Από αυτό ξεπήδησαν χιλιάδες επιστήμονες, εκπαιδευτικοί, δημόσιοι λειτουργοί και επαγγελματίες. Είναι φορέας κοινωνικής κινητικότητας, ανοιχτός θεσμός, δημοκρατικός κόμβος γνώσης και συμμετοχής. Η νέα ρύθμιση δεν το ανταγωνίζεται. Το καλεί να λειτουργήσει σε ένα ευρύτερο, πλουραλιστικό πλαίσιο.

Η κριτική στην ίδρυση μη κρατικών πανεπιστημίων συχνά προβάλλεται με ειλικρινές πάθος υπέρ μια αφηρημένης ιδέας κοινωνικής δικαιοσύνης. Όμως υπάρχουν ιδιωτικά νηπιαγωγεία, δημοτικά, λύκεια, φροντιστήρια, ινστιτούτα επαγγελματικής κατάρτισης, κολλέγια. Εάν μόνο τα πανεπιστήμια παραμένουν δημόσια, είναι μια επιλεκτική ηθική που δεν αντέχει στον χρόνο. Ούτε είναι ισότητα να φεύγει ο σπουδαστής στο εξωτερικό ή να καταφεύγει σε φορείς χωρίς νομική κατοχύρωση για να σπουδάσει αυτό που τον ενδιαφέρει, στη φάση ζωής που μπορεί.

Ο νόμος Πιερρακάκη διευρύνει το δικαίωμα στη γνώση, δεν το περιορίζει. Η πιο υποτιμημένη πτυχή της αλλαγής είναι η αναφορά στους «μη παραδοσιακούς φοιτητές». Άνθρωποι σε ώριμη ηλικία, εργαζόμενοι που θέλουν να αλλάξουν καριέρα, γονείς που επιστρέφουν στην εργασία, όσοι επιθυμούν σπουδές χωρίς γεωγραφικό ή ωριαίο περιορισμό. Το δημόσιο πανεπιστήμιο σήμερα εξυπηρετεί κυρίως τον 18χρονο απόφοιτο λυκείου. Έτσι είναι στημένο. Όμως οι κοινωνικές ανάγκες αλλάζουν. Οι ζωές δεν ακολουθούν μία διαδρομή. Οι εκπαιδευτικές επιλογές πρέπει να ανταποκρίνονται σε αυτές τις εναλλακτικές διαδρομές, όχι να τις αγνοούν.

Ο τεχνοκράτης πρώην υπουργός Παιδείας έκανε την ανατροπή με σοβαρότητα και αξίζει να κριθεί από τα αποτελέσματα που θα φέρει. Περισσότερος κόσμος θα έχει περισσότερες επιλογές, αυτό το κρατάμε για αρχή.

Διαβάστε επίσης

Τσίπρας ο Μονόφθαλμος 2.0