Το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ συμφώνησε να επιλύσει τη μακροχρόνια ποινική δίωξη της τουρκικής κρατικής τράπεζας Halkbank, όπως ανακοίνωσε ο δικαστής που επιβλέπει την υπόθεση σε έγγραφο που κατατέθηκε στο δικαστήριο τη Δευτέρα, χωρίς να παρέχει περαιτέρω λεπτομέρειες σχετικά με τη συμφωνία.

Ο δικαστής του ομοσπονδιακού δικαστηρίου του Μανχάταν, Richard Berman, δήλωσε σε γραπτή εντολή ότι θα ζητήσει από τους δικηγόρους και των δύο πλευρών να συζητήσουν τη λεγόμενη συμφωνία αναβολής της ποινικής δίωξης σε προγραμματισμένη ακρόαση την Τετάρτη.

1

Οι μετοχές της Halkbank αυξήθηκαν κατά περισσότερο από 8% μετά την ανακοίνωση της συμφωνίας.

Το 2019, οι εισαγγελείς κατηγόρησαν την Halkbank για απάτη, νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και συνωμοσία, επειδή φέρεται να βοήθησε το Ιράν να παρακάμψει τις αμερικανικές οικονομικές κυρώσεις. Η τράπεζα κατηγορήθηκε ότι χρησιμοποίησε εταιρείες παροχής χρηματοοικονομικών υπηρεσιών και εταιρείες-βιτρίνες στο Ιράν, την Τουρκία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα στο πλαίσιο του σχεδίου παράκαμψης των κυρώσεων.

Η υπόθεση της Halkbank αποτελεί από καιρό αγκάθι στις σχέσεις μεταξύ των ΗΠΑ και της Τουρκίας, με τον Τούρκο πρόεδρο Ταγίπ Ερντογάν να χαρακτηρίζει το 2019 την απόφαση για δίωξη ως «παράνομη και άσχημη» κίνηση.

Ούτε ο εκπρόσωπος της εισαγγελίας του Μανχάταν, η οποία έφερε την υπόθεση, ούτε οι δικηγόροι της Halkbank απάντησαν αμέσως στα αιτήματα για σχόλια.

Οι συμφωνίες αναβολής της δίωξης επιτρέπουν στους κατηγορούμενους να αποφύγουν τις ποινικές διώξεις εάν πληρούν διάφορες προϋποθέσεις, συνήθως για διάστημα αρκετών μηνών ή μερικών ετών. Η κυβέρνηση αποσύρει τις υποθέσεις μετά τη συμμόρφωση των κατηγορουμένων.

Οι αρχικές κατηγορίες το 2019

Η συμφωνία ανακοινώθηκε μετά την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ τον Οκτώβριο του 2025 να επικυρώσει την απόφαση του ομοσπονδιακού εφετείου που επέτρεψε τη συνέχιση της δίωξης.

Οι Αμερικανοί εισαγγελείς απαγγέλλουν αρχικά κατηγορίες κατά της Halkbank το 2019, κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο.

Ο Ερντογάν συναντήθηκε με τον Τραμπ τον Σεπτέμβριο και τον επόμενο μήνα εξέφρασε την ελπίδα ότι η συνάντηση θα έλυνε διάφορα ζητήματα μεταξύ των δύο χωρών.

Ο Τούρκος πρόεδρος δήλωσε ότι ο Τραμπ του είπε στο Λευκό Οίκο και σε μια τηλεφωνική συνομιλία που ακολούθησε ότι «το πρόβλημα με την Halkbank έχει τελειώσει για εμάς».

Τούρκοι αξιωματούχοι είχαν προτείνει την επίλυση της υπόθεσης με περίπου 100 εκατομμύρια δολάρια κατά τη διάρκεια της συνάντησης των δύο ηγετών στο Λευκό Οίκο, σύμφωνα με δύο πηγές που μίλησαν στο Reuters τον Οκτώβριο.

Σχετικές ποινικές υποθέσεις 

Οι αμερικανοί εισαγγελείς δήλωσαν ότι η τράπεζα μετέφερε κρυφά 20 δισεκατομμύρια δολάρια από περιορισμένα κεφάλαια, μετέτρεψε έσοδα από πετρέλαιο σε χρυσό και μετρητά προς όφελος των ιρανικών συμφερόντων και κατέγραψε ψεύτικες αποστολές τροφίμων για να δικαιολογήσει τις μεταφορές εσόδων από πετρέλαιο.

Η Halkbank δήλωσε αθώα για τις κατηγορίες τραπεζικής απάτης, νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και συνωμοσίας.

Η υπόθεση ήταν απόρροια αρκετών σχετικών ποινικών υποθέσεων, συμπεριλαμβανομένων εκείνων κατά του τουρκο-ιρανού εμπόρου χρυσού Reza Zarrab και του πρώην στελέχους της Halkbank Mehmet Hakan Atilla.

Ο Zarrab ομολόγησε την ενοχή του για τις κατηγορίες τραπεζικής απάτης, νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και συνωμοσίας το 2017, αλλά δεν έχει καταδικαστεί.

Κατέθεσε εναντίον του Atilla, ο οποίος καταδικάστηκε το 2018 για τραπεζική απάτη και συνωμοσία. Ο Atilla επέστρεψε στην Τουρκία το 2019, αφού εξέτισε το μεγαλύτερο μέρος της ποινής φυλάκισης 32 μηνών. Ο ίδιος αρνείται τις κατηγορίες.

Διαδρομή στα αμερικανικά δικαστήρια

Η υπόθεση της Halkbank έχει ακολουθήσει μια περίπλοκη διαδρομή στα αμερικανικά δικαστήρια.

Ο Berman αποφάνθηκε αρχικά το 2020 ότι η Halkbank δεν δικαιούται ασυλία από τη δίωξη.

Την επόμενη χρονιά, το 2ο Εφετείο των ΗΠΑ στο Μανχάταν επικύρωσε την απόφαση αυτή, αλλά για διαφορετικούς λόγους. Ανέφερε ότι η Halkbank θα μπορούσε να διωχθεί βάσει του ομοσπονδιακού νόμου περί κυριαρχικής ασυλίας του 1976, επειδή η φερόμενη παράνομη συμπεριφορά της αφορούσε εμπορική δραστηριότητα που δεν καλύπτεται από τον εν λόγω νόμο.

Το 2023, το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ ακύρωσε προσωρινά τη δίωξη, παρά το γεγονός ότι συμφώνησε ότι η επιθυμία του Κογκρέσου να προστατεύσει τις ξένες χώρες και τους φορείς τους από την αστική ευθύνη δεν κάλυπτε τις ποινικές υποθέσεις. Αντ’ αυτού, διέταξε το 2ο Εφετείο να επανεξετάσει διεξοδικά εάν η ασυλία βάσει του αιώνιου κοινού δικαίου προστάτευε την Halkbank.

Το Εφετείο δεν βρήκε τέτοια προστασία τον Οκτώβριο του 2024, γεγονός που οδήγησε την Halkbank να ασκήσει δεύτερη έφεση στο Ανώτατο Δικαστήριο. Η κυβέρνηση Τραμπ υποστήριξε ότι το εθιμικό δίκαιο δεν προστατεύει τις ξένες κρατικές εταιρείες από ποινική δίωξη.

Διαβάστε επίσης:

Τι συζητήθηκε κατά τη τριμερή Μητσοτάκη-Χριστοδουλίδη-Μακρόν – Υπογραμμίστηκε η ανάγκη για αποκλιμάκωση

Αντρές Ρίτερ: Ο διάδοχος της Λάουρα Κοβέσι στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία

Γερμανία: Τέταρτη στον κόσμο στις εξαγωγές όπλων – Ξεπέρασε για πρώτη φορά την Κίνα